Tramp SI Jinping va Putinga birlashishni taklif qildi — FT

AQSh prezidenti Donald Tramp xalqaro siyosiy maydonda kutilmagan va bahsli tashabbus bilan chiqdi. “Financial Times” nashrining xabar berishicha, Oq uy rahbari Xitoy yetakchisi Si Jinping hamda Rossiya prezidenti Vladimir Putinga Xalqaro jinoyat sudiga (XJS) qarshi birgalikda harakat qilishni taklif qilgan.

Pekindagi muzokaralar va umumiy manfaatlar

O‘tgan haftada Xitoy poytaxti Pekinda bo‘lib o‘tgan oliy darajadagi uchrashuvda Donald Tramp rasmiy Vashington, Pekin va Moskva Xalqaro jinoyat sudiga qarshi turishda yagona pozitsiyaga ega bo‘lishi kerakligini ta’kidladi. Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, Tramp uch qudratli davlat bu borada umumiylikka va o‘xshash manfaatlarga ega ekanligini bildirgan.

Hozircha Si Jinping ushbu keskin taklifga qanday javob qaytargani ma’lum emas. Biroq shuni alohida ta'kidlash joizki, na Xitoy va na Rossiya ushbu xalqaro instansiya a’zosi hisoblanadi. Ikkala davlat ham Gaagada joylashgan mazkur sudning yurisdiksiyasini huquqiy jihatdan umuman tan olmaydi.

Xalqaro sudning rezonansli qarorlari

Prezident Trampning ushbu siyosiy qadami Xalqaro jinoyat sudi tomonidan jahon yetakchilariga nisbatan chiqarilgan qator shov-shuvli hibs orderlari fonida yuz bermoqda. Eslatib o‘tamiz, 2023-yilning mart oyida sud Rossiya prezidenti Vladimir Putin hamda bolalar huquqlari bo‘yicha vakil Mariya Lvova-Belovaga nisbatan hibsga olish orderini bergan edi. Xalqaro instansiya ularni ukrainalik bolalarni noqonuniy ravishda deportatsiya qilishda bevosita aybdor deb topgan.

Oradan vaqt o'tib, 2024-yilning noyabrida XJS yana bir yirik siyosiy qaror qabul qildi. Sud Isroil mudofaa kuchlarining G‘azodagi qonli harakatlari ortidan mamlakat bosh vaziri Binyamin Netanyahu hamda sobiq mudofaa vaziri Yoav Galantni harbiy jinoyatlar va genotsidda ayblab, ularni hibsga olish bo‘yicha xalqaro order chiqardi.

Vashingtonning qat'iy qarshiligi va sanksiyalar

Qo'shma Shtatlarning xalqaro institutlarga, xususan, Xalqaro jinoyat sudiga nisbatan yillar davomida shakllanib kelgan ishonchsizligi so'nggi vaqtlarda ochiq qarama-qarshilikka aylanib bormoqda. Bu ziddiyat 2025-yilning fevral oyiga kelib o'zining eng yuqori nuqtasiga chiqdi — Donald Tramp ma’muriyati mazkur sudga nisbatan rasman sanksiyalar joriy qildi.

Tramp Xalqaro jinoyat sudini amerikaliklar hamda Vashingtonning eng yaqin strategik ittifoqchilarini mutlaqo “noqonuniy ta’qib qilishda” keskin aybladi. Oq uy o'z pozitsiyasini oqlarkan, Amerika Qo‘shma Shtatlari va Isroilni xalqaro urush qonun-qoidalariga qat’iy amal qiluvchi zamonaviy armiyaga ega bo‘lgan, gullab-yashnayotgan demokratik davlatlar sifatida e'tirof etdi. Tahlilchilarga ko'ra, Trampning Pekin va Moskvaga yuborgan so'nggi chorlovi ham aynan Vashingtonning Gaaga bilan boshlangan ushbu “sovuq urushi”ning uzviy bir qismidir.