Shimoldan neft yetkazib berish hajmi yuqoriladi

Rossiya energetika vazirining birinchi o‘rinbosari Pavel Sorokin Rossiya O‘zbekistonga neft yetkazib berish hajmini oshirganini ma’lum qildi. 

Tranzit hajmi oshgan

Uning aytishicha, Rossiya neftining Qozog‘iston orqali O‘zbekistonga kirib kelishi 2024-yilning yanvar—avgust oylarida 2023-yilga nisbatan 30 foizga oshgan. Bu haqda Rossiya energetika vazirining birinchi o‘rinbosari Pavel Sorokin Federatsiya Kengashi va Qozog‘iston Senati o‘rtasidagi hamkorlik bo‘yicha komissiyaning 22-yig‘ilishida so‘zga chiqib, joriy yilda O‘zbekistonga neft yetkazib berish hajmi sezilarli darajada oshganini ta’kidlagan va qozog‘istonlik hamkorlarga asosli yondashuv uchun minnatdorlik bildirgan. 

Transport xarajatlarining kamayishi

Bu o‘sish, O‘zbekistonning energetik ehtiyojlarini qondirish, mahalliy neftni qayta ishlash zavodlari imkoniyatlarini kengaytirish va ichki bozor uchun yonilg‘i ishlab chiqarishni ko‘paytirishga qaratilgan. Yil oxiriga borib, O‘zbekistonga Rossiya nefti yetkazib berish hajmi 500 ming tonnadan oshishi kutilmoqda. Neft tranziti Qozog‘istonning "KazTransOil" neft quvurlari tizimi orqali amalga oshiriladi, bu esa transport xarajatlarini kamaytirishga xizmat qilmoqda.

2024-yil rejasi

Sorokin bundan tashqari 2023-yilda Rossiya neftining Qozog‘iston orqali Xitoyga yetkazilishi 10 million tonnani tashkil etganini eslatib, 2024-yilda ham bu ko‘rsatkich qayd etilishini ishonch bilan aytib o‘tgan. 2023-yilda Rossiyadan O‘zbekistonga yetkazib berilayotgan neft hajmi 154,3 ming tonnani tashkil etgan bo‘lsa, 2024-yil oxiriga kelib bu hajmni 500 ming tonnadan ortiqroqqa yetkazish rejalashtirilgan.

Rossiya neftiga qaramlik

Rossiya neftining O‘zbekistonga tranzitining oshishi, tabiiyki, O‘zbekistonning energiya ta’minotidagi muhim omil hisoblanadi. Bu bilan bog‘liq savollar, xususan, Rossiya neftiga qaramlik ortishi ehtimoli haqida ham tashvishlar tug‘diradi. O‘zbekistonning energetik xavfsizligi nuqtayi nazaridan, kelgusida energiya manbalarini diversifikatsiya qilish hamda mahalliy manbalar, masalan, quyosh, shamol kabi qayta tiklanuvchi energiya turlariga o‘tish bo‘yicha chora-tadbirlar ko‘rishi lozim bo‘ladi. Shu tarzda, Rossiya neftiga qaramlikni kamaytirish imkoniyatlari saqlanib qoladi.

Neft mahsulotlarining narxi tushadimi?

Rossiya neftining O‘zbekistonga tranziti oshishi neft mahsulotlari narxiga ta’sir qilishi mumkin, lekin bu bir necha omillarga bog‘liq. Neft yetkazib berishning quvur tizimi orqali amalga oshirilishi transport xarajatlarini kamaytiradi, bu esa neftni qayta ishlash zavodlarida ishlab chiqariladigan mahsulotlarning tannarxini pasaytirishga yordam berishi mumkin. Shu sababli, ishlab chiqarish xarajatlarining kamayishi yonilg‘i narxlarining tushishiga olib kelishi ehtimoli bor. Biroq, ichki bozor narxlariga ta’sir qiluvchi boshqa omillar ham mavjud. Jumladan, dunyo bozorlarida neft narxining o‘zgarishi, ichki bozor talabi va taklifi, shuningdek, neft mahsulotlarini qayta ishlashning samaradorligi ham narxlarni belgilashda muhim rol o‘ynaydi. Shunday qilib, Rossiya neftining kirib kelishi O‘zbekiston bozorida narxlarni biroz barqarorlashtirishi mumkin, lekin to‘liq narx pasayishi kafolatlanmaydi.