The Guardian: Dunyo bo‘ylab 300 milliondan ortiq bolalar onlayn tajovuz qurboni bo‘lmoqda

The Guardian tomonidan e’lon qilingan tadqiqot natijalariga ko‘ra, 2023-yilda dunyodagi har sakkizinchi bola jinsiy tusdagi surat va videolar almashinuvi qurboni bo‘lgan, ya’ni ulardan shunday tusdagi surat va videolar talab qilingan yoxud ularga shunday tusdagi foto/videolar yuborilgan.

Jinsiy tajovuz qurbonlari

Bolalar onlayn ta’qib qurboni bo‘lgan holatlar ham bor: masalan, ular jinsiy aloqalar haqidagi mavzularga jalb qilingan yoki ulardan uyatsiz xatti-harakatlar qilish so‘ralgan.

Bolalar zo‘ravonligi materiallari shu qadar keng tarqalgan bo‘lib, fayllar har soniyada kuzatuv organlari va politsiya tashkilotlariga xabar beriladi.

Edinburg universiteti professori Debora Frayning ta’kidlashicha, bu muammo dunyoning har bir burchagiga ta’sir qiladi va bolalarga jiddiy zarar yetkazadi.

Jinsiy zo‘ravonlik bola ruhiyatiga qanday ta’sir qiladi?

Professor tasvirlar va videolar orqali jinsiy zo‘ravonlik bola ruhiyatiga ta’sir qilishini tushuntirdi. Bu vahshiyliklar har bir sinfda, har bir maktabda, har bir mamlakatda bolalarga ta’sir qiladi. Bular odatiy tasvirlar emas: ular psixikaga jiddiy zarar yetkazadi va qancha ko‘p odam ularni ko‘rsa, zo‘ravonlikning takrorlanish xavfi shuncha ortadi.

Jinsiy zo‘ravonlik bola ruhiyatiga juda kuchli va uzoq muddatli salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Bu turdagi zo‘ravonlik bolada o‘zini past baholash, qo‘rquv, tashvish, depressiya va ishonchsizlik kabi hissiyotlarni rivojlantirishi mumkin. Bola o‘zini aybdor his qilishi, o‘z-o‘zini izolyatsiya qilishga moyil bo‘lishi va hatto o‘zini hurmat qilish qobiliyatini yo‘qotishi mumkin. Bu holat kelajakda psixologik muammolar, ijtimoiy muammolar va o‘z-o‘zini zarar yetkazishga olib kelishi mumkin. Zo‘ravonlik bolada ishonchning yo‘qolishi, yaqin munosabatlarni o‘rnatishda qiyinchiliklar, va hatto kattaroq yoshda psixologik travmalarni qayta boshdan kechirish kabi oqibatlarga olib kelishi mumkin.

Shuningdek, jinsiy zo‘ravonlik bolada o‘qishga bo‘lgan qiziqishning yo‘qolishi, ijtimoiy muloqotda qiyinchiliklar va izolyatsiya kabi muammolarga ham sabab bo‘lishi mumkin. Zo‘ravonlikning psixologik oqibatlari har bir bola uchun turlicha bo‘lsa-da, umumiy holda ularning rivojlanishiga va kelajakdagi hayotlariga katta ta’sir ko‘rsatadi.

Aksariyat erkaklarda pedofiliyaga moyillik bor

AQShda har to‘qqiz erkakdan biri (deyarli 14 million erkakka teng) bolalarga qarshi onlayn jinsiy jinoyatlar sodir etganini tan oldi. Tadqiqotga ko‘ra, ko‘plab erkaklar, agar sir saqlansa, voyaga yetmaganlar bilan jinsiy aloqaga kirishga harakat qilishlarini tan olishgan.

So‘rovlar Buyuk Britaniyada ham shunga o‘xshash holatni ko‘rsatdi, bu yerda 7 foiz erkaklar, ya’ni taxminan 1,8 million erkak, shunday jinoyatlarni tan olgan. Tadqiqotlar, shuningdek, ko‘plab erkaklar, agar bu sir saqlanadi deb o‘ylasalar, bolalarga nisbatan jinsiy tajovuz sodir etishga moyilliklarini tasdiqladi.

Onlayn xavfsizlik yechim bo‘la oladimi?

Onlayn xavfsizlik choralari bolalarni himoya qilishda muhim rol o‘ynasa-da, bu muammoga to‘liq yechim bo‘la olmaydi. Internetda bolalarga nisbatan sodir etilayotgan jinoyatlar soni ortib bormoqda va texnologik himoya choralarining o‘zi yetarli emas. Filtrlar va monitoring tizimlari bolalarni nomaqbul kontentdan asraydi, ammo ularning onlayn xatti-harakatlarini to‘g‘ri yo‘naltirish va muntazam nazorat qilish ham zarur.

Umuman olganda, bolalarni himoya qilish uchun muammoga kengroq va kompleks yondashuv talab etiladi. Aks holda, bolalar xavfsizligi jiddiy xavf ostida qolaveradi.