“Afrika Singapuri va minglab tepaliklar mamlakati”: O‘zbekiston diplomatik aloqa o‘rnatgan Ruanda qanday davlat?

O‘zbekiston Respublikasi o‘z tashqi siyosatida geografik ko‘lamni kengaytirish va istiqbolli mintaqalar bilan aloqalarni mustahkamlashda davom etmoqda. Joriy yilning 18-aprel kuni Turkiyaning Antaliya shahrida O‘zbekiston va Ruanda hukumatlari o‘rtasida diplomatik munosabatlar o‘rnatish to‘g‘risida Qo‘shma kommyunike imzolandi. Mazkur muhim hujjatga O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri Baxtiyor Saidov hamda Ruanda tashqi ishlar vaziri Olivye Nduhungirexe imzo chekdilar. Ruanda O‘zbekiston bilan rasmiy diplomatik aloqalarni yo‘lga qo‘ygan 167-davlat bo‘ldi.

Tomonlar faqat diplomatik aloqalarni o‘rnatish bilan cheklanib qolmay, o‘zaro anglashuv memorandumini ham imzoladilar. Ushbu hujjat ikki mamlakat tashqi siyosat idoralari o‘rtasida muntazam ravishda siyosiy maslahatlashuvlar mexanizmini joriy etishni ko‘zda tutadi. Bu esa Toshkent va Kigali o‘rtasida doimiy muloqotni ta’minlash, xalqaro maydondagi tashabbuslarni muvofiqlashtirish va ikki tomonlama hamkorlikning aniq yo‘nalishlarini belgilab olish uchun huquqiy asos bo‘lib xizmat qiladi.

“Afrikaning Singapuri”

Sharqiy va Markaziy Afrika chorrahasida joylashgan Ruanda so‘nggi yigirma yil ichida ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish borasida ulkan natijalarga erishgan davlat sifatida e’tirof etiladi. 1994-yilda og‘ir ichki inqirozni boshidan kechirganiga qaramay, mamlakat “Vision 2020” va keyinchalik “Vision 2050” strategiyalari doirasida iqtisodiyotini tubdan isloh qila oldi. Bugungi kunda Ruanda davlat boshqaruvining samaradorligi, korrupsiyaga qarshi murosasiz kurash va biznes uchun yaratilgan qulay sharoitlar sababli “Afrikaning Singapuri” nomini olgan.

Geografik jihatdan Ruanda 26 338 kvadrat kilometr maydonni egallagan bo‘lib, Uganda, Tanzaniya, Burundi va Kongo Demokratik Respublikasi bilan chegaradosh. Dengizga to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqish imkoniyati yo‘qligiga qaramasdan, mamlakat o‘zining strategik joylashuvi va Sharqiy Afrika hamjamiyatidagi (EAC) faol ishtiroki tufayli mintaqaviy savdo-sotiq markaziga aylanib bormoqda. “Minglab tepaliklar mamlakati” deb ataluvchi ushbu davlatda 14 millionga yaqin aholi istiqomat qiladi va aholi zichligi bo‘yicha qit’ada yetakchi o‘rinlardan birini egallaydi.

Iqtisodiy islohotlar va zamonaviy tarmoqlar

Ruanda iqtisodiyoti an’anaviy qishloq xo‘jaligidan xizmat ko‘rsatish va yuqori texnologiyalarga asoslangan modelga o‘tmoqda. Garchi mehnat resurslarining katta qismi (60-70 foizi) hanuz qishloq xo‘jaligida, xususan, sifatli kofe va choy yetishtirishda band bo‘lsa-da, yalpi ichki mahsulotning asosiy ulushi moliya, turizm, transport va AKT sohalariga to‘g‘ri kelmoqda.

Xususan, mamlakatda “Smart Rwanda” dasturi doirasida barcha davlat xizmatlari raqamlashtirilgan. Bu nafaqat byurokratiyani kamaytirdi, balki xalqaro investorlar uchun shaffof muhit yaratdi. Turizm sohasida esa Ruanda dunyodagi noyob tog‘ gorillalarini saqlab qolish va yuqori darajadagi MICE-turizm (biznes-anjumanlar) bo‘yicha ixtisoslashgan holda barqaror valyuta tushumini ta’minlamoqda.

O‘zbekiston va Ruanda hamkorligining istiqbollari

Ikki davlat o‘rtasidagi rasmiy aloqalarning o‘rnatilishi O‘zbekiston uchun Afrika bozoriga chiqishda yangi “darvoza” vazifasini o‘tashi mumkin. Mutaxassislarning fikricha, hamkorlik quyidagi ustuvor yo‘nalishlarda sezilarli natijalar berishi kutilmoqda:

Birinchidan, O‘zbekistonning to‘qimachilik, qurilish materiallari va maishiy texnika mahsulotlari Ruanda orqali 300 milliondan ortiq iste’molchiga ega bo‘lgan Sharqiy Afrika bozoriga kirib borishi uchun qulay imkoniyat yaratiladi. Ikkinchidan, agrosanoat majmuasida O‘zbekistonning sug‘orish texnologiyalari va urug‘chilik sohasidagi boy tajribasi Ruanda qishloq xo‘jaligini modernizatsiya qilishda qo‘l kelishi mumkin. Uchinchidan, IT sohasida Ruandaning raqamli boshqaruv va IT-parklar yaratish borasidagi yutuqlari o‘zaro tajriba almashish uchun asos bo‘ladi.

Hozirgi vaqtda ikki mamlakat o‘rtasidagi o‘zaro tovar ayirboshlash ko‘rsatkichlari past darajada bo‘lsa-da, diplomatik statusning belgilanishi savdo vakolatxonalarini ochish, biznes-forumlar tashkil etish va to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalar oqimini ko‘paytirishga xizmat qiladi. Ruandaning xalqaro reytinglardagi, xususan, "Doing Business" hisobotidagi yuqori o‘rinlari o‘zbekistonlik tadbirkorlar uchun ushbu mamlakatni xavfsiz va jozibador hamkor sifatida gavdalantiradi.