Tojikiston va Rossiya oʻzaro hisob-kitoblarda butunlay rublga oʻtdi

Tojikiston Milliy banki raisi oʻrinbosari Sirojiddin Ikromiyning ma’lum qilishicha, 2021-yildan buyon respublika va Rossiya oʻrtasidagi hisob-kitoblarda rublning ulushi qariyb ikki baravar oshib, 97,5 foizga yetgan, deya xabar bermoqda TASS.

Oʻz vakillik hisoblari ulushi Tojikiston banklarning 60 foizini tashkil qilmoqda

Milliy bank raisi oʻrinbosarining ta’kidlashicha, Rossiya banklarida Tojikiston banklarining qariyb 60 foizi oʻz vakillik hisoblarini ochgan. Shu bilan birga, Tojikiston va Rossiya Gʻarbning Rossiyaga qarshi sanktsiyalari sharoitida moliya sohasida hamkorlikni davom ettirish imkoniyatlarini topgan.

“Ta’kidlash joizki, Tojikiston Respublikasi tashqi savdo operatsiyalari boʻyicha hisob-kitoblarda Rossiya rublining ulushi 97,5 foizni tashkil etadi. 2021-yilda bu koʻrsatkich bor-yoʻgʻi 45 foizni tashkil etardi”, — dedi Ikromiy.

Operatsiyalar ulushi qariyb 60 foiz

Qayd etilishicha, 2024-yil avgust oyida Tojikiston Milliy banki raisi Firdavs Tolibzoda MDH ishtirokchilari bilan rublda hisob-kitoblar hajmi oshgani haqida xabar bergan edi. Respublikada bunday operatsiyalar ulushi qariyb 60 foizga etdi. Unga koʻra, dollardagi toʻlovlar hajmi kamayib bormoqda.

O‘zbekistonda ushbu raqamlar 55-58 foiz

O‘zbekiston va Rossiya o‘rtasidagi o‘zaro hisob-kitoblarda milliy valyutalar, ya’ni rubl va so‘m, ulushi oshib bormoqda. 2023-yil yakunlariga ko‘ra, bu ulush taxminan 55-58 foizni tashkil etdi. Ushbu o‘zgarish ikki mamlakat o‘rtasidagi savdo-sotiqning tobora ko‘proq milliy valyutalarda amalga oshirilayotganini ko‘rsatadi, ayniqsa, Rossiya tomonidan eksport qilinadigan mahsulotlar uchun rublda hisob-kitoblar kengaymoqda. Bu harakat mamlakatlar o‘rtasidagi iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash va xalqaro moliyaviy tizimdan mustaqillikni kuchaytirish maqsadida amalga oshirilmoqda​.

Shuningdek, Rossiya va O‘zbekiston ikki tomonlama savdoda rubl ulushini oshirishni davom ettirmoqda, lekin ayrim ekspertlar rublning yuqori volatilligidan kelib chiqadigan xavflarga e’tibor qaratmoqda.

Savdo-sotiq masalasi raqamlarda

O‘zbekiston prezidenti huzuridagi Strategik islohotlar agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston tashqi savdosida so‘nggi 5 yilda rublning ulushi eksportda 0,8 foizdan 5,3 foizga, importda 4,2 foizdan 7,6 foizgacha yetgan. Iqtisodchi Otabek Bakirovning hisob-kitoblari bo‘yicha, 2023-yilda O‘zbekiston ekvivalenti 1,3 mlrd. dollar eksport va 2,9 mlrd. dollarlik importni rublda amalga oshirgan.

Rublda savdo qilish qanchalik foydali?

Mantiqan o‘ylab qaraladigan bo‘lsa, Rossiya bilan rublda savdo qilish O‘zbekiston uchun katta xavf tug‘dirmaydi, chunki mamlakat eksport qilganidan ko‘ra ko‘proq import qiladi. Masalan, 2023 yilda Rossiyaga eksport 3,3 mlrd. dollarni, Rossiyadan import esa 6,57 mlrd. dollarni tashkil etgan. O‘tgan yili Rossiya bilan tashqi savdo manfiy saldosi 3,27 mlrd. dollar bo‘lgan.