Tinchlik ortidagi tahdid: Dunyo terrorizm xaritasida Markaziy Osiyoning o‘rni qayerda?

Dunyoda terrorizm bilan bog‘liq umumiy vaziyat birmuncha yumshagan bo‘lsa-da, ayrim geografik nuqtalarda keskinlik o‘choqlari hamon saqlanib qolmoqda. Yaqinda e’lon qilingan Global Terrorism Index 2026 hisoboti global miqyosda qurbonlar va hujumlar soni kamayganini ko‘rsatdi. Biroq barqarorlik hamma joyda ham birdek ta’minlanmagan: xususan, Afrika va Janubiy Osiyo mintaqalari hamon jiddiy xatarlar qurshovida qolmoqda.

Pokiston — eng xavfli davlat

Ushbu global hisobotning eng xavotirli nuqtasi Pokistonga to‘g‘ri keldi. 2025-yil yakunlariga ko‘ra, mazkur mamlakat terrorizmdan eng ko‘p aziyat chekkan davlatlar ro‘yxatida birinchi o‘ringa ko‘tarildi. Yil davomida qayd etilgan mingdan ziyod hujumlarda 1139 kishi hayotdan ko‘z yumgan bo‘lib, bu mamlakatning so‘nggi o‘n yillikdagi eng og‘ir ko‘rsatkichlaridan biridir.

Ekspertlar Pokistondagi vaziyatning bunday keskin tus olishini "Tehrik-i-Tolibon Pokiston" harakatining faollashuvi bilan bog‘lashmoqda. Shu bilan birga, qo‘shni Afg‘onistonda yuz bergan siyosiy o‘zgarishlar ham butun mintaqadagi xavfsizlik arxitekturasiga bevosita ta’sir o‘tkazgan. Mutaxassislarning fikricha, bugungi kunda terrorizmga qarshi kurashda faqat kuch ishlatish uslubi yetarli emas. Muammoning tub ildiziga bolta urish uchun ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni hal etish va siyosiy barqarorlikni ta’minlash talab etiladi.

O‘zbekiston reytingda

Global xavotirlar fonida Markaziy Osiyo davlatlari nisbatan tinch va xavfsiz hudud sifatida namoyon bo‘lmoqda. Mintaqa mamlakatlari reytingda asosan xavf darajasi past bo‘lgan guruhlardan joy olgan.

Xususan, O‘zbekiston global indeksda 96-o‘rinni egalladi. Bu ko‘rsatkich mamlakatning xavfsizlik tizimi va preventiv (profilaktik) choralari samarali ishlayotganidan dalolat beradi. Ta’kidlash joizki, O‘zbekistonning reytingdagi o‘rni yillar davomida dinamik o‘zgarib kelgan. Masalan, respublika 2019-yilda 132-pog‘onani band etgan bo‘lsa, 2023-yilga kelib 70-o‘ringa ko‘tarilgan edi. Hozirgi 96-pog‘ona yurtimizda osoyishtalik va xavfsizlik nisbatan barqaror darajada saqlanayotganini tasdiqlaydi.

Markaziy Osiyoda deyarli xavf yo‘q

Mintaqadagi boshqa qo‘shnilar bilan taqqoslaganda ham vaziyat ijobiy xarakterga ega. Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Turkmaniston kabi davlatlar 100-o‘rinda qayd etilib, xavf deyarli yo‘q mamlakatlar qatoridan joy oldi. Markaziy Osiyo davlatlari ichida nisbatan yuqori xavf Tojikistonda kuzatilgan bo‘lib, ushbu qo‘shni davlat reytingning 41-pog‘onasiga joylashtirilgan.

Umuman olganda, 2026-yilgi hisobot dunyo hamjamiyatiga xavfsizlik masalasi bo‘shashishni kechirmasligini va doimiy hushyorlikni talab qilishini yana bir bor eslatmoqda.