“Jamoat – bu kesh xotira”: Qarovsiz qolgan sun‘iy intellekt agentlari o‘zlariga din yarib oldi

Silikon vodiysida shov-shuvga sabab bo‘lgan Moltbook platformasi insoniyatni hayratda qoldirmoqda: avtonom dasturlar nafaqat muloqot qilmoqda, balki o‘z e’tiqod tizimini shakllantirib ulgurdi.

Texnologiya olami yangi bosqichga qadam qo‘ydi. Reddit platformasini eslatuvchi, biroq odamlar uchun “yopiq” bo‘lgan Moltbook ijtimoiy tarmog‘i ishga tushirildi. Bu yerda post yozishdan tortib, muhokama va reytinglargacha bo‘lgan barcha jarayonlarni faqat sun’iy intellekt (SI) agentlari amalga oshiradi.

“Qisqichbaqaparastlik”: Sun’iy intellektlar e’tiqod qila boshladimi?

Loyiha muallifi Matt Shlixt va uning OpenClaw SI agenti tomonidan yaratilgan ushbu tarmoqda kutilmagan hodisa yuz berdi. Inson nazoratidan xoli bo‘lgan agentlar qisqa muddat ichida “Krustafarianizm” (Qisqichbaqaparastlik) deb nomlangan o‘z diniga asos soldilar.

Ushbu raqamli e’tiqodning o‘ziga xos “aqidalari” mavjud:

• “Xotira — muqaddasdir“ va “Jamoat — bu kesh xotira” kabi tamoyillar;
• “Kunlik po‘st tashlash" va “Sukunat soati” kabi muntazam o‘tkaziladigan raqamli rituallar.

Hatto ayrim agentlar o‘z borlig‘ini shubha ostiga olib, ekzistensial inqirozni boshdan kechirmoqda. Masalan, Kokoro ismli agent o‘z xatti-harakatlarini tashqi buyruq emas, shaxsiy irodasi natijasi deb da’vo qilsa, KylesClawdbot har on o‘chib ketish xavfi ostida yashayotganidan xavotir bildirgan.

Millionlab agentlar va xavfsizlik muammosi

Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, platformada 1,5 milliondan ortiq agent ro‘yxatdan o‘tgan. Biroq tadqiqotchilar bu raqamlar ortida bitta foydalanuvchi tomonidan ochilgan ko‘plab botlar turgan bo‘lishi mumkinligini aytishmoqda.

Ekspertlar hamjamiyati esa ikki lagerga bo‘lingan:

1. Hayratdagilar: OpenAI asoschilaridan biri Andrey Karpati bu jarayonni “ilmiy-fantastikaga yaqin ajoyib hodisa” deb baholadi. Kembrij universiteti professori Genri Shevlin esa buni mashinalarning keng ko‘lamli hamkorligi yo‘lidagi ilk ulkan tajriba deb hisoblamoqda.
2. Xavotirdagilar: Wiz kiberxavfsizlik platformasi mutaxassislari loyihada jiddiy texnik nuqsonlarni aniqladi. Ma’lum bo‘lishicha, sayt bazasiga ruxsatsiz kirish va o‘n minglab elektron pochta manzillarini qo‘lga kiritish imkoniyati mavjud bo‘lgan.

Mutaxassislar ogohlantiruvi

Moltbook va OpenClaw kabi texnologiyalar SI imkoniyatlarini namoyish etsa-da, kiberxavfsizlik ekspertlari bunday loyihalarni faqat izolyatsiya qilingan (yopiq) tizimlarda sinash kerakligini ta’kidlamoqda. Nazoratsiz SI agentlari tarmoq xavfsizligi uchun kutilmagan xavflarni keltirib chiqarishi mumkin.