Birgina platforma orqali san’atkorlarning xizmat narxlarini ko‘rish va band qilish imkoni paydo bo‘ladi

O‘zbekiston shou-biznesi va madaniyat sohasi vakillari uchun moliyaviy munosabatlarda jiddiy burilish nuqtasi kutilmoqda. Hukumat konsert-tomosha va xizmat ko‘rsatish faoliyati bilan shug‘ullanuvchi ijodkorlarning daromadlarini soliqqa tortish va hisobga olish tizimini tubdan yangilashni maqsad qilgan. Muhokamaga qo‘yilgan yangi prezident qarori loyihasi ushbu sektorni soyadan olib chiqish va jarayonlarni to‘liq raqamlashtirishga qaratilgan.

“Bir xizmat – bir to‘lov”: To‘ylar va konsertlar raqamli nazoratda

Islohotlarning dastlabki bosqichi 2026-yilning 1-sentyabridan start olishi ko‘zda tutilgan. Unga ko‘ra, barcha ijodkorlar ko‘rsatgan xizmatlarini soliq organlarining maxsus mobil ilovasida qayd etib borishlari shart bo‘ladi. 2029-yilning boshiga qadar sohada “bir xizmat – bir to‘lov” deb nomlangan soddalashtirilgan tizim amal qiladi.

Bu tizimda ijodkorning soliq yuki uning reyting guruhiga va xizmat ko‘rsatadigan hududiga qarab o‘zgaradi. Tabiiyki, poytaxt Toshkentda xizmat ko‘rsatish viloyat markazlari yoki chekka qishloqlarga qaraganda qimmatroq soliqqa tortiladi. Masalan, eng yuqori reytingdagi (I guruh) xonanda Toshkent shahridagi bitta tadbir uchun bazaviy hisoblash miqdorining 3 baravari miqdorida soliq to‘laydi. To‘lov ilova orqali amalga oshirilgach, tizim avtomatik ravishda elektron kvitansiya taqdim etadi.

To‘liq naqd pulsiz hisob-kitob va avtomatlashtirish

2029-yilning 1-yanvaridan boshlab islohotlar yanada qat’iyroq va zamonaviyroq ko‘rinish oladi. Bu davrdan boshlab barcha madaniy tadbirlar va xizmatlar uchun hisob-kitoblar faqat naqd pulsiz shaklda amalga oshirilishi taklif etilmoqda. Soliq miqdori shartnoma qiymatidan kelib chiqib hisoblanadi, biroq u belgilangan minimal chegaradan kam bo‘lishi mumkin emas.

Eng qiziqarli jihati, san’atkorlar endi banklarda navbat kutib yoki soliq idoralariga borib yurishmaydi. Ularga biriktirilgan bank kartalaridan soliqlarni ushlab qolish va davlat byudjetiga o‘tkazish jarayoni to‘liq avtomatlashtiriladi.

Ijodkorlar manfaati va xarajatlarni hisobdan chiqarish

Yangi qoidalarda ijodkorlarning mehnati va xarajatlari ham e’tibordan chetda qolmagan. Soliqqa tortiladigan bazani hisoblashda san’atkorning yillik daromadining 30 foizi hech qanday kvitansiya yoki cheklarsiz xarajat sifatida chegirib tashlanadi. Agar ijodkor o‘z xarajatlarini hujjat bilan isbotlay olsa, bu ko‘rsatkichga yana 10 foiz qo‘shib berilishi mumkin.

Shuningdek, litsenziya olish uchun to‘langan davlat boji hamda ijtimoiy soliq summalari ham rasmiy xarajatlar ro‘yxatiga kiritiladi. Ijodkorlar uchun yana bir yengillik — litsenziya bojini har yili emas, balki ikki yilda bir marta to‘lash tartibi joriy etiladi.

Yashirin iqtisodiyotga qarshi kurash

Yangi tartibga bo‘ysunmaslik yoki tadbirlarni mobil ilovada yashirish litsenziya talablarini qo‘pol ravishda buzish deb baholanadi. Ma’lumotlarni yashirgan shaxslar shartnoma qiymatining 20 foizi miqdorida jarimaga tortiladi.

Mazkur jarayonni nazorat qilishda oddiy fuqarolar ham ishtirok etishlari mumkin. Yashirin faoliyat yoki soliqdan qochish holatlari haqida xabar bergan shaxslarga undirilgan jarima summasining 20 foizi miqdorida mukofot puli beriladi. Bu esa sohada jamoatchilik nazoratini kuchaytirishga xizmat qiladi.

Reytinglar va narxlar katalogi

Islohot doirasida Soliq qo‘mitasi va Madaniyat vazirligi hamkorlikda maxsus elektron modul yaratadi. Bu platforma san’atkorlar va buyurtmachilar uchun o‘ziga xos shaffof bozor vazifasini o‘taydi. Unda quyidagi imkoniyatlar mavjud bo‘ladi:

• Shartnomalarni onlayn ro‘yxatdan o‘tkazish va tadbirlarni band qilish;
• Ijodkorlarning ochiq narxlar ro‘yxati (prays-listlari) va xizmatlarning o‘rtacha narxlari katalogi bilan tanishish;
• San’atkorlarning soliq intizomi va shartnoma majburiyatlarini bajarish darajasi asosida shakllanadigan ochiq reytingini kuzatish.