O‘zbekiston jamoat xavfsizligi bo‘yicha Markaziy Osiyoda yaqqol peshqadam, dunyoda-chi?

World Justice Project (WJP) xalqaro tashkiloti 2025-yil yakunlariga ko‘ra dunyo mamlakatlaridagi qonun ustuvorligi va jamoat xavfsizligi darajasini e’lon qildi. Mazkur nufuzli reytingda O‘zbekiston o‘z mavqeini barqaror saqlab qolgan holda, Markaziy Osiyo davlatlari orasida eng yuqori ko‘rsatkichni qayd etdi.

Mintaqaviy peshqadamlik va barqarorlik

Yangi hisobotga ko‘ra, O‘zbekiston jamoat xavfsizligi yo‘nalishida 1.00 maksimal balldan 0.90 ball to‘pladi. Bu natija bilan mamlakatimiz dunyoning 143 ta davlati orasida 17-o‘rinni band etdi. Ta’kidlash joizki, O‘zbekiston ushbu ko‘rsatkich bo‘yicha mintaqadagi qo‘shnilarini sezilarli farq bilan ortda qoldirgan. Xususan, Qozog‘iston ro‘yxatda 42-o‘rinni, Qirg‘iziston esa 61-o‘rinni egalladi. Turkmaniston va Tojikiston davlatlari bo‘yicha ma’lumotlar ushbu reytingga kiritilmagan.

Statistik tahlillar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonning jamoat xavfsizligi bo‘yicha ballari 2020-yildan buyon 0.90 ko‘rsatkichida o‘zgarmasdan saqlanib kelmoqda. Bu esa sohadagi vaziyatning barqarorligidan dalolat beradi. Mamlakatning so‘nggi o‘n yillikdagi eng yuqori natijasi 2017-2018-yillarga to‘g‘ri kelgan bo‘lib, o‘shanda xavfsizlik darajasi 0.92 ball bilan baholangan edi.

Global manzara: Yetakchilar va autsayderlar

Jahon miqyosida jamoat xavfsizligi eng yuqori ta’minlangan davlatlar sifatida Lyuksemburg, Singapur va Irlandiya tan olindi. Bu davlatlar qonun ustuvorligi va fuqarolar xavfsizligi borasida dunyo standartlarini belgilab bermoqda.

Aksincha, ro‘yxatning eng quyi pog‘onalaridan Afg‘oniston (141-o‘rin), Nigeriya (142-o‘rin) va Pokiston (143-o‘rin) joy olgan. Ushbu mamlakatlarda ichki nizolar va huquq-tartibot tizimidagi muammolar xavfsizlik darajasining pastligiga sabab bo‘lgan.

World Justice Project qanday baholaydi?

World Justice Project (WJP) — bu qonun ustuvorligini tadqiq qiluvchi nufuzli xalqaro mustaqil tashkilotdir. Uning har yili e’lon qilinadigan “Rule of Law Index” (Qonun ustuvorligi indeksi) dunyo bo‘ylab aholi va ekspertlar o‘rtasida o‘tkazilgan keng ko‘lamli so‘rovnomalarga asoslanadi.

Indeksni shakllantirishda faqatgina jinoyatchilik darajasi emas, balki davlat institutlarining samaradorligi, inson huquqlarining himoya qilinishi hamda jamiyatdagi umumiy xavfsizlik muhiti kompleks tarzda tahlil qilinadi. O‘zbekistonning ushbu reytingda kuchli yigirmatalikdan joy olishi xalqaro hamjamiyat tomonidan mamlakatdagi huquq-tartibot va jamoat osoyishtaligiga berilgan yuqori baho sifatida ko‘rilmoqda.