Kripto bozorda $2,7 millardlik yo‘qotish: 2025-yilning eng ustasi farang xakerlari kim?

2025-yil davomida xakerlar tomonidan kriptoaktivlardan o‘g‘irlangan mablag‘lar hajmi 2,7 milliard dollardan oshdi. Ushbu ko‘rsatkich kriptovalyuta bozori tarixidagi eng katta yo‘qotish yili sifatida qayd etildi.

Kriptobirjalar va DeFi loyihalari asosiy nishonga aylandi

Yil davomida kriptobirjalar, web3 ekotizimi hamda markazlashmagan moliya (DeFi) loyihalariga qarshi o‘nlab kiberhujumlar amalga oshirildi. Eng yirik xakerlik hodisasi Dubayda joylashgan Bybit kriptobirjasida sodir bo‘lib, hujum oqibatida taxminan 1,4 milliard dollarlik kriptovalyuta o‘g‘irlandi. Mutaxassislar hamda AQSh Federal qidiruv byurosi ushbu hujum Shimoliy Koreya hukumati bilan bog‘liq xakerlar tomonidan amalga oshirilganini ma’lum qildi.

Eng yirik kriptoo‘g‘irlik sifatida tarixga kirdi

Mazkur voqea kriptovalyutalar tarixidagi eng katta talon-toroj sifatida, shuningdek, butun insoniyat tarixidagi eng yirik moliyaviy jinoyatlardan biri sifatida baholanmoqda. Bungacha eng yirik kriptohujumlar 2022-yilda Ronin Network va Poly Network loyihalarida sodir bo‘lgan bo‘lib, ular mos ravishda 624 million va 611 million dollar zarar keltirgan edi.

Tahliliy hisobotlar yo‘qotishlar ko‘lamini tasdiqladi

Chainalysis va TRM Labs ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda kriptovalyuta bozoridagi umumiy yo‘qotishlar 2,7 milliard dollarni tashkil etgan. Bundan tashqari, alohida kriptohamyonlardan yana qariyb 700 ming dollar mablag‘ o‘g‘irlangani aniqlangan. Web3 xavfsizlik kompaniyasi De.Fi ham o‘zining REKT ma’lumotlar bazasi orqali ushbu ko‘rsatkichlarni tasdiqlagan.

Shimoliy Koreyaga aloqador xakerlar eng faol bo‘ldi

Tahlillarga ko‘ra, 2025-yilda ham Shimoliy Koreya bilan bog‘liq xakerlik guruhlari eng faol bo‘lgan. Ular yil davomida kamida 2 milliard dollarlik kriptoaktivlarni o‘g‘irlashga muvaffaq bo‘lgan. Umuman olganda, 2017-yildan buyon mazkur guruhlar tomonidan talon-toroj qilingan kriptoaktivlar hajmi qariyb 6 milliard dollarga yetgan. Ushbu mablag‘lar sanksiyalar ostidagi yadroviy dasturlarni moliyalashtirishga yo‘naltirilayotgani qayd etilmoqda.

Yil davomida sodir bo‘lgan boshqa yirik hujumlar

Shuningdek, 2025-yilda Cetus markazlashmagan birjasiga qilingan hujum oqibatida 223 million dollar, Balancer protokolida 128 million dollar hamda Phemex kriptobirjasida 73 million dollardan ortiq mablag‘ yo‘qotilgani ma’lum bo‘ldi.

Kripto bozor tahlili

Kim yutdi, kim yutqizdi?

“Bloomberg” 2025 yil yakunlariga ko‘ra kriptoindustriyada kimlar yutgani va kimlar yutqazganini tahlil qildi. Yil boshida bozor regulyatorlar pozitsiyasining yumshashi hamda siyosiy qo‘llab-quvvatlash fonida jadal o‘sdi. Biroq yilning ikkinchi yarmida aksariyat raqamli aktivlar narxi pasaydi, IPOlar atrofidagi qiziqish esa sezilarli darajada susaydi.

Circle va USDC: yilning asosiy g‘oliblaridan biri

Yilning eng katta benefitsiarlaridan biri — Circle kompaniyasi asoschisi va rahbari Jeremi Aller bo‘ldi. Kompaniya dunyodagi ikkinchi yirik steyblkoin bo‘lgan USDC asosidagi biznesni ommaviy bozorga muvaffaqiyatli olib chiqdi. USDC aylanmasi 77 milliard dollardan oshdi.

IPO vaqtida Circle kompaniyasi 6,9 milliard dollarga baholandi. Aksiyalar yozgi maksimumlardan keyin korreksiyaga uchragan bo‘lsa-da, yil yakunida ham joylashtirish narxidan ancha yuqori darajada qoldi. 2025 yilning uchinchi choragida kompaniya 214 million dollar sof foyda ko‘rsatdi, bu esa yillik hisobda uch barobardan ortiq o‘sishni anglatadi.

Tether va USDT: dividendlar va rekord baholar

Yirik kapital o‘sishi Tether raisi Jankarlo Devazini hissasiga ham to‘g‘ri keldi. USDT steyblkoini aylanmasi yil davomida 15 foizdan ko‘proqqa oshdi. Kompaniya egalari 10 milliard dollardan ortiq dividend oldi.

Bloomberg ma’lumotiga ko‘ra, Tether 500 milliard dollargacha baholanishi mumkin bo‘lgan sarmoya jalb qilish imkoniyatini muhokama qilmoqda. Agar bu amalga oshsa, Devazini kriptoindustriyadagi eng boy shaxsga aylanishi mumkin.

Galaxy Digital: korporativ kriptozaxiralardan foyda

Galaxy Digital asoschisi Mayk Novograts ham o‘z pozitsiyasini mustahkamladi. Kompaniya kriptoaktivlarni balansda saqlayotgan korporativ tuzilmalar soni oshganidan foyda ko‘rdi. Galaxy bunday zaxiralarni boshqarish evaziga komissiya oladi.

Uchinchi chorakda guruhning yalpi tushumi 28 milliard dollardan oshib, o‘tgan yilga nisbatan ikki barobardan ko‘proq o‘sdi.

Muvaffaqiyatli IPOlar va infratuzilmaviy loyihalar

Bloomberg muvaffaqiyatli joylashtirishlar qatorida Figure Technology Solutions kompaniyasining IPOsini ham alohida qayd etdi. Shuningdek, ayrim infratuzilmaviy kriptoloyihalar an’anaviy moliya tizimiga moslashib, o‘z kapitalizatsiyasini oshirishga muvaffaq bo‘ldi.

Strategy va Maykl Seylor: agressiv strategiya oqibatlari

Biroq yil barcha uchun ham muvaffaqiyatli bo‘lmadi. Yo‘qotishga uchraganlar orasida Strategy kompaniyasi rahbari Maykl Seylor bor. U bitkoin zaxiralarini qarz va aksiyalar chiqarish orqali agressiv oshirish strategiyasi bilan tanilgan edi.

Ammo shunga o‘xshash kompaniyalar ko‘payishi ortidan Strategy aksiyalarining aktivlarga nisbatan ustamasi qisqardi. 2025 yilda kompaniya aksiyalari hatto bitkoin narxi dinamikasidan ham orqada qoldi. Bloomberg bahosiga ko‘ra, Seylorning shaxsiy boyligi uchdan bir qismga kamaygan.

Gemini IPOsi va Vinklvosslar yo‘qotishlari

Katta yo‘qotishlar Gemini kriptobirjasi asoschilari — aka-uka Vinklvosslar hissasiga ham to‘g‘ri keldi. Kompaniya kuzda birjaga chiqdi, biroq IPO biznes hajmining Coinbase bilan solishtirganda ancha kichikligini va asoschilarning qarzlarga bog‘liqligini oshkor qildi.

Joylashtirishdan keyin Gemini aksiyalari qariyb 60 foizga arzonlashdi. Bitkoin narxining pasayishi esa aka-ukalarning umumiy kapitaliga qo‘shimcha bosim ko‘rsatdi.

Siyosiy kriptoloyihalar: kutilgan natija bo‘lmadi

Siyosiy aloqalarga ega ayrim kriptoloyihalar ham kutilgan natijani bermadi. Donald Tramp oilasiga bog‘liq aktivlar keskin qiymat yo‘qotdi. Memkoinlar va ayrim ochiq kriptokompaniyalar o‘nlab foizga arzonladi.

Rasmiy cheklovlar sabab bu yo‘qotishlar to‘liq hisob-kitoblarda aks etmagan bo‘lsa-da, Bloomberg bu holatni butun kriptosektor uchun jiddiy ogohlantiruvchi signal sifatida baholamoqda.