Nikohlar kamayib, ajrimlar esa ko‘paymoqda: O‘zbekistonda oilaviy statistika qanday o‘zgaryapti?

O‘zbekistonda oila qurish bilan bog‘liq tendensiyalar o‘zgarishda davom etmoqda. 2025-yilgi statistika qayd etilgan nikohlar soni kamayganini, ajrimlar soni o‘sganini va birinchi marta nikohdan o‘tishning o‘rtacha yoshi o‘zgarganini ko‘rsatmoqda.

O‘zbekistonliklar necha yoshda oila qurmoqda?

Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda ilk bor nikohga kirgan fuqarolarning o‘rtacha yoshi quyidagicha bo‘ldi:

Erkaklar — 25,6 yosh

Ayollar — 21,4 yosh

So‘nggi 25 yillik dinamika quyidagicha ko‘rinishga ega:

Erkaklar:

2000-yil — 24,2 yosh

2005-yil — 25 yosh

2010-yil — 25,6 yosh

2015-yil — 25,9 yosh

2020-yil — 26,4 yosh

2024-yil — 26,2 yosh

2025-yil — 25,6 yosh

Ayollar:

2000-yil — 21,4 yosh

2005-yil — 22,2 yosh

2010-yil — 22,4 yosh

2015-yil — 22,5 yosh

2020-yil — 22,3 yosh

2024-yil — 21,8 yosh

2025-yil — 21,4 yosh

Statistikadan ko‘rinib turibdiki, so‘nggi yillarda birinchi marta nikohga kirishning o‘rtacha yoshi nisbatan barqaror bo‘lib qolmoqda va bir necha yil doirasida tebranib turibdi.

Nikohlar soni ketma-ket to‘rtinchi yil qisqarmoqda

2025-yilda mamlakatda 267,1 mingta nikoh qayd etildi, bu bir yil oldingiga qaraganda 4,7 mingtaga kam demakdir. Nikoh koeffitsiyenti har ming nafar aholiga 7,1 ta nikohni tashkil etdi. Shu bilan birga, shahar va qishloq o‘rtasidagi taqsimot deyarli tengligicha qolmoqda: Shahar joylar — 132,6 mingta nikoh (49,7%) Qishloq joylar — 134,5 mingta nikoh (50,3%) Qayd etilgan nikohlar sonining kamayishi 2021-yildan buyon kuzatilmoqda.

Bir yilda qariyb 47 mingta ajrim

Yangi oilalar soni kamayishi bilan bir vaqtda ajrimlar soni ham o‘smoqda. 2025-yil yakunlariga ko‘ra, respublikada 46,9 mingta ajrim qayd etildi, bu 2024-yildagiga nisbatan 1,8 mingtaga ko‘pdir. Ajrim koeffitsiyenti har ming nafar aholiga 1,2 ta ajrashishni tashkil qildi. Ajrimlarning aksariyati shaharlarga to‘g‘ri kelmoqda: Shahar joylar — 28,2 mingta ajrim (60,1%) Qishloq joylar — 18,7 mingta ajrim (39,9%)

Sudlar nikohni bekor qilish bo‘yicha 70 mingdan ortiq ishni ko‘rib chiqdi

Oliy sud ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda sudlar tomonidan nikohni bekor qilish bilan bog‘liq 70 535 ta ish ko‘rib chiqilgan. Ko‘rib chiqish natijalari: 37 544 ta ish bo‘yicha nikohlar bekor qilingan; 24 244 ta ish bo‘yicha da’volarni qanoatlantirish rad etilgan; 6 239 ta ish ko‘rmasdan qoldirilgan; 2 508 ta ish bo‘yicha yurituv tugatilgan. Shunday qilib, ajrashish bo‘yicha ishlarning uchdan bir qismidan ko‘prog‘i nikohni bekor qilish bilan yakunlanmagan.

Ajrimlar eng ko‘p tarqalgan fuqarolik ishlari toifalaridan biri bo‘lib qolmoqda

2025-yilda sudlar jami 649 652 ta fuqarolik ishini ko‘rib chiqdi. Eng ko‘p tarqalgan toifalar quyidagilar bo‘ldi: Shartnomalar, kreditlar va qarzlar bo‘yicha nizolar — 206 399 ta ish; Nikohni bekor qilish ishlari — 70 535 ta ish; Uy-joy nizolari — 26 960 ta ish; Alohida tartibda yuritiladigan ishlar — 19 914 ta ish; O‘zboshimchalik bilan qurilgan imoratlar bo‘yicha nizolar — 12 982 ta ish. Fuqarolik nizolarining eng ko‘p miqdori Toshkent shahri, Toshkent, Farg‘ona, Samarqand va Andijon viloyatlarida qayd etilgan.

Raqamlar yangi tendensiyalarni ko‘rsatmoqda

2025-yil statistikasi bir vaqtning o‘zida bir nechta tendensiyalarni namoyon etmoqda: yangi nikohlar soni kamayishda davom etmoqda, ajrimlar soni o‘smoqda, birinchi marta nikohga kirishning o‘rtacha yoshi esa nisbatan barqaror qolmoqda. Ushbu ko‘rsatkichlar jamiyatda yuz berayotgan o‘zgarishlarni aks ettiradi va mamlakatdagi demografik jarayonlarning muhim indikatoriga aylanadi.