O‘zbekistonda kichik AES qurish bo‘yicha xalqaro konsorsium tuziladi

Prezident 10-fevral kuni atom energetikasi sohasida amalga oshirilayotgan ishlar va kelgusidagi ustuvor vazifalar yuzasidan yig‘ilish o‘tkazdi.

Kelajak uchun maqsadlar

Prezident 10-fevral kuni atom energetikasi sohasida amalga oshirilayotgan ishlar va kelgusidagi ustuvor vazifalar yuzasidan yig‘ilish o‘tkazdi. Ma’lum bo‘lishicha, so‘nggi yillarda qariyb 4 gigavattli muqobil quvvatlar ishga tushirildi va “yashil“ energiya ulushi 16 foizga yetgan. Kelgusi besh yillikda yana 25 gigavattli qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurish reja qilingan. Bularning hisobiga yiliga 64 mlrd. kilovatt soat “yashil“ energiya olinadi. Umuman, 2030-yilga borib jami generatsiyada “yashil energiya“ ulushini 50 foizdan oshirish maqsad qilingan.

Atom energetikasi 

Ma’lumotga ko‘ra, uzoq yillik quvvatlarni barpo etishda atom energetikasi maqbul hisoblanadi. Hozirgi kunda dunyoda 375 gigavattli 417 ta atom reaktorlari ishlatilmoqda. Yana yangi stansiyalar qurilyapti, ko‘p davlatlar atom energetikasini o‘zining rivojlanish strategiyasiga kirityapti. “Mamlakatda uran zaxirasi borligidan foydalanib, uzoq muddatga mo‘ljallangan quvvat tashkil etish rejalashtirilgan. Xususan, kichik quvvatli reaktorlar barpo etish loyihasi ishlab chiqildi. 2024-yil 5-dekabrda Samarqand shahrida atom energiyasidan foydalanish masalalari bo‘yicha xalqaro konferensiya o‘tkazildi“, — deyiladi xabarda.

“Rosatom“ bosh pudratchiga aylandi

Atom energiyasi agentligi (“O‘zatom“) direktori Azim Axmedxadjayev “O‘zbekiston 24“ telekanaliga bergan intervyusida ekspertlar 2040-yilga borib jahon elektr energiyasi ishlab chiqarishda atom energetikasining ulushi hozirgi 9 foizdan 25 foizga ko‘tarilishini aytayotganini bildirdi. 2024-yilning may oyida “O‘zatom“ning AES qurish direksiyasi va “Atomstroyeksport“ kompaniyasi (“Rosatom“ injiniring bo‘limi) o‘rtasida O‘zbekistonda kam quvvatli atom elektrostansiyasi (KQAS) qurish bo‘yicha shartnoma tuzgan edi. U 330 MVt quvvatga ega (har biri 55 MVt quvvatga ega oltita rektor) bo‘ladi va Jizzax viloyatida quriladi. Stansiya qurilishida “Rosatom“ bosh pudratchi bo‘ladi, O‘zbekiston kompaniyalari ham ishtirok etadi.

Xalqaro konsorsium tashkil qilinishi

“Prezidentimiz ushbu loyihani xalqaro xususiyatga ega bo‘lishi va uning amalga oshirilishida turli xalqaro tuzilmalarni jalb qilish kerakligini ta’kidladi. Shuning uchun bu loyihada nafaqat Rossiya texnologiyalari, balki Xitoyning noyadro texnologiyalari, Yevropaning turli dasturiy ta’minot va apparat vositalarini ham qo‘llamoqchimiz. Shu yo‘l bilan biz eng zamonaviy texnologiyalar yordamida ushbu loyihani amalga oshirish uchun xalqaro konsorsium tashkil qilamiz“, — dedi Azim Axmedxadjayev. 

Kadrlar masalasi

Axmedxadjayevga ko‘ra, loyihada Vengriya yoki Xitoy ishlab chiqaruvchilarining quruq sovutgichlarini tatbiq etish reja qilingan. Bu bilan elektr stansiyasida suv sarfini kamaytirish maqsad qilingan. “O‘zatom“ rahbari MIFI Moskva milliy yadro tadqiqotlari universitetining Toshkent filialini 117 nafar mutaxassis tamomlagani, ular ish bilan ta’minlangani, malakasini oshirayotgani va loyihani amalga oshirishda ishtirok etishini qayd etdi. Kichik atom elektr stansiyasi loyihasi “XAEAning qat’iy nazorati ostida» amalga oshirilmoqda, uning mutaxassislari “Rosatom“ bilan hamkorlikda doimiy ravishda tavsiyalar berib, xalqaro hamjamiyat va XAEA tomonidan qabul qilingan xavfsizlik me’yorlari va standartlarga rioya etilishini ta’minlashga ko‘maklashmoqda. 

“O‘zatom“ agentligi XAEA bilan malakali kadrlar tayyorlash va mamlakatda atom energetikasi loyihalarini amalga oshirish jarayonida xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha alohida hamkorlik dasturini ishlab chiqdi. “Davlatimiz rahbari tomonidan O‘zbekistonda ham shunday loyihalarni amalga oshirishning boshqa shakllarini ham ko‘rib chiqish bo‘yicha topshiriq berildi va biz bu jarayonni bugundanoq amalga oshirishni boshlaymiz“, — dedi Axmedxadjayev. “Mamlakatimiz rahbari boshchiligida olib borilayotgan islohotlar, albatta, katta miqdordagi elektrni talab qiladi. Biz atom energetikasi aynan shu ehtiyojni qondirishga qodir asosiy energiya manbalaridan biri bo‘lib, u O‘zbekistonda kechikayotgan iqtisodiy taraqqiyotni ta’minlash hamda yurtimizdagi sanoat o‘sishini qo‘llab-quvvatlashga xizmat qiladi, deb hisoblaymiz“, — dedi “O‘zatom» direktori.