Chegaradagi yangi xavf: Hizbulloh dronlari Isroilni tashvishga solmoqda

Isroil va Hizbulloh o‘rtasidagi keskinlik yana yangi bosqichga chiqdi. O‘t ochishni to‘xtatish kelishuvi kuchga kirganiga olti hafta o‘tganiga qaramay, chegaradagi hujumlar davom etmoqda. Endi asosiy xavf raketa yoki minomyotlardan emas, balki Ukrainadagi urush tajribasidan olingan optik tolali dronlardan kelmoqda. Bu dronlar nafaqat harbiylarni, balki oddiy aholini ham nishonga olayotgani aytilmoqda.

Xo‘sh, nega kichik dronlar Isroil uchun katta bosh og‘riqqa aylandi?

Ukrainadan o‘rganilgan yangi qurol

Hizbulloh hozir optik tolali, ya’ni fiber-optik dronlardan faol foydalanmoqda. Bu dronlar operator bilan ingichka optik kabel orqali bog‘langan bo‘lib, radio signal ishlatmaydi. Shu sabab ularni elektron usullar bilan to‘xtatish yoki signalini buzish juda qiyin.

Bu dronlar portlovchi moddalar bilan jihozlangan va yerga juda yaqin uchadi. Operator esa drondagi kamera orqali nishonni kuzatib, kerak bo‘lsa uni quvib ham borishi mumkin. Aynan shu usul Ukrainadagi urushda keng qo‘llanilgan va endi Hizbulloh ham undan foydalanayotgani aytilmoqda.

O‘t ochishni to‘xtatish kelishuvi kuchga kirganidan buyon halok bo‘lgan 11 nafar isroillik askar, bir fuqaro va mudofaa xodimidan sakkiz nafari aynan shunday dronlar hujumida vafot etgan. So‘nggi hujumlardan birida Shomera hududi yaqinida bir isroillik askar halok bo‘ldi, yana ikki askar yaralandi.

Chegaradagi aholi yangi xavf bilan yashamoqda

Janubiy Livan bilan chegaradagi Shomera shaharchasida odamlar endi raketalardan ko‘ra dronlardan ko‘proq qo‘rqmoqda. Mahalliy kengash rahbari Sami Zanettining aytishicha, raketa hujumida hech bo‘lmasa boshpanaga kirish uchun bir necha soniya vaqt bo‘ladi, dronlarda esa bunday imkoniyat deyarli yo‘q.

Uning so‘zlariga ko‘ra, odam tinchgina o‘tirgan paytda dron birdan paydo bo‘ladi va undan qochishga harakat qilinsa ham nishonni kuzatishda davom etadi. Yaqinda maktab avtobusi ketganidan bir necha daqiqa o‘tib avtobus bekatiga dron zarba bergan.

Shomera ko‘chalarida avvalgi hujumlardan qolgan optik tolalar hali ham ko‘rinib turadi. Mahalliy fermer Amixay Ben Davidning aytishicha, o‘t ochishni to‘xtatishdan keyin raketalar kamaygan, lekin ularning o‘rnini dronlar egallagan. Uning fikricha, dronlar kimni nishonga olishni aniq tanlay oladi va bu ularni yanada xavfli qiladi.

Isroildagi Alma tadqiqot markazi ma’lumotiga ko‘ra, aprel oyidan buyon Isroil hududidagi aholi yashash joylariga 100 dan ortiq dron hujumi uyushtirilgan.

Isroil javob choralarini kuchaytirmoqda

Isroil armiyasi bu dronlarni urib tushirishga harakat qilmoqda, biroq kichik va past balandlikda uchadigan qurilmalarni aniqlash har doim ham oson emas. Harbiylar muammoning asosiy sababi yangi qurollarga qarshi texnologiyalar hali yetarlicha rivojlanmaganida ekanini tan olmoqda.

Shu sabab Isroil Ukraina tajribasidan foydalanib, harbiy pozitsiyalar ustiga maxsus to‘rlar o‘rnatishni boshladi. Bundan tashqari, yangi tutib qoluvchi dronlar, maxsus o‘q-dorilar, avtomatik otish tizimlari va aqlli sensorlar ishlab chiqilmoqda. Smart Shooter kompaniyasi yaratgan yangi tizim atrofni doimiy kuzatib, nishonni aniqlaydi va askarga qachon o‘q uzish kerakligini ko‘rsatib beradi.

Biroq Isroilning ayrim nashrlari mavjud himoya tizimlari hali kutilgan natijani bermayotganini yozmoqda. Shu sabab hozircha eng samarali usul dronlarni omborlarda yo‘q qilish yoki operatorlarni uchirishdan oldin zararsizlantirish deb hisoblanmoqda.

Mojaro yana kengayib ketishi mumkinmi?

Alma markazi rahbari Sarit Zehavining fikricha, Hizbullohning hujumlarni kuchaytirishi ortida Eron turishi mumkin. Uning aytishicha, Eron Isroil va Hizbulloh o‘rtasidagi mojaroni yana avj oldirishdan manfaatdor.

Isroil harbiylari esa Hizbulloh endi askarlar bilan bir qatorda oddiy fuqarolarni ham nishonga olayotganini ta’kidlamoqda. Shu fonda Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu Hizbullohga “qattiq zarba” berilishini va’da qildi.

Moliya vaziri Betsalel Smotrich esa har bir hujum uchun Hizbulloh nazoratidagi hududlarda yanada keskin javob qaytarish kerakligini aytdi.

So‘nggi kunlarda Isroil Livanning janubidagi hududlarga yangi evakuatsiya ogohlantirishlarini yubordi va Hizbulloh foydalanayotgan deb hisoblangan obyektlarga zarbalarni davom ettirmoqda. Shomera aholisi orasida esa “haqiqiy tinchlik yoki to‘liq urush” kerakligi haqidagi fikrlar tobora ko‘paymoqda.

Chegaradagi vaziyat hozircha nazorat ostida ekani aytilayotgan bo‘lsa-da, kichik va arzon dronlar Yaqin Sharqdagi mojaroning yangi va eng xavfli qurollaridan biriga aylanib ulgurdi.