Prognoz: 2025-yilda so‘mning dollarga nisbatan qiymati qanday boʻladi?

Tahlilchi Temurmalik Elmurodov 2025-yilda soʻm va dollar kursiga oid oʻz prognozi bilan boʻlishdi. Uning fikriga koʻra, dollar 3–5% ga qimmatlashishi mumkin va yil oxirida 13 300–13 500 soʻm boʻlishi tahmin qilinmoqda. 

Soʻmning dollarga nisbatan qiymati  

2024-yilda so‘m dollarga nisbatan 4,6% ga qadrsizlandi, bu 2023-yilda qayd etilgan 9,7% lik qadrsizlanishdan ikki barobar kamdir.  

Shuningdek, so‘m boshqa ko‘plab valyutalarga nisbatan barqarorroq bo‘ldi:  

▪️ Rossiya rubli 13,4%;

 ▪️ Qozog‘iston tengesi — 14,9%;  

▪️ Turkiya lirasi esa 18,5% ga qadrsizlandi.  

 So‘mning barqarorligi ortidagi uch asosiy omil

1. Mehnat migrantlarining pul o‘tkazmalari

2024-yilda chet elda ishlayotgan migrantlar O‘zbekistonga $14–15 milliard miqdorida mablag‘ yuborishdi. Ushbu sof valyuta oqimi mamlakat ichida dollarga bo‘lgan talabni muvozanatlashda muhim rol o‘ynadi.  

2. Eksport ko‘rsatkichlarining o‘sishi

Import hajmi eksportdan yuqori bo‘lishiga qaramay, eksportning o‘sish sur’ati ancha tezlashdi. Bu esa savdo balansidagi defitsitni sezilarli darajada qisqartirishga yordam berdi.  

3. Valyutaning qo‘shimcha manbalari

Investitsiyalar, korporativ kreditlar, davlat qarzlari va oltin savdosi ham valyuta zaxiralarini to‘ldirishda o‘z hissasini qo‘shdi, garchi ushbu o‘sish unchalik sezilarli bo‘lmasa ham.  

Natijada, so‘m barqarorlikni saqlab qoldi va 2024-yilda keskin qadrsizlanish yuz bermadi.  

So‘m va dollar o‘rtasidagi muvozanat

Analitikning fikricha, kelajakdagi holat ko‘plab omillarga bog‘liq bo‘lib, ularni aniq bashorat qilish qiyin. Biroq eng ehtimolga yaqin ssenariy — dollar kursining 3–5% ga o‘sishi.

Yil yakuniga kelib, dollar narxi 13 300–13 500 so‘m atrofida bo‘lishi kutilmoqda. Ushbu mo‘tadil o‘sish iqtisodiyot uchun muhim ahamiyatga ega, chunki:  

- Keskin qimmatlashish inflyatsiyani jadallashtirishi mumkin;  

- Sekin o‘sish esa eksportchilar uchun salbiy ta’sir ko‘rsatadi, chunki ular qimmat dollardan foyda ko‘rishadi.  

Elmurodovning ta’kidlashicha, so‘mning bosqichma-bosqich qadrsizlanishi tabiiy holatdir. Muhimi, bu jarayon keskin o‘zgarishlarsiz va izchil tarzda amalga oshishi lozim.

Dollar har doim ham eng yaxshi tanlov emas

Analitikning ta’kidlashicha, dollar inflyatsiyadan himoyalanish vositasi sifatida har doim ham samarali emas. Mablag‘ni valyutada saqlash faqatgina ularning dollarda sarflanishi rejalashtirilgan hollarda foydali bo‘lishi mumkin. Masalan, chet elga safar qilish yoki ko‘chmas mulk sotib olish uchun dollar amaliy tanlovdir. Bunday hollarda mablag‘larni bank omonatlarida saqlash maqsadga muvofiq. Ammo boshqa vaziyatlarda mablag‘larni diversifikatsiya qilish, ya’ni turli investitsiya variantlariga yo‘naltirish yanada foydali bo‘lishi mumkin.