Quyoshda dog‘lang butunlay yo‘qoldi: Bu qanday alomat?

Fevral oyining so‘nggi yakshanbasi astronomlar uchun kutilmagan yangilik bilan boshlandi: Quyosh o‘zining ko‘rinadigan qismidagi barcha dog‘lardan “tozalandi”. Rossiya Fanlar akademiyasi Kosmik tadqiqotlar instituti qoshidagi Quyosh astronomiyasi laboratoriyasi mutaxassislari yulduzimiz yuzasida birorta ham faol nuqta qolmaganini rasman tasdiqlashdi.

“Toza” quyosh va nolga tenglashgan ko‘rsatkichlar

22-fevral holatiga ko‘ra, Quyosh yuzasi mutlaqo silliq va sokin ko‘rinishga kelgan. Eng diqqatga sazovor jihati shundaki, sutkalik quyosh dog‘lari indeksi nol ko‘rsatkichigacha pasaygan. Bu esa 2024-yildan buyon ilk bor Quyoshda chaqnash faolligi to‘liq to‘xtaganini anglatadi. Bir necha oylik tinimsiz portlashlar va geomagnit tebranishlardan so‘ng, osmon jismi go‘yoki qisqa muddatli “ta’tilga” chiqqandek taassurot uyg‘otmoqda.

Global sovushmi yoki vaqtinchalik tanaffus?

Ko‘pchilikni qiziqtirgan asosiy savol — bu hodisa global minimal faollik davri boshlanganidan darak beradimi? Olimlarning javobi aniq: yo‘q. Hozirda Yer sayyorasi Quyosh faolligining 25-navbatdagi 11 yillik siklining cho‘qqisidan keyingi qisqa muddatli tinchlanish bosqichini boshidan o‘tkazmoqda.

Mutaxassislarning tushuntirishicha, bunday “sukunat daqiqalari” hatto eng yuqori faollik davrlarida ham uchrab turadi. Bu shunchaki geometrik va vaqtinchalik tasodif natijasidir. Eski dog‘lar guruhlari Quyosh diskining chetiga o‘tib, ko‘zdan g‘oyib bo‘lgan, yangi portlash ochoqlari esa hali shakllanib ulgurmagan.

Ekspertlar nima deydi?

Laboratoriya vakili Sergey Bogachyovning ta’kidlashicha, ushbu holat uzoq davom etmaydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu vaqtinchalik pauza bo‘lib, bir necha kun yoki nari borsa bir necha hafta ichida Quyosh yana o‘zining “otashin” fe’l-atvoriga qaytishi va yangi dog‘lar paydo bo‘lishi muqarrar.

Texnologiyalar va salomatlik uchun xavfsiz davr

Garchi bu holat astronomik nuqtai nazardan g‘ayritabiiy tuyulsa-da, yerliklar uchun ayni muddaodir. Bunday tanaffus davrida kuchli geomagnit bo‘ronlar xavfi sezilarli darajada kamayadi. Bu esa o‘z navbatida aloqa tizimlarining barqaror ishlashini ta’minlaydi, energiya tarmoqlaridagi yuklamalarni kamaytiradi va koinotdagi sun’iy yo‘ldoshlar xavfsizligini oshiradi. Shuningdek, magnit bo‘ronlariga sezuvchan insonlar uchun ham bu davr o‘ziga xos “osuda tanaffus” bo‘lib xizmat qiladi.

Ma’lumot o‘rnida aytish joizki, Quyoshdagi barcha jarayonlar, jumladan dog‘lar va chaqnashlar ma’lum bir davriylikka bo‘ysunadi. O‘rtacha 11 yil davom etadigan ushbu “quyosh sikli” davomida faollik goh cho‘qqiga chiqadi, goh hozirgidek minimal darajaga tushib turadi.