Nega qimor o‘yinlari qonuniylashgan bo‘lsa-da, gigantlar O‘zbekiston bozoriga kirmayapti?

O‘zbekiston qimor o‘yinlari va bukmekerlik faoliyatini qonuniy maydonga olib o‘tish yo‘lida muhim qadamlarni tashlamoqda, biroq bu jarayon kutilganidan ko‘ra murakkabroq va mas’uliyatliroq kechmoqda. Bugungi kunda mamlakatda lotereyalar, onlayn o‘yinlar yoki bukmekerlik idoralarini tashkil etish uchun birorta ham rasmiy litsenziya berilmagan. Bu haqda Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (ILMA) vakili Asqarjon Zokirov matbuot anjumanida ma’lum qildi.

Litsenziya yo‘lidagi to‘siqlar: Qiziqish bor, lekin tayyorgarlik yetarli emas

ILMA kripto-aktivlar aylanmasi sohasini rivojlantirish boshqarmasi boshlig‘i Asqarjon Zokirovning ta’kidlashicha, tadbirkorlar tomonidan sohaga qiziqish yuqori bo‘lsa-da, rasmiy arizalar topshirish darajasiga hali yetib kelinmagan. Buning asosiy sababi — davlat tomonidan o‘rnatilgan qat’iy talablar va aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarini asrashga qaratilgan cheklov choralari hisoblanadi.

Agentlik mutasaddisining so‘zlariga ko‘ra, ko‘plab kompaniyalar dastlabki maslahatlashuvlar bosqichida bo‘lib, ular amaldagi qonunchilik talablariga moslashish uchun vaqt zarurligini tan olmoqda.

“Biz insofsiz ishtirokchilarga bozorga kirishga yo‘l qo‘ymaymiz”, — deydi Zokirov.

Shaffoflik kafolati

Sohadagi nazoratni ta’minlashning asosiy mexanizmi — Stavkalar va o‘yinchilarning yagona davlat registri bo‘ladi. Hozirda ushbu tizim texnik jihatdan to‘liq tayyor holatga keltirilgan va yakuniy ishga tushirish jarayonida turibdi. Ushbu reyestr orqali nafaqat o‘yinchilar, balki barcha moliyaviy tranzaksiyalar, yutuqlar va hatto yutqazish mumkin bo‘lgan mablag‘lar limitlari ham nazorat qilinadi.

Bu tizim qimor o‘yinlariga ruju qo‘yish (ludomaniya) xavfini kamaytirish va moliyaviy oqimlarning ochiqligini ta’minlashda bosh mezon bo‘lib xizmat qiladi.

Iqtisodiy zarurat va qat’iy moliyaviy talablar

Qimor o‘yinlarini qonuniylashtirish qarori ortida jiddiy iqtisodiy omillar yotibdi. ILMA ma’lumotlariga ko‘ra, ilgari o‘rnatilgan taqiqlar kutilgan natijani bermagan. Aksincha, bu vaziyat mamlakatdan har yili 1 milliard dollargacha valyuta chiqib ketishiga va noqonuniy firibgarlik sxemalarining ko‘payishiga zamin yaratgan.

Vaziyatni o‘nglash maqsadida hukumat tomonidan litsenziya talabgorlari uchun yuqori moddiy to‘siqlar belgilandi:

• Bukmekerlik va onlayn o‘yinlar uchun: Ustav kapitali kamida 150 ming BHM (taxminan 56,25 milliard so‘m) bo‘lishi shart.
• Lotereya tashkilotchilari uchun: Bu ko‘rsatkich 55 ming BHM (taxminan 26,62 milliard so‘m) etib belgilangan.

Shuni ta’kidlash joizki, ustav kapitalini shakllantirishda shubhali manbalardan, kreditlardan yoki jinoiy faoliyat orqali topilgan mablag‘lardan foydalanish qat’iyan taqiqlanadi. Agentlik direktorining birinchi o‘rinbosari Vyacheslav Pakning tushuntirishicha, sohada aylanma soliqning qo‘llanilishi tizimdagi moliyaviy muvozanatni saqlashga xizmat qiladi.

“Parda ortidagi” tayyorgarlik bosqichi

O‘zbekiston hukumati “shaffof o‘yin” qoidalarini joriy etish orqali ham iqtisodiy barqarorlikni, ham ijtimoiy himoyani ta’minlashni ko‘zlamoqda. Hozircha bozor “parda ortidagi” tayyorgarlik bosqichida, biroq talablar darajasi ushbu sohaga faqat eng yirik va mas’uliyatli subyektlargina kira olishidan dalolat beradi.