O‘zbekistonda “Dunyo Qur’oni” yoziladi

Bugungi globallashuv davrida ma’naviy merosni asrab-avaylash va uni zamonaviy tamoyillar hisobiga boyitish dunyo hamjamiyatining diqqat-e’tiborida turgan muhim masalalardan biridir. Shu munosabat bilan, O‘zbekistondagi Islom madaniyati markazi negizida tashkil etilgan “Islom madaniyati: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar” mavzusidagi nufuzli xalqaro media-forum doirasida o‘zgacha bir tashabbusga qo‘l urildi. Tadbir tashkilotchilari bergan rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 2026-yilning 26-avgust kuni ushbu anjuman doirasida dunyo miqyosidagi nufuzli xattotlik tanlovining start berilishi tantanali ravishda e’lon qilinadi.

“Dunyoning Qur’oni”

Xalqaro forum doirasida Islom madaniyati markazi qoshidagi Xattotlik maktabini boshqarib kelayotgan taniqli san’atkor va usta xattot Habibullo Solih tomonidan “Dunyoning Qur’oni: xattotlik an’analaridan kelajak merosigacha" deb nomlangan yirik loyiha jamoatchilik e’tiboriga havola etiladi. Mazkur tanlovning asosiy g‘oyasi hamda maqsadi dunyodagi turli xalqaro xattotlik maktablarining boy va ko‘p asrlik an’analarini yagona va yashirin manba bo‘lmush yaxlit qo‘lyozma shaklida bir araya keltirishdan iboratdir.

Ushbu loyihaning rasmiy taqdimoti “Asrlarni bog‘lovchi meros: Islom madaniyatining ma’naviy ma’nolari” deb nomlangan yalpi majlis doirasida bo‘lib o‘tishi belgilangan. Forum dasturi faqatgina san’at taqdimoti bilan cheklanib qolmay, dolzarb ijtimoiy-siyosiy hamda axborot masalalarini ham qamrab oladi. Jumladan, anjuman doirasida zamonaviy ommaviy axborot vositalarining jamiyatda ildiz otayotgan xato stereotiplar va islomofobiya ko‘rinishlarini yengib o‘tishdagi o‘rniga bag‘ishlangan mahsuldor panel munozarasi tashkil etiladi. Mazkur doira suhbatida Islom hamkorlik tashkiloti vakillari bilan bir qatorda Jazoir, Ummon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali hamda O‘zbekiston respublikasining davlat va hukumat namoyandalari, shuningdek, yetakchi OAV vakillari faol ishtirok etadilar.

Sun’iy intellektdan nodir durdonalargacha

Xalqaro yig‘ilish jarayonida noyob qo‘lyozma manbalarini va ma’naviy meros namunalarini kelajak avlod uchun bezavol saqlab qolishga qaratilgan boshqa ko‘plab innovatsion va ilmiy loyihalar namoyish etiladi. Ular orasida “114 Qur’on: Islom dunyosining 114 xattotlik durdonasi” hamda ko‘plab bahs va tadqiqotlarga sabab bo‘lib kelayotgan “Katta Langar Qur’oni: haqiqat va afsonalar” kabi konseptual taqdimotlar alohida o‘rin tutadi.

Shu bilan birga, zamonaviy axborot texnologiyalarining tarixiy manbashunoslikdagi o‘rnini ko‘rsatuvchi “Sun’iy intellekt — qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti” deb nomlangan loyiha forum qatnashchilarida katta qiziqish uyg‘otishi kutilmoqda. Bu orqali qadimiy bitiklarni tahlil qilish va ularni o‘qishda sun’iy intellekt imkoniyatlaridan keng foydalanishning yangi ufqlari ochib beriladi.

O‘zbekistonda xattotlik san’atining tizimli tiklanishi

So‘nggi yillarda O‘zbekistonda xattotlik san’atini qayta tiklash va uni har tomonlama rivojlantirish masalasi davlat siyosati darajasiga ko‘tarilib, tizimli yo‘lga qo‘yildi. Xususan, Prezident Shavkat Mirziyoyevning bevosita tashabbusi hamda g‘oyasi bilan Islom madaniyati markazi tarkibida ixtisoslashtirilgan Xattotlik maktabiga asos solindi. Bugungi kunda ushbu maktabda ushbu san’atning sulus, nasx, nastaliq, ruq’a, devoniy hamda kufiy kabi ko‘p asrlik mumtoz xat uslublari o‘rgatib kelinmoqda.

O‘zbekistonda xattotlik san’atining amaliy amaliyoti ham yuksak darajada yo‘lga qo‘yilganiga yaqqol misol tariqasida Samarqand viloyatida qad rostlagan Imom al-Buxoriy yangi majmuasini keltirish mumkin. Majmuaning peshtoqlari, devorlari hamda milliy uslubdagi ayvonlariga “Sahih al-Buxoriy” to‘plamidan joy olgan hikmatli hadislar yuksak mahorat va latofat bilan xattotlik uslubida bitilgan. Ta’kidlash joizki, ushbu ma’rifiy majmua hududida bugungi kunda Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda Hadis ilmi maktabi muvaffaqiyatli faoliyat yuritib kelmoqda.

Global muloqot maydoni

Forum ishida va muloqotlarida dunyoning 50 ga yaqin mamlakatidan kelgan 300 nafarga yaqin nufuzli ommaviy axborot vositalari rahbarlari, xalqaro axborot agentliklari boshliqlari, tanolgan jurnalistlar, yetuk olimlar hamda ijodiy sohalarning taniqli vakillari ishtirok etmoqda.