Soʻnggi 30 yil ichida har yili 150 ming kishi issiqdan vafot etdi

Olimlarning taʼkidlashicha, soʻnggi 30 yil ichida issiqlik har yili 150 mingga yaqin odamni oʻldirgan. Bu haqda 14-may kuni Avstraliya Monash universiteti matbuot xizmati xabar berdi.

Issiqlik toʻlqinlarining oqibatlari oʻrganildi

Tadqiqotchilar dunyoning 43 mamlakati va mintaqasida joylashgan Yer yuzasining 750 ta turli nuqtalarida soʻnggi 30 yil davomida sodir boʻlgan issiqlik toʻlqinlarining ijtimoiy va iqtisodiy oqibatlarini oʻrganishga qaratilgan loyiha doirasida shunday xulosaga kelishdi. Olimlar gʻayritabiiy shiddatli va uzoq davom etgan issiqlik davrlari sayyoramizning ushbu qismlarida ortiqcha oʻlimga qanday taʼsir qilganini har tomonlama tahlil qildilar.

“Hozirgacha issiqlik toʻlqinlarining ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari ularning Yerning alohida hududlariga taʼsiri asosida oʻrganilib kelingan hukumatning barcha darajalarida moslashish choralarini rejalashtirish va xavflarni minimallashtirishda hisobga olinishi kerak", - dedi Monash universiteti professori Guo Yuming.

29 yilda oʻlimlar soni 1 foizga oshgan

Jazirama toʻlqinlarning odamlar salomatligi va farovonligiga salbiy taʼsiri natijasida 1990-yildan 2019-yilgacha global oʻlimlarning umumiy soni qariyb 1 foizga oshgan.

 Hisobotda yozilishicha, ekstremal ob-havo hodisalarining bu shakli har yili taxminan 150 000 kishining hayotiga zomin boʻlgan, bu yoʻqotishlar butun dunyo boʻylab juda notekis taqsimlangan.

Jaziramada eng koʻp zarar ketgan davlatlar

Jazirama toʻlqinlar Italiya, Gretsiya, Malta, shuningdek, Sharqiy Yevropa va arab dunyosi davlatlari, Nigeriya, Chad va Janubiy Osiyo davlatlari eng koʻp zarar koʻrdi. Moldova, Ukraina, Gretsiya va Quvaytni oʻz ichiga olgan ayrim mamlakatlarda jazirama toʻlqinlari natijasida oʻlim darajasi 2,4-2,6 foizga oshdi, koʻplab mamlakatlar har bir keyingi oʻn yillikda bu koʻrsatkichni 8-30 foizga oshirdi.

Issiqlik toʻlqinlari haqida

Soʻnggi yillarda quruqlik, issiqlik toʻlqinlari va boshqa ekstremal ob-havo hodisalari quruqlikning katta hududlarida gʻayritabiiy issiq va quruq ob-havo sodir boʻlganda, Yerda sezilarli darajada tez-tez uchramoqda. Bunga misol qilib, AQSh gʻarbiy va Avstraliyadagi soʻnggi qurgʻoqchilik va u bilan bogʻliq yongʻinlar boʻlib, ular millionlab hayvonlarning nobud boʻlishiga olib keldi va oʻrmonlarning keng maydonlarini vayron qildi.

Soʻnggi yillarda nafaqat iqlimshunoslar va ekologlar, balki shifokorlar ham bu hodisaga qiziqish bildirishdi, chunki olimlar issiqlik toʻlqinlarining koʻpayishi va boshqa ekstremal ob-havo hodisalari keksa odamlar orasida oʻlimni sezilarli darajada oshirishi, shuningdek, kasallanish darajasini oshirishi mumkinligi haqida dalillarni topdilar.