O‘zbekistonda elektromobillar soni zaryadlash stansiyalaridan 3 baravardan ham tezroq o‘smoqda

So‘nggi yillarda O‘zbekiston avtomobil bozorida keskin burilish kuzatilyapti. Ko‘chalarda jim va ravon harakatlanayotgan elektromobillar allaqachon odatiy holga aylandi. 2026-yil 1-aprel holatiga respublikada 109,2 ming elektromobil ro‘yxatdan o‘tgan. Bu 2025-yilning shu sanasiga nisbatan 65,2 mingdan 44 mingga (+68%) o‘sish degani. 

 Elektromobillar 68 foizga, stansiyalar esa 20 foizga ko‘paygan

Bojxona imtiyozlari, yoqilg‘i narxining oshishi hamda zamonaviy texnologiyalarga bo‘lgan qiziqish tufayli mamlakatda “yashil” transport vositalariga talab jadal ortmoqda. Biroq avtoulovlar soni keskin ko‘payayotgan bir paytda tabiiy bir savol yuzaga keladi: mavjud zaryadlash stansiyalari infratuzilmasi ushbu o‘sish sur’atiga yetarli darajada javob bera olyaptimi?

Bugungi kunda mamlakatimiz bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tgan elektromobillar soni 100 mingdan oshib ketdi. Bozordagi bunday tezkor dinamika o‘z navbatida quvvatlash tarmog‘ida ma’lum darajada disbalansni keltirib chiqarmoqda. Hozirda Toshkent shahri kabi yirik va markaziy hududlarda zaryadlash stansiyalari nisbatan zanjirsimon shakllanib bo‘lgan bo‘lsa-da, viloyatlar hamda shaharlararo magistral yo‘llarda bu ko‘rsatkich hali ham yetarli emas. Shuningdek, sekin zaryadlovchi (AC) hamda tezkor quvvatlovchi (DC) stansiyalarning o‘zaro mutanosibligi to‘liq ta’minlanmagani haydovchilar uchun muayyan noqulayliklarni yuzaga keltirmoqda.

Toshkentdan uzoqlashgan sari zaryad topish qiyinlashadi

Muammoning asosiy qismi stansiyalar sonidagina emas, ularning qayerda joylashganida.

Zaryadlash nuqtalarining katta qismi Toshkent va viloyat markazlarida to‘plangan. Tumanlar, chekka hududlar va shaharlararo yo‘llarda esa tarmoq hali yetarlicha zich emas.

Bundan tashqari, sekin quvvatlovchi AC va tezkor DC stansiyalar soni o‘rtasidagi nomutanosiblik ham haydovchilarga noqulaylik tug‘diradi.

Elektromobillar elektr tarmog‘iga ham yangi yuk olib kelmoqda

Bir hududda bir nechta tezkor quvvatlash qurilmasining bir vaqtda ishlashi mahalliy elektr tarmog‘iga sezilarli yuk tushiradi. Shu sabab transformatorlar va elektr uzatish liniyalarini ham yangi talabga moslashtirish kerak bo‘lmoqda.

Yana bir muammo ko‘p qavatli uylarda yashaydigan elektromobil egalari bilan bog‘liq. Hamma hovlida ham avtomobilni tunda xavfsiz zaryadlash uchun sharoit mavjud emas.

Yo‘llarda har 50–100 kilometrda zaryadlash nuqtalari paydo bo‘lmoqda

Muammoni yumshatish uchun zaryadlash stansiyalarini o‘rnatish jarayonlari soddalashtirilmoqda, sohaga xususiy biznes jalb qilinyapti.

Elektr tarmog‘iga tushadigan yukni kamaytirish uchun ayrim stansiyalarni quyosh panellari va boshqa muqobil energiya manbalari bilan birlashtirish loyihalari ham amalga oshirilmoqda.

Shuningdek, xalqaro va respublika ahamiyatidagi avtomobil yo‘llarida har 50–100 kilometrda tezkor zaryadlash nuqtalarini tashkil etish ishlari olib borilmoqda.

Benzin muammosi o‘rniga zaryad muammosi

109 mingdan ortiq elektromobil va 1,7 mingga yetmagan zaryadlash stansiyasi bozor qanchalik tez o‘zgarayotganini ko‘rsatmoqda.

Agar elektromobillar soni hozirgi sur’atda o‘sishda davom etsa, masala faqat yangi stansiyalar qurishda emas. Ularni hududlar bo‘ylab to‘g‘ri joylashtirish, elektr tarmoqlarini kuchaytirish va uyda zaryadlash imkoniyatlarini kengaytirish ham muhim bo‘ladi.

Aks holda, elektromobillar benzin qidirish muammosini kamaytirishi mumkin, ammo uning o‘rniga boshqa muammo — zaryad qidirish kelib chiqadi.