O‘zbekistonliklar YouTube monetizatsiyasidan qanday foyda ko‘radi?

O‘zbekistonda YouTube videoblogerlar soni 26 mingdan oshadi. Ularning ayrimlari yuz minglab, hatto millionlab obunachiga ega. Biroq mahalliy kontent yaratuvchilar uchun YouTubening reklama daromadlarini taqsimlash tizimi to‘liq ishlamaydi. Shu sababli ko‘pchilik blogerlar asosiy daromadni reklama, homiylik, “product placement” va turli loyihalardan topmoqda.

Agar YouTube monetizatsiyasi O‘zbekistonda to‘liq ishga tushsa, bu faqat blogerlarning daromadiga emas, balki reklama bozori, kreativ industriya, IT xizmatlari va davlat budjetiga ham ta’sir qilishi mumkin. 

2026-yil 23-sentyabr kuni Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Google vitse-prezidenti Karan Bxatiya bilan uchrashib, YouTube monetizatsiyasini O‘zbekistonda ishga tushirish masalasini muhokama qilgani bu mavzuga yana e’tibor qaratdi.

Xo‘sh, YouTube monetizatsiyasi nimani o‘zgartiradi? 

Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi 2025-yil may oyidagi hisob-kitoblarida O‘zbekistonda 26 mingdan ortiq faol videobloger borligini qayd etgan. Ularning barchasi bir xil darajada katta auditoriyaga ega emas. Markaz ma’lumotlariga ko‘ra, taxminan 1 ming nafar blogerning 100 mingdan ortiq obunachisi bor. Yana 5 mingga yaqin kanal 10 mingdan 100 minggacha obunachiga ega. Qolgan qariyb 20 ming blogerning auditoriyasi 1 mingdan 10 mingtagacha.

Bu raqamlar YouTubedagi faol videoblogerlar haqida. Instagram, TikTok, Telegram va boshqa platformalardagi kontent yaratuvchilar ham hisobga olinsa, O‘zbekistondagi blogerlar va kontent yaratuvchilar soni bundan ancha ko‘p bo‘lishi mumkin.

YouTube auditoriyasining o‘zi ham kichik emas. O‘zbekistonda platformadan oyiga taxminan 13 million kishi foydalanishi qayd etilgan. Bu nimani anglatadi? Bir tomonda minglab kontent yaratuvchilar bor, ikkinchi tomonda esa millionlab tomoshabinlardan iborat katta auditoriya mavjud. Ammo bu auditoriya hozircha YouTubening reklama daromadlarini O‘zbekistondagi kontent yaratuvchilar uchun to‘liq monetizatsiya qilish imkoniyatini bermayapti.

YouTube monetizatsiyasi ishlamaydigan bozor sharoitida blogerlar daromad olishning boshqa yo‘llarini izlaydi. Eng keng tarqalgan usullardan biri – reklama. Masalan, kompaniya yangi telefonini targ‘ib qilish uchun mashhur bloger bilan hamkorlik qiladi. Bloger mahsulotni videosida ko‘rsatadi yoki alohida reklama roligi tayyorlaydi. Bundan tashqari, “product placement” ham keng tarqalgan, bunda mahsulot yoki xizmat videoning o‘ziga joylashtiriladi. Blogerlar maxsus loyihalar, brendlar bilan hamkorlik, tadbirlar va boshqa reklama xizmatlaridan ham daromad oladi.

Ammo bunday daromadning muhim xususiyati bor – bloger reklama beruvchi topishi kerak. YouTube monetizatsiyasida esa daromadning yana bir manbayi paydo bo‘ladi. Video ko‘rilgani va unda reklama namoyish etilgani uchun platforma orqali pul olish imkoniyati yaratiladi. Ya’ni bloger uchun auditoriyaning o‘zi iqtisodiy aktivga aylanadi.

36 milliard ko‘rish qancha pul olib kelishi mumkin?

Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi hisob-kitoblariga ko‘ra, O‘zbekistondagi YouTube kontentining yillik ko‘rishlari taxminan 36 milliardni tashkil etadi. Agar 1000 ta ko‘rish uchun o‘rtacha 0,8–1,4 dollar atrofida reklama daromadi shakllansa, yillik umumiy daromad 28,8–50,4 million dollar atrofida bo‘lishi mumkin. Bu taxminiy hisob-kitob.

Haqiqiy daromad bundan yuqori yoki past bo‘lishi mumkin. Chunki YouTube reklama narxlariga auditoriyaning mamlakati, kontent turi, tomoshabinlarning yoshi, reklama beruvchilar talabi, mavsumiylik va boshqa omillar ta’sir qiladi. Masalan, AQSh yoki G‘arbiy Yevropa auditoriyasiga mo‘ljallangan ayrim kontentlarda reklama qiymati O‘zbekiston auditoriyasiga mo‘ljallangan videolardan farq qilishi mumkin. Shuning uchun 28,8–50,4 million dollarni blogerlarning qo‘liga tushadigan kafolatlangan pul sifatida tushunmaslik kerak. Bu bozor imkoniyatining taxminiy hajmi. Shunga qaramay, raqamning o‘zi muhim.

Agar yiliga o‘n million dollar miqdoridagi reklama daromadi mahalliy kontent yaratish ekotizimiga kirsa, uning atrofida yangi xizmatlar va ish o‘rinlari paydo bo‘lishi mumkin.

Ko‘plab mutaxassislarning ish bilan ta’minlanishi

Birinchi navbatda, YouTube blogerlari, ammo faqat blogerlarning o‘zi emas. Bir videoni tasavvur qilaylik. Unda boshlovchi, operator, montajchi, grafik dizayner, ovoz rejissyori va ssenariy muallifi ishlashi mumkin. Katta kanal esa bundan ham ko‘proq odamni ish bilan ta’minlaydi. Masalan, doimiy ravishda yangi videolar chiqaradigan kanalga SMM mutaxassisi, videomontajchi, operator, dizayner, muharrir va menejer kerak bo‘lishi mumkin. Shu sababli YouTube iqtisodiyoti faqat blogerning daromadi bilan cheklanmaydi. Monetizatsiya ishlasa, videomontaj xizmatlariga talab oshishi mumkin, grafik dizayn, animatsiya, ovoz yozish, studiya ijarasi va boshqa xizmatlar ham shiddat rivojlanadi. Yangi kontent yaratuvchilarning ham bozorga kirishi osonlashadi. Hozir ayrim odamlar kanal ochib, muntazam video tayyorlash uchun yetarli iqtisodiy sabab ko‘rmasligi mumkin. Monetizatsiya esa ularga qo‘shimcha daromad manbaini taqdim etadi. Natijada kontent sifati va raqobat ham o‘zgarishi mumkin.

Davlat bundan qanday foyda ko‘radi?

YouTube monetizatsiyasi davlat uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri daromad manbayi bo‘lishidan tashqari, iqtisodiy faollikni oshirishi mumkin.

Masalan, ilk foyda soliq tushumlaridan bo‘ladi. Blogerlar va kontent yaratuvchilarning rasmiy daromadi oshgani sari ularning soliq majburiyatlari ham ortadi. 2025-yilda Soliq qo‘mitasi eng faol 110 nafar bloger faoliyatini alohida o‘rgangan. Ular orasida 3 milliondan ortiq obunachiga ega 6 nafar bloger ham bo‘lgan. Ushbu 6 bloger jami 2,7 milliard so‘m daromad ko‘rsatgan va 110 million so‘m soliq to‘lagan. Bu faqat kichik guruh misoli. Agar monetizatsiya ishga tushib, minglab blogerlarning daromadi rasmiylashtirilsa, soliq bazasi ham kengayishi mumkin.

Ikkinchi yo‘nalish – reklama bozori. O‘zbekistonda reklama bozori 2024-yilda 2,1 trillion so‘mga baholangan. Uning 29 foizi raqamli reklama, 20 foizi tashqi reklama, 51 foizi esa televideniye reklamasiga to‘g‘ri kelgan. 

Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi hisob-kitoblariga ko‘ra, YouTube monetizatsiyasining ishga tushirilishi O‘zbekiston YaIMiga 0,05-0,1 foiz atrofida qo‘shimcha ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

YouTube monetizatsiyasining ishga tushirilishi raqamli reklama bozoridagi raqobatni yanada kuchaytirishi mumkin. Mahalliy kompaniyalar reklama uchun faqat televizor, tashqi banner yoki Instagram bilan cheklanib qolmaydi. YouTube ham reklama kampaniyalarining muhim qismiga aylanishi mumkin. Bu esa reklama beruvchilar uchun yangi auditoriyaga chiqish imkoniyatini yaratadi.

Kreativ iqtisodiyotga ta’siri

O‘zbekiston so‘nggi yillarda kreativ iqtisodiyotni rivojlantirishga ham e’tibor qaratmoqda. Bu sohaga media, kino, musiqa, dizayn, reklama, dasturlash, video ishlab chiqarish va boshqa yo‘nalishlar kiradi. Ma’lumotlarga ko‘ra, hozir kreativ industriyada 9,6 mingta korxona va 84 ming nafar ishchi faoliyat yuritmoqda. Hukumat 2030-yilgacha kreativ iqtisodiyotning YaIMdagi ulushini 5 foizga yetkazishni maqsad qilgan. YouTube shu tizimning muhim qismlaridan biri bo‘lishi mumkin. Sababi video kontent ishlab chiqarish uchun faqat kamera yetarli emas. Kontent ortida butun bir xizmatlar zanjiri mavjud – ssenariy yoziladi, video suratga olinadi, ovoz yoziladi, montaj qilinadi, grafika va animatsiya qo‘shiladi, video ijtimoiy tarmoqlarda targ‘ib qilinadi. Kanal auditoriyasi kattalashgach, reklama va homiylik loyihalari paydo bo‘ladi.

Monetizatsiyaning yana bir muhim jihati – mahalliy kontentning iqtisodiy qiymatini oshirish. Bugungi kunda o‘zbek tilida turli mavzularda yuzlab va minglab videolar tayyorlanmoqda. Ta’lim, texnologiya, avtomobillar, sayohat, sport, ovqatlanish, yangiliklar, ko‘ngilochar kontent va boshqa yo‘nalishlarda kanallar mavjud. Agar auditoriya va ko‘rishlar daromadga aylantirilsa, kontent yaratuvchilar uchun o‘zbek tilidagi materiallarni muntazam ishlab chiqarishga iqtisodiy rag‘bat paydo bo‘ladi. Bu esa mahalliy raqamli media bozorining rivojlanishiga xizmat qilishi mumkin.

Bundan tashqari, xorijiy auditoriyaga mo‘ljallangan kontent uchun ham imkoniyat kengayadi. Masalan, O‘zbekistonning turizmi, tarixi, milliy taomlari, hunarmandchiligi va madaniyati haqida ingliz tilida videolar tayyorlaydigan kanallar xorijiy tomoshabinlarni jalb qilishi mumkin. Bunday kontent nafaqat blogerga, balki turizm va xizmatlar sektoriga ham iqtisodiy foyda keltirishi mumkin.

Nega monetizatsiya hozirgacha ishga tushmagan?

Masalaning faqat iqtisodiy tomoni emas, texnik va huquqiy jihatlari ham bor.

2026-yil 23-sentyabr kuni Saida Mirziyoyeva Google vitse-prezidenti Karan Bxatiya bilan uchrashuvida O‘zbekistonda YouTube monetizatsiyasini ishga tushirish masalasini muhokama qilgani ma’lum qilindi. Uchrashuvda O‘zbekistonda shaxsiy ma’lumotlar va raqamli to‘lovlar bilan bog‘liq qonunchilik takomillashtirilgani qayd etilgan.

Asosiy masalalardan biri esa shaxsga doir ma’lumotlarni saqlash talablari bilan bog‘liq. O‘zbekiston qonunchiligida fuqarolarning shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish bo‘yicha talablar mavjud. Google kabi global platforma uchun esa bunday talablar texnik va huquqiy jihatdan muhim masala hisoblanadi.

Shu sababli monetizatsiyaning ishga tushishi faqat YouTubening texnik tugmasini yoqish bilan hal bo‘ladigan masala emas. Platforma, davlat va boshqa tomonlar o‘rtasida huquqiy hamda texnik shartlar kelishilishi kerak.

26 mingta kanal nimani anglatadi?

26 mingdan ortiq faol videobloger degani O‘zbekistonda allaqachon katta kontent bozori shakllanganini anglatadi. Agar ularning har biri muntazam kontent ishlab chiqarishni boshlasa, platformadagi o‘zbek tilidagi materiallar hajmi ham ortadi. Ammo katta auditoriya to‘plash uchun faqat monetizatsiyaning o‘zi yetarli emas. Blogerlar uchun sifatli kontent, muntazamlik, auditoriyani tushunish va reklama beruvchilar bilan ishlash ham muhim bo‘lib qoladi. Monetizatsiya esa shu mehnatni daromadga aylantirish uchun qo‘shimcha imkoniyat beradi.

Bugun ko‘plab yoshlar YouTubeni shunchaki ko‘ngilochar platforma sifatida ko‘radi. Ammo platforma atrofida allaqachon alohida iqtisodiyot shakllangan. Blogerlar, operatorlar, montajchilar, dizaynerlar, reklama agentliklari, SMM mutaxassislari va boshqa ko‘plab kasblar YouTube ekotizimi bilan bog‘langan.

Monetizatsiya ishga tushirilsa, bu bozor yanada kengayishi mumkin. O‘zbekiston uchun eng muhim masala esa bu jarayonning qanday shartlarda amalga oshirilishidir. Endi asosiy savol monetizatsiya ishlaydimi yoki yo‘qmi emas, balki u qachon va qanday shartlarda ishga tushishi bo‘lib qolmoqda.