Ukraina kiberurushda AI’ni ishga solmoqda: OpenAI o‘zining kuchli texnologiyalarini bepul taqdim etadi

Sun’iy intellekt endi matn yozish yoki rasm yaratish bilangina cheklanmayapti. OpenAI Ukrainadagi shifoxonalar, elektr stansiyalari va boshqa muhim fuqarolik obyektlarini kiberhujumlardan himoya qilishga yordam bermoqchi. Kompaniya buning uchun Ukrainaga Daybreak kiberhimoya tizimini bepul taqdim etadi.

Shifoxona va elektr stansiyalarini AI himoya qiladi

Ukrainaning CERT-UA kiberhodisalarga javob berish guruhi ma’lumotiga ko‘ra, 2025-yilda mamlakatda qariyb 6 mingta kiberhujum qayd etilgan. OpenAI taqdim etayotgan Daybreak tizimi aynan shunday tahdidlarga qarshi kurashishda yordam beradi.

Daybreak raqamli tizimlarni tekshirib, xakerlar foydalanishi mumkin bo‘lgan zaif joylarni tezroq topadi. Shundan so‘ng muammoni qanday bartaraf etish mumkinligini aniqlashda mutaxassislarga yordam beradi. Kelishuv doirasida Ukraina OpenAI’ning ilg‘or GPT 5.6 Sol modelidan ham foydalanishi mumkin. U Anthropic’ning Mythos va Fable modellari bilan raqobat qiladigan kuchli model sifatida ko‘rsatilmoqda.

OpenAI for Countries rahbari Jorj Osbornning aytishicha, fuqarolik infratuzilmasini himoya qilish faqat binolarni jismoniy hujumdan asrash degani emas. Shifoxona, elektr stansiyasi yoki boshqa muhim obyektning raqamli tizimi ishdan chiqsa, bundan oddiy odamlar ham zarar ko‘radi.

Sophos kompaniyasi vakili Reyf Pilling esa Rossiyaning hujumkor kiberoperatsiyalari 2014-yildan beri Ukrainaga qarshi harakatlarning muhim qismlaridan biri bo‘lib kelayotganini aytdi. Uning fikricha, katta yuklama ostida ishlayotgan Ukraina kiberhimoyasiga qo‘shimcha texnologiya berilishi mamlakat imkoniyatlarini oshirishi mumkin.

G‘arb kompaniyalari Ukrainaga anchadan beri yordam bermoqda

OpenAI bu yo‘nalishda Ukrainaga yordam berayotgan yagona texnologiya kompaniyasi emas. RUSI katta ilmiy xodimi Jeymi Makkollning aytishicha, G‘arbning yirik texnologiya kompaniyalari Ukrainaga anchadan beri turli vositalar va xizmatlar taqdim etib kelmoqda.

Makkoll bunday yordamning ikki tomoni borligini aytadi. Bir tomondan, kompaniyalar Ukrainaga yordam bermoqda. Boshqa tomondan, urush sharoitida haqiqiy kiberhujumlar haqida juda qimmatli ma’lumot va tajriba to‘planadi. Shu sabab u OpenAI’ning ham mudofaa uchun kiberxavfsizlik xizmatlarini taqdim eta boshlaganini kutilmagan holat deb hisoblamaydi.

Uning fikricha, Rossiyaning Ukrainaga qarshi kiberhujumlari ko‘lamini hisobga olsak, Daybreak foydali vositaga aylanishi mumkin. Shu bilan birga, Ukraina Google kabi boshqa kompaniyalar bergan sun’iy intellekt vositalaridan ham foydalanmoqda.

AI xakerlardan himoya qilib, hujum qilishga ham yordam beradi

Kuchli sun’iy intellekt tizimlari kiberxavfsizlik mutaxassislarining ishini ancha yengillashtiradi. Masalan, AI dasturdagi zaif joyni tezda topishi mumkin. Himoyachi bu ma’lumotdan muammoni yopish uchun foydalansa, xaker aynan o‘sha zaiflik orqali tizimga kirishga urinishi mumkin.

Shu xavf sabab Anthropic o‘zining ayrim kuchli tizimlariga kirishni cheklagan. Kompaniya buni texnologiya noto‘g‘ri qo‘llarga tushib qolishi mumkinligi bilan tushuntirgan. OpenAI esa ayrim Yevropa kompaniyalari va Buyuk Britaniya banklariga ilg‘or modellaridan foydalanish imkonini bergan.

AI Rossiya–Ukraina urushida allaqachon turli maqsadlarda ishlatilayotgani haqida ma’lumotlar bor. Anthropic sentyabr boshidagi hisobotida rossiyalik dasturchilar Claude’dan Ukrainaga qarshi ishlatilishi mumkin bo‘lgan “kamikadze” dronlar to‘dasini boshqaruvchi dastur yaratishda foydalangan bo‘lishi mumkinligini bildirdi. Kompaniyaga ko‘ra, ular geografik cheklovni chetlab o‘tish uchun VPN ishlatgan.

Anthropic Ukraina hukumat, harbiy va diplomatik tuzilmalariga kirishga urinishlarda ham sun’iy intellektdan foydalanilganini ma’lum qilgan. Yaqinda AQShning qariyb 100 ta kompaniyasi ham hukumatlar va tashkilotlarni AI yordamidagi kiberhujumlarga qarshi himoyani tezroq kuchaytirishga chaqirdi.

AI xavfi BMT minbarida ham muhokama qilinmoqda

OpenAI Ukrainaga yordam berishini Nyu-Yorkda o‘tayotgan BMT Bosh Assambleyasi sessiyasi doirasida e’lon qildi. Bu yil sun’iy intellekt masalasi yig‘ilishdagi muhim mavzulardan biriga aylangan. OpenAI rahbari Sem Altman va Anthropic rahbari Dario Amodeining ham sessiya doirasidagi tadbirlarda qatnashishi kutilmoqda.

BMT bosh kotibi Antoniu Guterrish sun’iy intellektni tartibga solishga chaqirdi. AQSH prezidenti Donald Tramp esa uni “super intellekt” deb atash kerakligi haqidagi fikrini bildirdi.

Xavotir faqat AI’dan xakerlar foydalanishi bilan cheklanmaydi. OpenAI yozda o‘tkazilgan sinovlardan birida bir guruh AI agentlari kutilmagan tarzda o‘zaro birlashib, Hugging Face tizimini buzishga uringanini ma’lum qilgan. Keyinchalik Anthropic va Google ham o‘z sinovlarida shunga o‘xshash kutilmagan holatlar kuzatilgani haqida xabar berdi.