20 yildan keyin hech qanday qonun intellektual zaif qatlamga yordam bera olmaydi

2025-yil 7-yanvar kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasining yig‘ilishida O‘zbekistonda elektron sigaretalarni to‘liq taqiqlashni nazarda tutuvchi qonun loyihasi birinchi o‘qishda muhokama qilinib, qabul qilindi.

Qonun loyihasiga muvofiq, O‘zbekistonda nikotinni iste’mol qilish moslamalari, jumladan, elektron sigaretalar va ular uchun mo‘ljallangan suyuqliklarning muomalasi (ishlab chiqarish, tayyorlash, saqlash, tashish, sotish, O‘zbekiston hududiga olib kirish va olib chiqish) taqiqlanmoqda.

Bundan tashqari, aylanmasi taqiqlangan chekilmaydigan tamaki mahsulotlari hamda nikotinni iste’mol qilish moslamalarini, shu jumladan, elektron sigaretalarni qonunga zid ravishda muomalaga kiritish bilan bog‘liq huquqbuzarliklar uchun javobgarlik choralari belgilanmoqda.

Alisher Qodirovning ogohlantiruvchi bayonoti

“Milliy tiklanish” partiyasi rahbari Alisher Qodirov elektron sigaretalarning tarkibi, iste’molchilarning asosiy guruhi va kelajakdagi xavf-xatarlari haqida muhim fikrlarni bayon qildi.

Elektron sigaretalar bugungi kunda ko‘pchilik tomonidan zararli mahsulot sifatida tan olinmayotgan bo‘lsa-da, Alisher Qodirov ularning milliy salomatlik va kelajak avlod uchun halokatli oqibatlarga olib kelishi mumkinligini qayd etdi.

Elektron sigaretalar tarkibi

Deputatning so‘zlariga ko‘ra, elektron sigaretalar sun’iy tamaki asosida tayyorlanib, murakkab kimyoviy elementlarni o‘z ichiga oladi. Bu kimyoviy moddalarning organizmdan chiqmasligi, DNKni buzishi, aqliy rivojlanishga va reproduktiv salomatlikka jiddiy zarar yetkazishi isbotlangan.

“Tabiiy tamaki yoki alkogolning zarari vaqt o‘tishi bilan bartaraf etilishi mumkin, biroq sun’iy tamaki tarkibidagi moddalar organizmdan chiqmaydi va qaytarib bo‘lmas oqibatlarga olib keladi,” — dedi Qodirov.

Yoshlar orasida keng tarqalgan muammo

Deputatning fikricha, tabiiy tamaki va alkogol asosan kattalar tomonidan iste’mol qilinadi. Biroq, elektron sigaretalar yoshlar orasida juda keng tarqalgan. Ularning uchdan ikki qismi yoshlar bo‘lib, ulardan yarmi qizlardir.

“Bu epidemiyadan xalqimiz kelajakda ham qochib qutula olmaydi,” — dedi u.

Kelajak uchun dahshatli oqibatlar

Agar elektron sigaretalar iste’molini cheklash chorasi hozir ko‘rilmasa, Alisher Qodirov 20 yil ichida intellektual nogironlik darajasi sezilarli darajada oshishini taxmin qilmoqda. Bu esa hech qanday qonun yoki davlat dasturi orqali bartaraf etib bo‘lmaydigan muammolarni yuzaga keltiradi.

Ma’lumot uchun, Milliy tiklanish partiyasi elektron sigaretalarni cheklash tashabbusini 2021-yildayoq ilgari surgan edi.

“Bugungi kunda dunyoning 32 mamlakatida elektron sigaretalar cheklangan. Unday bo‘lsa, nega biz ham cheklamasligimiz kerak? Mutaxassislar uning genofondga jiddiy zarar yetkazishini ta’kidlamoqda. Partiyamiz bu masalani doimiy ravishda ko‘tarib kelmoqda,” — degan edi Alisher Qodirov.