Organ ko‘chirish amaliyotlari xususiy klinikalarda ham yo‘lga qo‘yiladi

2027-yil 1-maydan e’tiboran O‘zbekistondagi xususiy klinikalar inson a’zolari va to‘qimalarini transplantatsiya qilish bo‘yicha operatsiyalarni rasman o‘tkazish huquqiga ega bo‘ladi. Bunday vakolat faqat milliy yoki xalqaro akkreditatsiyadan o‘tgan tibbiyot muassasalariga beriladi. Prezident Shavkat Mirziyoyevning tegishli farmonida belgilangan ushbu yangi normalar so‘nggi yillarda sog‘liqni saqlash tizimini isloh qilish yo‘lidagi eng ulkan qadamlardan biri sifatida baholanmoqda.

Gap faqat xususiy sektor vakolatlarini kengaytirish haqida ketayotgani yo‘q. Aslida, hukumat davlat va nodavlat klinikalari yagona standartlar asosida ishlaydigan hamda budjetdan moliyalashtiriladigan mutlaqo yangi tibbiyot modelini ishga tushirmoqda.

2027-yildan nimalar o‘zgaradi?

Farmonga ko‘ra, transplantatsiya amaliyotini faqat akkreditatsiyadan o‘tgan klinikalar bajarishi mumkin. Ular uchun qat’iy litsenziya talablari, majburiy hisobot tizimi va kuchaytirilgan davlat nazorati joriy etiladi.

• Yuqori xavf guruhi: Transplantatsiya faoliyati rasman yuqori xavfli toifaga kiritildi. Bu operatsiyalarni doimiy monitoring qilib borish, bemorlar va donorlar haqidagi ma’lumotlarni Sog‘liqni saqlash vazirligiga majburiy tartibda taqdim etish hamda tibbiy standartlarga rioya etilishini qat’iy nazorat qilishni anglatadi.
• Yagona talablar: Sog‘liqni saqlash vazirligi operatsiyadan oldingi majburiy tahlillar ro‘yxatini, molekulyar-genetik tadqiqotlarga qo‘yiladigan talablarni va laboratoriyalar ish tartibini tasdiqlashi kerak. Shuningdek, vazirlik bemorlarni operatsiyadan keyingi reabilitatsiya qilishning alohida tartibini ishlab chiqadi.
• Mas’uliyat: Xususiy klinikalarning bemorni tiklash davri uchun javobgarligi alohida belgilab qo‘yiladi. Agar inson sog‘lig‘iga zarar yetsa, tibbiyot muassasasi tovon puli (kompensatsiya) to‘lashga majbur bo‘ladi.

Nima uchun bu islohot “tarixiy” deb atalmoqda?

Shu vaqtga qadar O‘zbekistonda organ ko‘chirish amaliyotlari faqat davlat tibbiyot muasassalarida amalga oshirib kelinar edi. Xususiy sektorning bunday murakkab va yuqori xarajatli jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazish imkoniyatlari cheklangan edi.

Endilikda hukumat raqobatni rivojlantirish, sohaga investitsiyalarni jalb qilish va yuqori texnologiyali tibbiyot ko‘lamini kengaytirishni maqsad qilgan. 2030-yilga borib tibbiy xizmatlarda xususiy sektor ulushini 30 foizga yetkazish rejalashtirilgan. Hozircha murakkab tibbiy yordam ko‘rsatish bo‘yicha asosiy yuk hamon davlat muassasalari zimmasida qolmoqda.

Ekspertlarning fikricha, yangi tizim operatsiya uchun navbatlarni qisqartirish, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish, zamonaviy xorijiy texnologiyalarni jalb etish va davolanish uchun chet elga ketayotgan bemorlar oqimini kamaytirish imkonini beradi.

Xususiy klinikalar budjet hisobidan davolashni boshlaydi

Yana bir muhim o‘zgarish 2026-yil 1-iyuldan kuchga kiradi: xususiy klinikalar davlat tibbiy sug‘urtasi doirasida xizmat ko‘rsatishni boshlaydi.

Davlat nafaqat davlat shifoxonalarida, balki xususiy tibbiyot markazlarida davolanayotgan bemorlarning xarajatlarini ham qoplab beradi. Buning uchun tibbiy xizmatlarning yagona bazaviy tariflari joriy etiladi. Yangi tizimga ko‘ra, bemor mulkchilik shaklidan qat’i nazar, o‘zi xohlagan klinikada davolanishi mumkin, xarajatlar esa budjetdan to‘lanadi. Bunda akkreditatsiyalangan muassasalar Davlat tibbiy sug‘urtasi jamg‘armasi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnoma tuzish huquqiga ega bo‘ladi.

Nima uchun nazorat kuchaytirilmoqda?

Transplantologiya tibbiyotning eng murakkab va nozik sohalaridan biri hisoblanadi. U nafaqat yuqori tibbiy xavf, balki etika, donorlik va bemor xavfsizligi masalalari bilan ham chambarchas bog‘liq.

Shu sababli, hukumat xususiy sektor imkoniyatlarini kengaytirish bilan bir vaqtda, nazorat tizimini ham kuchaytirmoqda. Sog‘liqni saqlash vazirligi bemorlar, donorlar, operatsiya natijalari, genetik tadqiqotlar va reabilitatsiya jarayoniga oid barcha ma’lumotlarga ega bo‘ladi. Shuningdek, yangi tartibga solish mexanizmlarini qonuniy mustahkamlash uchun “Inson a’zolari va to‘qimalarini transplantatsiya qilish to‘g‘risida”gi qonunga o‘zgartishlar kiritish ko‘zda tutilgan.

Islohotning asosiy raqamlari:

• 2026-yil 1-iyuldan — xususiy klinikalar davlat tibbiy sug‘urtasi tizimida ish boshlaydi;
• 2027-yil 1-maydan — akkreditatsiyadan o‘tgan klinikalarga organ ko‘chirishga ruxsat beriladi;
• 2030-yilga kelib — tibbiyotda xususiy sektor ulushi 30 foizga yetishi kerak;
• Transplantatsiya faoliyati — rasman yuqori xavfli faoliyat turiga kiritildi.