Bola bo‘yining o‘smasligi sababi nimada?
Mutaxassisning fikricha, bolaning bo‘yi tengqurlariga nisbatan pastligi uning ruhiy holatiga salbiy ta’sir qilib, o‘g‘il-qizlarda sal narsadan asabiylashish va tengdoshlari orasida o‘zini nuqsonli deb bilishiga sabab bo‘ladi.
2 daqiqa o‘qiladi
Bola kichikligida va o‘smirligida tengqurlaridan bo'yi past ekanligini sezib, o‘zini noqulay his qilishni boshlaydi. Xo‘sh, bunda bo‘y o‘smasligining sababi nima? Respublika ixtisoslashtirilgan endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi shifokori Muxlisa Sharixsiyeva ushbu mavzudagi savollarga javob berdi.
Bo‘y o‘sishida irsiyat asosiy rolda
Mutaxassisning fikricha, bolaning bo‘yi tengqurlariga nisbatan pastligi uning ruhiy holatiga salbiy ta’sir qilib, o‘g‘il-qizlarda sal narsadan asabiylashish va tengdoshlari orasida o‘zini nuqsonli deb bilishiga sabab bo‘ladi. Qolaversa, ushbu muammo yosh organizmda gormonal o‘zgarishlar sodir bo‘layotganidan darak. Shu bois bu holatga e’tiborsiz qarash to‘g‘ri emas.
Aslida bolada bo‘yi o‘smasligining sabab va omillari ko‘p. Birinchi navbatda, o‘sishdan to‘xtash irsiyat bilan bog‘liq. Shuningdek, organizmdagi ayrim gormonlarning ko‘p yoki kamligi ham bunga ta’sir qiladi. Ya’ni endokrin tizimdagi turli izdan chiqishlar bo‘y o‘sishida turli patologiyalarni keltirib chiqaradi. Xususan, gipofiz, qalqonsimon va buyrak usti bezlarida yetiladigan gormonlar o‘sish gormonlari deyiladi.
Yaxshi uyqu ham ahamiyatli
Ta’kidlanishicha, o‘sish gormonlari bola uxlaganda ishlab chiqariladi. Demak, me’yorida uxlagan farzand yaxshi rivojlanadi. Ba’zida buyrak, yurak, o‘pka va hazm a’zolaridagi surunkali kasalliklar ham bo‘y o‘sishini to‘xtatishi mumkin. Qolaversa, organizmda parazitlar bo‘lsa ham bu borada muammolar yuzaga keladi. Yana bir omil — ruhiyat bilan bog‘liq bo‘lib, farzandga mehr yetishmasligi unda o‘sish gormonlari ishlab chiqarilishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu bilan birga, onaning homiladorlik davridagi ovqatlanishi, boshdan kechirgan stress va kasalliklari ham asosiy sabablardan biri.
Ota-onalar farzandining bo‘yiga loqayd
Bolada bo‘yi o‘smasligi, asosan, 4 yoshdan keyin namoyon bo‘ladi. Ko‘pincha ota-onalar farzandi maktabga chiqqach, tengqurlari orasida uning bo‘yi pastligini sezib qolishadi. Ammo shunda ham bunga yetarlicha e’tibor bermaydi. Oqibatda bu holat o‘smirlik davriga kelib yanada jiddiy muammoga aylanishi mumkin.
Yechim nimada?
Shu bois ota-onalar farzandining bo‘yi o‘smayotganligini sezgach, darhol shifokor-endokrinologga murojaat qilishi va farzandi to‘laqonli tekshiruvlardan o‘tishi lozim. Dastlab shifokor UTT hamda qonda gormonlar nisbatini aniqlaydi. Shundan so‘ng rentgenografiya yordamida bilak suyaklari tekshiriladi. Bu usul orqali bolaning suyaklari o‘sish hududidami yoki yo‘qligini bilish mumkin. Zarurat tug‘ilsa, bo‘y hamda vazn o‘lchami, bosh sohasining tomografiya tekshiruvi, qo‘l kafti rentgeni, qondagi gormon miqdori, jigar faoliyati, gijjalar tekshiruvi va genetik xastalikka gumon qilinganida genetik mutaxassis tomonidan alohida qon tahlili olinadi.
