O‘zbekistonda “yashil” energiya ishlab chiqarish 43 foizga o‘sdi

Energetika vazirligining so‘nggi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning dastlabki oylaridan buyon quyosh va shamol generatsiyasi hisobiga ishlab chiqarilgan elektr energiyasi hajmi rekord darajaga — 2 milliard kilovatt-soatlik ko‘rsatkichdan oshib ketdi. Bu raqamlar respublikamizda energetika balansini diversifikatsiya qilish strategiyasi amalda o‘zining yuksak samaradorligini ko‘rsatayotganini anglatadi.

Raqamlar nima deydi?

Joriy yilning 20-mart holatiga ko‘ra, mamlakatimizdagi quyosh fotoelektr stansiyalari tomonidan 959,2 million kVt soat, shamol qurilmalari orqali esa 1 milliard 56,2 million kVt soat elektr energiyasi tarmog‘iga yetkazib berildi. Umumiy hisobda ushbu ko‘rsatkich 2 milliard 15,4 million kVt soatni tashkil etib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan sezilarli — naqd 43 foizga o‘sish qayd etildi.

Ushbu yutuqlar ortida tizimli infratuzilmaviy modernizatsiya turibdi. Bugungi kunda respublika bo‘ylab umumiy quvvati 5 582 megavattga teng bo‘lgan 15 ta quyosh va 5 ta shamol elektr stansiyasi barqaror faoliyat yuritmoqda. Taqqoslash uchun, muqobil energiya ulushi so‘nggi yillarda geometrik progressiya bilan o‘sib bormoqda: agar 2024-yilda jami 4,86 milliard kVt soat “yashil” energiya olingan bo‘lsa, 2025-yilga kelib bu ko‘rsatkich qariyb ikki barobardan ziyod ko‘payib, 10,5 milliard kVt soatga yetgan edi.

Gaz tejalishi va havo musaffoligi

“Yashil” energetikaning rivojlanishi nafaqat chiroqlarimiz yonishi, balki ekologiya va xomashyo resurslarini asrashda ham beqiyos ahamiyatga ega. Muqobil stansiyalar sharofati bilan qisqa vaqt ichida 537 million kub metr tabiiy gaz tejaldi. Eng muhimi, atmosferaga 1 million 158 ming tonnadan ziyod zararli gazlar va chiqindilar chiqarilishining oldi olindi. Energetika vazirligi tahlilchilarining fikricha, bunday natijalar iqtisodiy foyda bilan bir qatorda, mamlakatda global iqlim o‘zgarishlariga qarshi kurashish bo‘yicha xalqaro majburiyatlarning ham muvaffaqiyatli bajarilishini ta’minlaydi.

Millionlab xonadonlar uchun barqaror nur

Agar gidroelektr stansiyalarini ham qo‘shib hisoblaganda, yil boshidan beri qayta tiklanuvchi energiya ob’ektlari tomonidan jami 3 milliard 160 million kVt soat elektr energiyasi ishlab chiqarilgan. Bu quruq raqamlar emas, balki real hayotda 5,2 million xonadonning uch oylik yoki 1,3 million xonadonning bir yillik elektr energiya iste’moli muqobil yo‘l bilan qoplandi deganidir.

Mutaxassislarning xulosasiga ko‘ra, qayta tiklanuvchi energiya loyihalarining doimiy ravishda kengayib borishi nafaqat milliy energetika xavfsizligini mustahkamlamoqda, balki kelajak avlodlar uchun tabiiy boyliklarni saqlab qolish va atrof-muhit musaffoligini ta’minlashda eng asosiy tayanch vazifasini o‘tamoqda. O‘zbekiston energetika sanoati yangi texnologiyalar va ekologik mas’uliyat asosida barpo etilayotgan mustahkam kelajak sari ishonch bilan qadam tashlamoqda.