Maxfiylikni targ‘ib qiluvchi “Apple” kompaniyasi o‘z xodimlariga nisbatan josuslik qilishda ayblanmoqda

“Apple” xodimlarining shaxsiy iPhonelariga josuslik qilishda ayblanmoqda. Kaliforniyada qo‘zg‘atilgan yangi da’vo “Apple”ni o‘z xodimlarining iCloud qurilmalari va akkauntlari ustidan noqonuniy josuslik qilishda aybladi.

“Apple”ga qoʻzgʻatilgan da’volar

Texnologik gigant kompaniya xodimlariga ish haqi va mehnat sharoitlarini muhokama qilishga ruxsat bermagani uchun ham ayblanmoqda.

Da’vo “Apple”ning raqamli reklama bo‘limida ishlaydigan Amar Bxakta tomonidan taqdim etilgan.

Amar Bxakta 2020-yildan beri kompaniyada ishlaydi. U o‘z kasbiy faoliyatini podkastlarda muhokama qilish taqiqlangani va LinkedIn profilidan ish sharoitlari haqidagi izohlarni o‘chirish talab qilinganini ta’kidlagan.

Da’vo arizasida ta’kidlanishicha, “Apple” xodimlardan ishda foydalaniladigan shaxsiy qurilmalariga maxsus dasturiy ta’minotni o‘rnatishni talab qilmoqda.

Ushbu dasturiy ta’minot “Apple”ga xodimlarning shaxsiy qurilmalarida ishchi qurilmalar sifatida foydalaniladigan ma’lum ilovalarga kirish imkonini beradi. Kuzatish mumkin bo‘lgan ilovalarga elektron pochta, foto kutubxonalar, salomatlik haqidagi ma’lumotlar, aqlli uyga oid va shaxsiy ma’lumotlarni saqlaydigan ilovalar kiradi.

“Apple” xodimlariga maoshlarini muhokama qilish taqiqlagani aytilmoqda

Xodimlarga oylik maosh va mehnat shartlarini OAV bilan muhokama qilishga ruxsat berilmaydi. Bundan tashqari, da’vo arizasida “Apple” xodimlardan texnologiya gigantiga ular ustidan elektron, jismoniy va video nazorat o‘rnatishga imkon beruvchi siyosatga rozilik berishni talab qilayotgani bilan ham aylanmoqda.

Kompaniya oʻz siyosatiga qarshi chiqmoqdami?

“Apple” kompaniyasi uzoq yillardan beri shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish bo’yicha o’zini yetakchi sifatida tanitib keladi. Masalan, 2021-yilda taqdim etilgan “Pochta maxfiyligini himoya qilish” funksiyasi foydalanuvchilarning elektron pochta orqali yuborilgan IP-manzillarini yashirishga imkon beradi, bu esa kuzatuvni qiyinlashtiradi.

Bundan tashqari, 2023-yilda kompaniya iPhone’ga “O‘g‘rilangan qurilmani himoya qilish” funksiyasini qo‘shdi, bu funksiya hatto firibgarlar telefon parolini bilgan taqdirda ham qurilma egasining shaxsiy ma’lumotlariga kirishni oldini oladi.

Biroq Kaliforniyada qo‘zg‘atilgan da’vo arizasida “Apple” o‘z xodimlarining shaxsiy iCloud qurilmalari va akkauntlarini noqonuniy ravishda kuzatayotgani iddao qilinmoqda. Bu kompaniyaning shaffoflik va maxfiylikka oid siyosatiga zid keladi, albatta.

Xodimlarni kuzatishning chegarasi qanday bo‘lishi kerak?

Bu masala nafaqat xodimlarning shaxsiy hayotiga, balki kompaniyaning obro‘siga ham ta’sir qiladi. Agar kompaniya o‘z xodimlarining shaxsiy ma’lumotlarini noqonuniy kuzatsa, bu iste’molchilarning kompaniyaga bo‘lgan ishonchini pasaytirishi mumkin. Shu sababli, kompaniyalar xodimlarning shaxsiy hayotini hurmat qilishi va ularning shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish bo‘yicha qat’iy siyosat yuritishi zarur.

“Kuzatuv siyosati xodimlarning erkin fikrlashi, raqobat qilishi, va ish bozoridagi harakatlarini cheklaydi hamda bu qonunga zid”, deyiladi da’vo arizasida.

Xalqaro qonunchilik nima deydi?

Global miqyosda xodimlar huquqlarini himoya qilish uchun bir nechta muhim qonun va standartlar mavjud. Xalqaro Mehnat Tashkiloti (ILO) me’yorlariga ko‘ra, xodimlarning shaxsiy hayotini hurmat qilish va diskriminatsiyadan himoya qilish zarur. Yevropa Ittifoqining GDPR qoidalari esa xodimlarning shaxsiy ma’lumotlarini noqonuniy kuzatishning oldini oladi. AQSh Federal Mehnat Standartlari Qonuni (FLSA) ishchilarni oylik va mehnat sharoitlarini muhokama qilishda himoya qiladi. Texnologik kuzatuv chegaralari ko‘p davlatlarda aniq belgilanmagan bo‘lsa-da, kuzatuv amaliyoti xodimning roziligi yoki qonuniy asosda amalga oshirilishi kerak.