UzAuto Motorsга эгалик қилиш учун шерик бўлиш: IPO нима ва унда қандай пул ишлаш мумкин?

Avgust oyida Vazirlar Mahkamasi 20ta davlat kompaniyalari uchun qimmatbaho qog‘ozlarni birlamchi (IPO) va ikkilamchi (SPO) sotish muddatlarini tasdiqladi. Ushbu ro‘yxatda O‘zbekistondagi eng yirik UzAuto Motors avtomobil ishlab chiqaruvchisi ham o‘rin olgan.

UzAuto Motors – mamlakatning eng yirik avtomobil ishlab chiqaruvchisi bo‘lib, Cobalt, Lacetti, Malibu, Tracker, Equinox, Damas, Spark, Nexia va boshqa avtomobillarni ishlab chiqaradi.

IPO’ga chiqish nima uchun bu muhim voqea hisoblanadi va fond birjasida bozorning yirik ishtirokchilari paydo bo‘lishi natijasida aholiga qayday naf tegadi? Daryo sharhida ana shu masala va ko‘plab boshqa mavzular ko‘rib chiqiladi.IPO nima va u nimaga o‘tkaziladi?

IPO (Initial Public Offering) — bu kompaniya aksiyalarining fond birjasida birinchi joylashtirilishi.

Aksiya — bu korxona ishlab chiqaradigan qimmatbaho qog‘oz. Aksiyalarni sotib olgan aholi vakillari yoki kompaniyalar biznesga sherik bo‘lib qolishadi.

Kompaniya uchun IPO — bu manfaatli shartlarda yirik investitsiyalarni jalb qilish usuli.Masalan, 2011-yilda NASDAQ Amerika fond birjasida aksiyalarni birinchi marta ommaviy joylashtirish natijasida "Yandeks" kompaniyasi 1,3 mlrd dollar miqdordagi mablag‘ni jalb qilishga muvaffaq bo‘ldi.

O‘zbekiston tajribasi: tariximizdagi ilk IPO

2018-yilda “Toshkent” fond birjasida “Kvars” AJ aksiyalarining sotuvi start oldi. 3,3 mingdan ortiq kishi shisha zavodining yangi aksiyadorlariga aylandi. Aholi ko‘proq qimmatbaho qog‘ozlarni kichik miqdorda oldi - 2 dan 100 dona aksiyagacha, maksimal paket soni esa 2287 dona aksiyadan iborat bo‘ldi. Brokerlar buni O‘zbekistonda fond bozori endigina rivojlana boshlagani va investorlar dastlabki taxminiy qadamlarni qo‘yayotgani bilan izohlashdi. Qimmat qog‘ozlarni sotishdan tushgan mablag‘ ishlab chiqarishni modernizatsiya qilishga yo‘naltirildi.

“Kvars” AJ aksiyalarini ikkilamchi joylashtirish (SPO) 2019-yilning oxirida amalga oshirildi. Tashkilotchi sifatida Freedom Broker xalqaro investitsion kompaniyasi bo‘ldi. Zavod avvaliga 4,82 mln aksiyalarni sotishni rejalashtirgan edi, ammo obuna jarayoni davomida brokerlar 4,89 mln aksiyalar uchun talabnomalar olishga erishdilar. Talab 101,4 foizni tashkil qildi.

Oddiy odamga aksiyalarni sotib olish nima uchun kerak?

Qimmatbaho qog‘ozlar – dunyoning ko‘pgina mamlakatlarida foyda ko‘rishning keng tarqalgan an’anaviy vositasi. Masalan, Gallup Amerika jamoatchilik fikri institutining ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yilning aprel-may holatiga ko‘ra, 58 foiz amerikaliklar aksiyalarga egalik qiladilar.

O‘zbekistonda fond bozori endigina rivojlana boshlayapti, lekin davlat kompaniyalari, shu jumladan UzAuto Motors o‘z IPOlarini o‘tkazganlaridan keyin vaziyat o‘zgarishi mumkin.

Yil oxirigacha mamlakatning eng yirik avtomobil ishlab chiqaruvchisi mahalliy “Toshkent” birjasiga chiqadi, keyingi yili esa xorijiy birjada paydo bo‘ladi.

Aksiyalar xaridorlari nimaga ega bo‘ladilar:

• Aksiyalarning katta paketini sotib olgan investor aksiyadorlar majlisida ovoz berish yo‘li bilan biznesni boshqarishga ta’sir qila boshlaydi.
• Ma’lum vaqt o‘tganidan keyin sotib olingan aksiyalarni qimmatroq sotish imkoniyati bo‘ladi.
• Kompaniyada yangitdan foyda olish imkoniyati paydo bo‘ladi.

Hozir IPO tashkilotchisi Freedom Broker kompaniyasi aholidan talabnomalarni yig‘ish va amaliyotni o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan hisoblarni ochish bilan shug‘ullanadi.UzAuto Motors aksiyalarini sotib olish masalalari bo‘yicha Freedom Broker kompaniyasiga murojaat eting.

Telefon: 1135.

Реклама