Olimlar hisoblab chiqdi: Inson baxtli bo‘lishi uchun qancha pul kerak?

Insoniyat azaldan bir savolga javob izlaydi: “Baxtni pulga sotib olsa bo‘ladimi?” Ko‘pchilik “ha, faqat pul juda ko‘p bo‘lishi kerak” deb javob berishga odatlangan. Biroq University of Bath (Buyuk Britaniya) psixologlari o‘tkazgan so‘nggi tadqiqot bu boradagi qarashlarimizni butunlay ostin-ustun qilib yubordi. Doktor Pol Beyn boshchiligidagi olimlar guruhi inson ehtiyojlari haqiqatdan ham cheksiz emasligini isbotladi.

33 ta davlat va bitta savol

Tadqiqotchilar dunyoning 33 ta mamlakatidan (Fransiyadan Ugandagacha, Saudiya Arabistonidan Vetnamgacha) 8 mingga yaqin kishini so‘roq qilishdi. Ishtirokchilarga oddiy shart qo‘yildi:

“Tasavvur qiling, siz lotereyada yutib oldingiz. Mutlaqo ideal va baxtli hayot kechirishingiz uchun sizga qancha mablag‘ kerak bo‘lar edi?”

Tanlov imkoniyati juda keng edi: 10 ming dollardan 100 milliard dollargacha.

Milliardlar kerak emas

Iqtisodiy nazariyalarga ko‘ra, inson ehtiyoji cheksiz va u har doim ko‘proq narsaga intiladi. Ammo amaliyotda bunday emasligi ma’lum bo‘ldi:

 86% ishtirokchi baxtli yashash uchun 10 million dollar yoki undan kamroq mablag‘ yetarli ekanini bildirdi.

 Ko‘pchilik uchun eng yuqori ko‘rsatkich — 100 milliard dollar varianti mutlaqo qiziq emas.

 Ayrim davlatlarda odamlar hatto 1 million dollar bilan ham o‘zlarini dunyodagi eng baxtli inson deb hisoblashga tayyor.

Matematik baxt: Nega aynan 10 million?

Olimlar bu raqamni hayotiy misol bilan tushuntirishdi. Aytaylik, 38 yoshli inson 10 million dollarga ega bo‘lsa va u yana 40 yil yashasa, u yiliga o‘rtacha 250 ming dollar (oyiga taxminan 20 ming dollardan ko‘proq) sarflash imkoniga ega bo‘ladi.

Bu mablag‘ dunyoning istalgan nuqtasida xotirjam, barqaror va xavotirsiz hayot kechirish, sayohat qilish va sog‘liqni saqlash uchun yetarlidir. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, odamlar uchun cheksiz boylikdan ko‘ra, barqarorlik va rejalashtirish imkoniyati muhimroq.

Iqtisodiy “mif”ning parchalanishi

Ushbu ilmiy ish zamonaviy iqtisodiyotning fundamental ustunlaridan biri — “inson ehtiyojlari cheksiz” degan g‘oyani shubha ostiga qo‘yadi. Ma’lum bo‘lishicha, pulga nisbatan cheksiz ochko‘zlik butun jamiyatga emas, balki uning juda kichik bir qismiga xos ekan.

Asosiy xulosa: Inson ma’lum bir moliyaviy erkinlik darajasiga yetganidan so‘ng, qo‘shimcha pullar unga quvonch keltirmay qo‘yadi. Buning o‘rniga odamlar quyidagilarni ko‘proq qadrlay boshlaydilar:

 * Vaqt (oila va yaqinlar uchun);

 * Salomatlik;

 * Ma’naviy qoniqish.

Bu kashfiyot kelajakda ijtimoiy siyosatni o‘zgartirishi, insonlarni faqat boylik ortidan quvmasdan, hayot sifatini yaxshilashga e’tibor qaratishga undashi mumkin.