2027-yilgacha quvvati 7 057 MVt boʻlgan 12 ta zamonaviy issiqlik elektr stansiyalari ishga tushiriladi

O‘zbekistonning energetika sektori yirik o‘zgarishlar sari intilmoqda. So‘nggi besh yil ichida elektr energiyasiga bo‘lgan talab ortgani sababli, mamlakat aholisi va iqtisodiyotini barqaror energiya ta’minoti bilan ta’minlash maqsadida davlat xususiy sheriklik (PPP) tamoyillari asosida yangi issiqlik elektr stantsiyalarini qurish bo‘yicha bir qancha bitimlar imzolandi. Ushbu yirik loyiha doirasida, 2027-yilga qadar O‘zbekistonda umumiy quvvati 7 057 megavatt bo‘lgan 12 ta zamonaviy issiqlik elektr stantsiyasi ishga tushiriladi.

Davlat-xususiy sheriklik asosida yirik loyihalar

So‘nggi yillarda O‘zbekiston energiya sohasida katta islohotlar amalga oshirildi. Energiya resurslaridan foydalanishning samaradorligini oshirish, yangi texnologiyalarni joriy etish va barqaror energiya ta’minotini yaratish maqsadida davlat xususiy sheriklik (PPP) tamoyilida bir qator xalqaro kompaniyalar bilan shartnomalar tuzildi. Yangi qurilayotgan issiqlik elektr stantsiyalari energiya ishlab chiqarish quvvatini oshirishga qaratilgan. Ushbu loyihalar nafaqat elektr energiyasini yetkazib berishda mustahkam barqarorlikni ta’minlash, balki O‘zbekistonning global energetika bozorida raqobatbardoshligini oshirishga ham xizmat qiladi.

Xalqaro investorlar bilan hamkorlik

Yirik energetika loyihalarini amalga oshirishda dunyoning yetakchi mamlakatlari, jumladan, Germaniya, Fransiya, Niderlandiya, Yaponiya, Qatarda joylashgan kompaniyalar faol ishtirok etmoqda. Ular tajribali va ilg‘or texnologiyalarga ega bo‘lib, O‘zbekistonda zamonaviy energiya manbalarini yaratishga katta hissa qo‘shmoqda. Shuningdek, bu loyiha O‘zbekistonning energetika sanoatiga xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda katta ahamiyatga ega.

4,86 milliard dollarli investitsiyalar

Yangi islohotlar va yirik loyihalar doirasida jahonning eng nufuzli kompaniyalari tomonidan umumiy qiymati 4,86 milliard dollar bo‘lgan investitsiyalar amalga oshiriladi. Bu o‘z navbatida mamlakat energetika tizimining yangilanishi va zamonaviy texnologiyalar bilan to‘ldirilishiga yordam beradi. Energiya ishlab chiqarishdagi bu yirik o‘zgarishlar nafaqat iqtisodiy o‘sish uchun qulay shart-sharoitlar yaratadi, balki yangi ish o‘rinlari ochilishiga ham turtki bo‘ladi.

Yangi stantsiyalar va ularning iqtisodiy ahamiyati

2027-yilga qadar qurilishi rejalashtirilgan 12 ta zamonaviy issiqlik elektr stansiyalari, O‘zbekistonning energiya ta’minotini kuchaytirish, aholi va iqtisodiyotga elektr energiyasini barqaror ta’minlash, shuningdek, sanoatning o‘sishini qo‘llab-quvvatlashda katta rol o‘ynaydi. Yangi stansiyalar zamonaviy energiya texnologiyalari asosida quriladi, bu esa elektr energiyasining sifatini oshirishga xizmat qiladi. Bunday stantsiyalar nafaqat O‘zbekistonning ichki ehtiyojlarini qondirish, balki energiya eksportini oshirishga ham yordam beradi.

5 ta yangi issiqlik elektr stansiyasi

Qayd etilishicha, xorijiy kompaniyalar bilan imzolangan bitimlarga asosan, 2027-yilga qadar yurtimizda umumiy quvvati 4 183 MVt boʻlgan yana 5 ta yangi issiqlik elektr stansiyasi ishga tushirilishi rejalashtirilgan. Xususan:

- 2024 yilda Qashqadaryo viloyatining Nishon tumanida quvvati 400 MVt; Bugungi kunga kelib, mazkur loyiha doirasida 315 MVt quvvat tarmoqqa uzatilmoqda.

- Toshkent shahridagi 4-issiqlik markazida quvvati

100 MVt;

- 2025 – 2026 yillar mobaynida Sirdaryo viloyatining Boyovut tumanida quvvati 1 573 MVt;

- 2027 yilda Surxondaryo viloyatining Angor tumanida quvvati 1 560 MVt va Jizzax viloyatining Sharof Rashidov tumanida quvvati 550 MVt boʻlgan yangi issiqlik elektr stansiyalari ishga tushiriladi.

Bundan tashqari, “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ tomonidan 2024 yilda Toshkent issiqlik elektr markazida quvvati 64 MVt boʻlgan 2 ta gaz turbina qurilmalari ishga tushirilgan boʻlib joriy yil yakuniga qadar Toshkent shahrining Olmazor va Sergeli tumanlarida umumiy quvvati 3,5 MVt va 17,4 Gkal boʻlgan kogenerasiya qozonxonalari ishga tushirilishi rejalashtirilgan.

7 yilda Oʻzbekistonda “yashil” iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan e’tibor

Alohida qayd etish lozimki, oxirgi 7 yilda Oʻzbekistonda “yashil” iqtisodiyot, xususan, “yashil” energetikani rivojlantirishga ustuvor ahamiyat qaratilmoqda. Xususan, qayta tiklanuvchi energiya manbalari asosida elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmini oshirish boʻyicha dadil qadam tashlandi.

Oʻtgan yillar mobaynida umumiy quvvati 20 000 MVtdan ortiq boʻlgan quyosh va shamol elektr stansiyalarini qurish boʻyicha xalqaro kompaniyalar bilan hamkorlikda 38 ta bitim imzolandi. Bunda quyosh fotoelektr stansiyalari quvvati – 9 395 MVtni, shamol elektr stansiyalar quvvati esa 11 452 MVtni tashkil qiladi. Ushbu loyihalarning roʻyobga chiqarilishini ta'minlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 29 ta qarori qabul qilingan.

Mazkur investisiya loyihalari Saudiya Arabistonining “ACWA Power”, Birlashgan Arab Amirliklarining “Masdar”, “Tepelen Group AG” va “Solar Power Shine”, Fransiyaning “Total Energies”, “Voltalia”, Xitoyning “China Energy Overseas Investment”, “China Datang Overseas Investment” hamda “Universal Energy” kabi kompaniyalari tomonidan amalga oshirilmoqda.

Xususan, 2024-yil 6-dekabr kuni soat 8:00 holatiga koʻra, Oʻzbekistondagi quyosh va shamol elektr stansiyalari tomonidan 2024 yil boshidan beri ishlab chiqarilgan elektr energiyasi miqdori 4 mlrd. 501,3 mln. kVt⋅soatni tashkil qildi.

Aytish joizki, joriy yilning shu davrigacha quyosh elektr stansiyalari tomonidan 3 mlrd. 875,2 mln. kVt⋅soat, shamol elektr stansiyasi tomonidan esa 626,1 mln.. kVt⋅soat elektr energiyasi ishlab chiqarildi.

Buning natijasida:

-     1 mlrd. 364 mln. kub metr tabiiy gaz tejalishiga erishildi;

-      atmosferaga 1 mln. 890,5 ming tonna zararli gazlar chiqishining oldi olindi.

Mazkur hajmdagi elektr energiyasi 2 mln 46 mingta xonadonning 11 oylik yoki 1 mln. 875,5 mingta xonadonning bir yillik ijtimoiy normasini tashkil qiladi.