Sun’iy intellekt yordamida yaratilgan dori organizmni bir necha yilga “yoshartirishi” mumkin

O‘pka kasalligini davolash uchun ishlab chiqilgan tajribaviy dori kutilmagan natija berdi: bemorlarda biologik yosh ko‘rsatkichlari pasaygan. Olimlar bu natijani sun’iy intellekt faoliyati bilan bog‘lamoqda.

Dori sun’iy intellekt yordamida ishlab chiqilgan

Gap idiopatik o‘pka fibrozi — surunkali va hozircha davolab bo‘lmaydigan o‘pka kasalligini davolash uchun Insilico Medicine kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan rentosertib preparati haqida ketmoqda.

Preparatni yaratishda kompaniya generativ sun’iy intellektdan foydalangan. Avval sun’iy intellekt qarish jarayonlari bilan bog‘liq bo‘lgan oqsil-nishonni aniqlashga yordam bergan. Shundan so‘ng bo‘lajak preparat molekulasi ishlab chiqilib, optimallashtirilgan.

Bemorlarning “biologik yoshi” pasaygan

Bunday kutilmagan natija preparatning klinik sinovlarining ikkinchi bosqichida aniqlangan.

Tadqiqotchilar 42 nafar bemorning ma’lumotlarini tahlil qilib, qarishni baholash uchun ishlatiladigan oltita turli “biologik soat”dan foydalangan. Ushbu usullar oqsillardagi o‘zgarishlar va boshqa biologik ko‘rsatkichlar asosida organizmning biologik yoshini baholaydi.

Davolash boshlanganidan to‘rt hafta o‘tib, rentosertib qabul qilgan bemorlarda biologik yosh ko‘rsatkichi eng yuqori hisobda taxminan olti yilga pasaygan.

Plasebo qabul qilgan ishtirokchilarda esa xuddi shu ko‘rsatkichlarda deyarli sezilarli o‘zgarish kuzatilmagan.

Biologik yosh nima?

Biologik yosh odatiy kalendar yoshidan farq qiladi.

U hujayra va to‘qimalarning holatini aks ettiradi hamda turli biologik jarayonlar nuqtayi nazaridan organizmning amaldagi yoshiga qanchalik mos kelishini baholash imkonini beradi.

Tadqiqotda bir nechta ilmiy markazlar, jumladan, Garvard va Pekin universitetlari olimlari tomonidan ishlab chiqilgan oltita turli “qarish soati” modeli qo‘llanilgan.

Bu hali qarishga qarshi dori emas

Natijalar qanchalik e’tiborga molik bo‘lmasin, olimlar preparat qarishni davolaydi yoki uni ortga qaytaradi, degan xulosaga hali erta ekanini ta’kidlamoqda.

Tadqiqot nisbatan kichik guruhda o‘tkazilgan. Bundan tashqari, vaqt o‘tishi bilan biologik yosh ko‘rsatkichlaridagi pasayish ham kamroq sezilgan. Ushbu o‘zgarishlar kelajakda umr davomiyligini uzaytirishi yoki uzoq muddatli sog‘liqni yaxshilashiga olib keladimi — hozircha noma’lum.

Preparat sog‘lom odamlarda aynan qarishga qarshi vosita sifatida ham hali sinovdan o‘tkazilmagan.

Bu yerda sun’iy intellektning ahamiyati nimada?

Ishlab chiquvchilar bu holat yosh bilan bog‘liq kasalliklarni davolash uchun yangi turdagi preparatlar yaratish imkoniyatini ko‘rsatadi, deb hisoblamoqda.

Sun’iy intellekt tadqiqotchilarga katta hajmdagi biologik ma’lumotlarni tezroq tahlil qilish, potensial nishonlarni aniqlash va turli molekulalarni virtual tarzda sinab ko‘rish imkonini bergan.

Insilico Medicine kompaniyasi ishlab chiqayotgan preparatlarning kamida yarmida shunga o‘xshash tahlildan foydalanishni rejalashtirmoqda.

Keyin nima bo‘ladi?

Rentosertib hozirda Xitoyda idiopatik o‘pka fibrozini davolash uchun klinik sinovlarning yakuniy bosqichlaridan o‘tmoqda.

Ishlab chiquvchilar preparatning samaradorligi va xavfsizligi tasdiqlansa, kelajakda uni qarish bilan bog‘liq boshqa kasalliklarni davolash uchun ham o‘rganish mumkinligiga umid qilmoqda.