BMT: Dunyo bo‘ylab majburiy ko‘chirish rekord darajani qayd etdi

2023-yilda dunyo bo‘ylab besh milliondan ortiq kishi ichki ko‘chirilgan va bir millionga yaqin qochqin uylariga qaytgan. O‘sha yili ko‘chirilganlar soni 154,3 ming kishiga ko‘paydi.

May oyida ichki ko‘chirilganlar

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar bo‘yicha Oliy Komissarligi (UNRWA) payshanba kuni e'lon qilingan 2024-yilgi yillik hisobotida dunyo bu yil va o‘tgan yili tarixan yuqori darajadagi majburiy ko‘chirilishini kuzatdi.

Hisobotda qayd etilishicha, 2024-yil may oyida ichki ko‘chirilganlar soni 120 millionga yetgan. Bu ko‘rsatkich 12-yil ketma-ket ortib bormoqda. Bunga sabab esa davom etayotgan inqirozlar va yangi mojarolardir.

Sudan va Kongo Demokratik Respublikasidagi urushlar

Ko‘rsatkichlarning keskin o‘sishining asosiy sababi Sudandagi urush bo‘lib, buning natijasida 2023-yil oxirigacha 10,8 million kishi o‘z uyini tashlab ketishga majbur bo‘ldi. Bundan tashqari, o‘tgan yili Kongo Demokratik Respublikasi va Myanmadagi janglar tufayli millionlab odamlar o‘z uylarini tashlab ketishgan.

G’azo sektori va Suriya mamlakati

BMTning Falastin qochqinlar agentligi (UNRWA) hisob-kitoblariga ko‘ra, G‘azo sektori aholisining qariyb 75 foizi (taxminan 1,7 million kishi) o‘z uylarini tark etishga majbur bo‘lgan.

Shu bilan birga, Suriya mamlakat ichida va tashqarisida ko‘chirilganlar soni bo‘yicha rekordchi bo‘lib, 13,8 million kishi o‘z chegaralarida va xorijda majburan ko‘chirilgan.

“Ulkan va ortib borayotgan bu raqamlar ortida son-sanoqsiz insoniy fojialar yotadi. Bu azob-uqubatlar xalqaro hamjamiyatni majburiy ko‘chirilish sabablarini bartaraf etish uchun shoshilinch choralar ko‘rishga undashi kerak”, — dedi BMTning qochqinlar bo‘yicha Oliy komissari Filippo Grandi.

Mojarolar sabab uylarini tashlab ketganlar 68,3 million

BMT Qochqinlar bo‘yicha Oliy komissarligi hisobotida ta'kidlanishicha, mojarolar tufayli o‘z uylarini tashlab ketgan odamlarning aksariyati o‘z mamlakatlaridan ko‘chib ketgan. Agentlik maʼlumotlariga koʻra, bu raqam 68,3 millionga yetgan, bu besh yil ichida qariyb 50 foizga oshgan.

Bundan tashqari, qochqinlar va xalqaro himoyaga muhtoj shaxslar soni 43,4 million kishiga oshdi. "Urushayotgan tomonlar urushning asosiy qonunlari va xalqaro huquqni hurmat qilish vaqti keldi", dedi Grundi. "Gap shundaki, mojarolarni hal qilish, inson huquqlari buzilishiga chek qo‘yish va iqlim inqirozini hal qilish bo‘yicha hamkorlik va birgalikdagi sa'y-harakatlarsiz ko‘chirilganlar soni ko‘payishda davom etadi".

2023-yilda ko‘chirilganlar soni 154,3 ming kishiga ko‘paygan

Hisobotga ko‘ra, 2023-yilda dunyo bo‘ylab besh milliondan ortiq kishi ichki ko‘chirilgan va bir millionga yaqin qochqin uylariga qaytgan. O‘sha yili ko‘chirilganlar soni 154,3 ming kishiga ko‘paydi.

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar bo‘yicha Oliy komissarligi o‘tgan yili millionlab odamlar uylariga qaytganini va bu ma'lumotni "umid chaqnashi" deb ataganini aytdi.. Volker Turkning so‘zlariga ko‘ra, yechimlar allaqachon mavjud – "biz Keniya kabi davlatlar qochqinlar integratsiyasi bo‘yicha yetakchilik qilayotganini ko‘rdik – ammo buning uchun tomonlar haqiqiy majburiyatlarni o‘z zimmalariga olishlari kerak".

Shuningdek, u “qochoqlar va ularni qabul qiladigan jamoalar birdamlik va yordamga muhtoj. Ular jamiyatga qo‘shilganda foyadlari tegishi mumkin”, - deya qo‘shimcha qildi.