Qurilishi yakunlanmagan uylar uchun oldindan pul olish amaliyoti qonun bilan tartibga solinadi

Uy-joy sotib olishda hali qurilishi boshlanmagan yoki yakunlanmagan uylar uchun oldindan pul to‘lab, keyin esa yillar davomida na uyni, na pulni ko‘rmagan fuqarolar soni ortmoqda. Xalq demokratik partiyasi deputati, iqtisod fanlari nomzodi Ulug‘bek Vafoyev ta’kidlashicha, bu muammoni hal qilish maqsadida yangi qonun loyihasi ishlab chiqildi. Ushbu qonunning maqsadi — uy-joy sotib olishda fuqarolarning moliyaviy huquqlarini himoya qilish, qurilish sohasidagi firibgarliklarni oldini olish va tizimni yanada shaffof qilishdir. 

Eskrou tizimi nima va u fuqarolarni qanday himoya qiladi?

Deputatning so‘zlariga ko‘ra, yangi tizim — eskrou hisob-raqamlar orqali fuqarolarning mablag‘lari kafolatli nazoratga olinadi. Xaridor tomonidan uy-joy uchun to‘langan mablag‘ quruvchi kompaniyaning hisobiga emas, balki maxsus bank hisobiga o‘tkaziladi va bu mablag‘ faqatgina qurilish yakunlangach va uy-joy topshirilgach, quruvchiga o‘tkaziladi. Agar qurilish muammolar tufayli yakunlanmasa, mablag‘lar xaridorga qaytariladi.

“Bu tizim fuqarolarni firibgarlik va nopok quruvchilarning noqonuniy amaliyotlaridan himoya qilishga xizmat qiladi,” — deydi deputat.

Fuqarolarni aldagan quruvchilar muammosi

So‘nggi yillarda yangi qurilayotgan uylar uchun hali qurilishi boshlanmagan bosqichda shartnoma tuzish va oldindan katta miqdorda pul to‘lash amaliyoti keng tarqalgan. Ammo bu mablag‘lar ba’zan noto‘g‘ri maqsadlarda ishlatilib, qurilish to‘xtab qoladi yoki quruvchi kompaniya bankrot bo‘ladi. Natijada, fuqarolar o‘z pullaridan ajralib qoladi va ularni qaytarishning deyarli imkoni bo‘lmaydi.

Ulug‘bek Vafoyev bu muammolarni hal qilish uchun eskrou tizimi eng ishonchli mexanizm ekanini ta’kidladi. “Bu tizim hali qurilishi yakunlanmagan uylar uchun oldindan pul olish amaliyotini tartibga soladi va mablag‘larning maqsadli ishlatilishini ta’minlaydi,” — deydi u.

Qonun loyihasining mohiyati

Hozirda Samarqand shahri va Toshkentning ayrim hududlarida eskrou tizimi sinov tariqasida joriy etilmoqda. Ushbu amaliyotning samaradorligi ortidan qonun loyihasi tasdiqlanishi kutilmoqda. Qonun loyihasi hissadorlik asosida uy-joy sotib olishni tartibga solish, shaffoflikni oshirish va quruvchilarning moliyaviy barqarorligini ta’minlashga qaratilgan.

Deputatning aytishicha, qonun loyihasi xorijiy tajribaga asoslangan. Masalan, Rossiya va Germaniyada eskrou hisob-raqamlar tizimi muvaffaqiyatli ishlamoqda, bu esa uy-joy sotib olishda xavfsizlik darajasini yuqori bosqichga olib chiqadi.

Qonun qabul qilinsa, nimalar o‘zgaradi?

Qonun loyihasi qabul qilinsa, quyidagi o‘zgarishlar kutilmoqda:

 • Fuqarolarning hissadorlik mablag‘lari faqat eskrou hisob-raqamlar orqali qabul qilinadi.

 • Banklar mablag‘larning saqlanishini va maqsadli ishlatilishini nazorat qiladi.

 • Qurilish yakunlanmasa, mablag‘lar fuqarolarga qaytariladi.

 • Davlat nazorati kuchaytiriladi, quruvchilar mas’uliyati oshiriladi.

“Qonun qabul qilinishi uy-joy qurilishida yangi davrni boshlab beradi, bu tizim fuqarolarning mablag‘larini kafolatli himoya qilish uchun zarur huquqiy asos yaratadi” — deydi deputat.