O‘zbekiston davlat qarzi 48,3 milliard dollardan oshdi

O‘zbekiston Respublikasi davlat qarzining umumiy hajmi 2026-yilning ikkinchi choragi yakunlariga ko‘ra 48,315 milliard dollarga yetdi. Yilning dastlabki uch oyida ushbu ko‘rsatkich 46,985 milliard dollarni tashkil etgan edi. Shunday qilib, hisobot davrida mamlakatning umumiy qarz majburiyatlari 1,33 milliard dollarga yoki 2,8 foizga ko‘paydi. Ushbu o‘sish sur’ati fonida davlat qarzining mamlakat yalpi ichki mahsulotiga nisbati ham birinchi chorakdagi 26,3 foizdan 27 foiz darajasigacha ko‘tarildi.

Tashqi qarz tarkibi

Davlat qarzining asosiy qismini saqlab qolayotgan tashqi qarz ikkinchi chorak yakunida 40,711 milliard dollarni tashkil etdi. Birinchi chorakdagi 39,776 milliard dollarlik ko‘rsatkich bilan solishtirganda, tashqi majburiyatlar uch oy ichida 935 million dollarga ortgan. Ayni paytda tashqi qarz jami davlat qarzining 84 foizini, mamlakat YIMning esa 22,8 foizini tashkil etmoqda.

Tashqi qarzning foiz stavkalari bo‘yicha taqsimotiga nazar tashlansa, uning 21,716 milliard dollari qat’iy belgilangan foiz stavkasida, 18,728 milliard dollari o‘zgaruvchan foiz stavkasida, qolgan 266 million dollari esa foizsiz shartlar asosida jalb qilingani ko‘rinadi.

Valyutalar kesimida esa 38,639 milliard dollarlik qarz xorijiy valyutada, 2,072 milliard dollarlik qozonch esa milliy valyutada nominatsiya qilingan. E’tiborli jihati shundaki, birinchi chorak bilan taqqoslaganda milliy valyutadagi tashqi qarz qariyb 987 million dollarga ko‘paygan bo‘lsa, xorijiy valyutadagi majburiyatlar aksincha 51 million dollarga kamaygan.

Ichki qarzning dinamikasi

Ikkinchi chorakda O‘zbekistonning ichki davlat qarzi ham o‘sish ko‘rsatdi va 7,604 milliard dollarga yetdi. Bu birinchi chorakdagi ko‘rsatkichdan 395 million dollarga yoki qariyb 5,5 foizga ko‘pdir. Ichki qarzning umumiy davlat qarzidagi ulushi 15 foizdan 16 foizga, YIMga nisbati esa 4 foizdan 4,2 foizga oshdi.

Ichki qarz tarkibida qat’iy foiz stavkasidagi majburiyatlar 5,846 milliard dollarni, o‘zgaruvchan stavkadagi qarzlar 40 million dollarni hamda foizsiz qarzlar 1,718 milliard dollarni tashkil etdi. Ta’kidlash joizki, foizsiz ichki qarz birinchi chorakdagi 1,379 milliard dollarlik ko‘rsatkichga nisbatan 339 million dollarga ko‘paygan.

Muddatlar nuqtai nazaridan, ikkinchi chorakda qisqa muddatli ichki qarz hajmi 1,168 milliard dollarga yetdi, birinchi chorakda bu ko‘rsatkich 801 million dollar edi. Bir yildan ortiq muddatda so‘ndirilishi ko‘zda tutilgan uzoq muddatli ichki qarz esa 5,435 milliard dollarni tashkil etmoqda.

Umuman olganda, ikkinchi chorak davomida O‘zbekiston davlat qarzining ko‘payishi bir vaqtning o‘zida ham tashqi, ham ichki majburiyatlarning o‘sishi hisobiga yuz berdi va natijada davlat qarzining YaIMga nisbati uch oy ichida 0,7 foiz bandiga yuqoriladi.