Rog‘un GESda avariya: Ishchilar tuproq ostida qolgani aytilmoqda
Tojikistonda qurilayotgan Rog‘un GESda yana avariya yuz berdi. Qurilish tunnellaridan birida suv oqimi tuproq va toshlarni surib, ishchilar tomon bostirib kelgan. Guvohlar bir necha kishi tuproq ostida qolganini aytmoqda.
4 daqiqa o‘qiladi
Ayrim xabarlarda besh nafardan ortiq ishchi jarohatlangani bildirilgan. Biroq Tojikiston rasmiylari hodisada hech kim jabrlanmaganini ta’kidlamoqda.
Rog‘un GESda nima yuz berdi?
Hodisa 21-oktyabr kuni soat 16:15 atrofida Rog‘un GES qurilishining to‘rtinchi sathidagi tunnelning “B” qismida yuz bergan. Bu haqda AsiaPlus nashri xabar berdi.
O‘sha paytda tunnelda sementlash ishlari olib borilayotgan bo‘lgan. Dastlabki xabarlarga ko‘ra, qurilish hududida to‘plangan tuproq va toshlar suv ta’sirida pastga oqib tushgan.
Stansiya xodimlaridan biri tunnel yaqinidagi qoyali hudud qazilganda tuproq va toshlar yig‘ilib qolganini aytgan. Keyinchalik suv ularni tunnelning quyi qismiga oqizib ketgan.
Xodim hodisani qurilish sifati bilan bog‘liq bo‘lmagan tasodifiy holat deb baholagan. Ammo ishchilar jarohatlangani haqidagi xabarlarni na tasdiqlagan, na rad etgan.
Ismini oshkor qilishni istamagan guvohlar esa bir necha kishi tuproq ostida qolganini bildirgan. Ayrim manbalarda besh nafardan ortiq ishchi jarohatlangani aytilmoqda. Ularning ahvoli haqida rasmiy ma’lumot berilmagan.
Rasmiylar jabrlanganlar yo‘qligini aytmoqda
28-oktyabr kuni Tojikistonning sanoat va konchilik sohasida xavfsizlikni nazorat qilish davlat xizmati avariya sababiga izoh berdi.
Idora ma’lumotiga ko‘ra, hodisaga texnik suv yig‘iladigan rezervuarlardan birining yorilishi sabab bo‘lgan.
Avariya tunnelning chiqish qismidagi 32 va 33-bermalar hududida sodir bo‘lgan. Bu yerda Xitoyning Sino Hydro subpudrat kompaniyasi ishchilari faoliyat yuritayotgan edi.
Tunnelda ikkita suv rezervuari bo‘lgan. Yuqoridagi rezervuar yorilgach, pastdagi suv chiqarish rezervuari ham shikastlangan. Natijada ikkala rezervuardagi suv ishchilar turgan joyga oqib tushgan.
Rasmiylar ishchilar suv oqimi ostida qolganini tasdiqladi. Biroq ularning hech biri jarohatlanmaganini bildirdi. Xodimlarga birinchi tibbiy yordam ko‘rsatilgan va ular yana ishga qaytgan.
Avariya sabablarini aniqlash uchun maxsus ishchi guruh tuzilgan. Mutaxassislar rezervuarlarning texnik holati, ularni ushlab turuvchi mahkamlagichlar va qurilishdagi xavfsizlik talablarini tekshirmoqda.
Qurilishda avval ham ishchilar halok bo‘lgan
Rog‘un GESdagi xavfsizlik masalasi birinchi marta ko‘tarilayotgani yo‘q.
2024-yil noyabr oyida qurilish maydonidagi avariya oqibatida uch nafar ishchi halok bo‘lgan, yana bir kishi jarohatlangan.
2025-yilda ham qurilish sifati yuzasidan savollar paydo bo‘lgan. Loyihada ishlayotgan Eron kompaniyasi xodimlaridan biri sifatsiz materiallardan foydalanilayotgan bo‘lishi mumkinligini aytgan.
Boshqa bir ishchi esa xalqaro moliya tashkilotlari qurilish sifatini har kuni nazorat qilishini bildirgan.
O‘sha yili Tojikiston hukumati Rog‘un GES qurilishida sakkizta baxtsiz hodisa sodir bo‘lganini ma’lum qilgan. Ammo ularda qancha odam halok bo‘lgani yoki jarohatlangani ochiqlanmagan.
Rog‘un GES O‘zbekistonga ham elektr yetkazib beradi
Rog‘un GES Tojikistonning Vaxsh daryosida qurilmoqda. Bu mamlakatdagi eng yirik energetika loyihalaridan biri hisoblanadi.
Qurilish tugagach, balandligi 335 metr bo‘lgan to‘g‘on dunyodagi eng baland to‘g‘onga aylanishi kutilmoqda.
Stansiyada har biri 600 megavatt quvvatga ega oltita gidroagregat bo‘ladi. Hozir ulardan ikkitasi ishlamoqda. Uchinchi agregatni 2027-yil sentyabrida ishga tushirish rejalashtirilgan.
Loyihaga Jahon banki 300 million dollar ajratgan. Osiyo taraqqiyot bankidan yana 500 million dollar jalb qilinishi kutilmoqda.
GES qurilishini 2035-yilgacha to‘liq yakunlash rejalashtirilgan. Tojikiston hukumati loyiha mamlakatdagi elektr taqchilligini kamaytirishiga umid qilmoqda.
Rog‘un GES O‘zbekiston uchun ham muhim. 2025-yilda ikki davlat stansiyada ishlab chiqariladigan elektr energiyasini O‘zbekistonga yetkazib berish bo‘yicha bitim loyihasini ma’qullagan.
Kelishuv loyihasiga ko‘ra, elektr narxi bir kilovatt-soat uchun 3,4 AQSh senti bo‘ladi. Ikkinchi yildan boshlab narx har yili bir foizga oshirib boriladi.
GES to‘liq qurib bitkazilguncha elektr energiyasi faqat 1-apreldan 30-sentyabrgacha, ya’ni vegetatsiya davrida yetkazib beriladi. Stansiya to‘liq ishga tushgach, O‘zbekistonga yil davomida elektr eksport qilish rejalashtirilgan.
Bitim 20 yilga mo‘ljallangan. Agar tomonlardan biri muddat tugashidan kamida olti oy oldin uni bekor qilishni so‘ramasa, kelishuv yana 10 yilga avtomatik uzaytiriladi.
Hozircha Rog‘un GESdagi so‘nggi avariya bo‘yicha guvohlar va rasmiylarning ma’lumotlari bir-biriga mos kelmayapti. Tekshiruv yakunlari hodisaning aniq sabablari va ishchilar jabrlangan-jabrlanmaganiga oydinlik kiritishi kutilmoqda.
