O‘zbekistonning qonunlari dunyo standartlariga to‘g‘ri keladimi?
Dunyo mamlakatlarida qonun ustuvorligi holatini baholaydigan va har yili chiqariladigan “World Justice Project“ reytingi e’lon qilindi.
2 daqiqa o‘qiladi
Dunyo mamlakatlarida qonun ustuvorligi holatini baholaydigan va har yili chiqariladigan “World Justice Project“ reytingi e’lon qilindi. “World Justice Project“ (WJP) reytingi – bu har yili chiqariladigan hisobot bo‘lib, dunyo mamlakatlarida qonun ustuvorligi holatini baholaydi.
Reytingdagi vaziyat qanday?
O‘zbekiston qonun ustuvorligida dunyoning 142 ta davlatidan 78-o‘rinni egallagan. Reytingda qo‘shni davlatlar Qozog‘iston 65-o‘rinni, Qirg‘iziston esa, 103-o‘rinni egallagan. Markaziy Osiyoning Tojikiston va Turkmaniston Respublikalari esa bu reytingda umuman mavjud emas. Kuchli uchlikdan esa Daniya, Norvegiya va Finlandiya mamlakatlari o‘rin olgan.
Reyting mezonlari
Ushbu reytingda mamlakatlar bir qator mezonlar asosida baholanadi. Ular quyidagilar:
- Hukumatning chegaralangan vakolatlari – bu mezon bo‘yicha hukumatning qonun ustidan ustuvorlikka egaligi baholanadi.
- Korrupsiyadan xoli bo‘lish – korrupsiya darajasining pastligi muhim omil sifatida qabul qilinadi.
- Ochiqlik – davlat muassasalari faoliyatining ochiqligi va jamoatga ma’lumot taqdim etish darajasi.
- Tartib va xavfsizlik – mamlakatda qonunlarga rioya qilinish va umumiy xavfsizlik holati baholanadi.
- Asosiy huquqlar himoyasi – inson huquqlari, jumladan, so‘z erkinligi, huquqni muhofaza qilish va adolatli sud tizimiga kirish imkoniyati baholanadi.
- Tartibli va adolatli qonunlarni qo‘llash – qonunlarning adolatli tarzda qo‘llanilishi va huquqiy tizimning ishlashi baholanadi.
- Jinoyatlarga nisbatan adolat – jinoyatlarga qarshi qonunlar qo‘llanilishi va jazolarning adolatliligi.
- Fuqarolik adolati – fuqarolar o‘rtasidagi mojarolarni hal etish tizimi.
Odatiy yetakchilar
WJP reytingida yuksak o‘rinni egallagan mamlakatlar odatda kuchli qonun ustuvorligiga, mustaqil sud tizimiga va inson huquqlarining mustahkam himoyasiga ega bo‘lishadi. Masalan, Skandinaviya mamlakatlari, Yevropa Ittifoqi a’zolari va Kanada kabi davlatlar ushbu reytingda odatda yuqori o‘rinlarni egallab keladi.
