O‘zbekistonga pul o‘tkazmalari hajmi 9,3 milliard dollarga yetdi

Markaziy bank hisobotiga ko‘ra, 2026-yilning dastlabki olti oyi yakunlariga ko‘ra, xorijdan O‘zbekistonga kelib tushgan transchegaraviy pul o‘tkazmalari hajmi sezilarli darajada oshdi. Yanvar-iyun oylarida mamlakatimizga jami 9,3 milliard AQSH dollari miqdorida mablag‘ yuborilgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davri bilan solishtirilganda 13 foizga yoki 1,1 milliard dollarga ko‘pdir.

Shu bilan bir qatorda, hisobot davrida O‘zbekistondan xorijiy mamlakatlarga chiquvchi pul o‘tkazmalari dinamikasida ham o‘sish kuzatildi. Yilning birinchi yarim yilligida respublikadan chet elga yuborilgan mablag‘lar miqdori 1,3 milliard dollarni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilgi mos davrdagi ko‘rsatkichdan 8 foizga yoki 100 million dollarga yuqoridir.

O‘sishni ta’minlagan asosiy omillar

Joriy yilning I yarim yilligida pul o‘tkazmalari hajmida ijobiy dinamikaning saqlanib qolishi bir nechta asosiy omillar bilan izohlanadi. Eng avvalo, O‘zbekistonlik mehnat muhojirlari faoliyat yuritadigan an’anaviy mamlakatlarning mehnat bozorida ishchi kuchiga bo‘lgan talab yuqori darajada saqlanib qoldi va ish haqi miqdorlari barqarorligicha qoldi.

Shuningdek, tashqi moliyaviy muhitdagi o‘zgarishlarga qaramay, milliy valyutalarning yil boshiga nisbatan umumiy mustahkamlanishi hamda ularning almashuv kurslaridagi mo‘tadil tebranuvchanlik jarayonlari mablag‘lar oqimining ko‘payishiga bilvosita xizmat qildi.

Yevropa yo‘nalishi

Tashqi mehnat migratsiyasida sodir bo‘layotgan tarkibiy o‘zgarishlar va diversifikatsiya jarayonlari transchegaraviy o‘tkazmalar geografiyasida ham o‘z aksini topmoqda. Xususan, rivojlangan g‘arb mamlakatlaridan O‘zbekistonga yuborilayotgan mablag‘lar ulushi va hajmi barqaror sur’atlarda ortib bormoqda.

Xususan, 2026-yilning birinchi yarim yilligida Buyuk Britaniyadan amalga oshirilgan pul o‘tkazmalari hajmi keskin ravishda 62 foizga oshdi. Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridan kelib tushgan mablag‘lar umumiy hisobda 27 foizga ko‘paydi. Yevropa hududidagi ayrim davlatlar kesimida olib qaralganda, eng yuqori ko‘rsatkich Irlandiyada qayd etilib, o‘sish 86 foizni tashkil etdi. Shuningdek, Litvadan kelayotgan o‘tkazmalar 18 foizga, Niderlandiyadan esa 7 foizga oshgan. Amerika Qo‘shma Shtatlaridan yuborilgan mablag‘lar hajmida ham 19 foizlik ijobiy o‘sish tendensiyasi kuzatildi.

Pul o‘tkazmalari kanallari

Kelib tushgan moliyaviy oqimlarning vositachilik kanallari bo‘yicha taqsimlanishi tahlil qilinganda, bank va to‘lov tizimlaridagi jiddiylashgan tarkibiy siljishlarni ko‘rish mumkin. Jismoniy shaxslar tomonidan qabul qilingan mablag‘larning eng katta qismi, ya’ni 4,8 milliard dollari (umumiy hajmning 51,7 foizi) xorijdan to‘g‘ridan to‘g‘ri bank kartalariga – P2P (person-to-person) o‘tkazmalari shaklida kelib tushgan. Ushbu kanal orqali amalga oshirilgan tranzaksiyalar hajmi 2025-yilning mos davriga nisbatan 32 foizga ko‘paygan.

O‘z navbatida, an’anaviy xalqaro pul o‘tkazmalari tizimlari orqali 4,3 milliard dollar mablag‘ yuborilgan bo‘lib, bu umumiy tushumlarning 46,7 foizini tashkil etadi va o‘tgan yilga nisbatan bor-yo‘g‘i 0,3 foizlik kichik o‘sishni ko‘rsatmoqda. Aksincha, klassik bank o‘tkazmalari hisoblangan SWIFT tizimi orqali kelgan mablag‘lar hajmi 43 foizga keskin kamayib, 142 million dollarni (umumiy tushumning 1,6 foizi) tashkil etdi.

Raqamli vositalar orqali, ya’ni bir jismoniy shaxsdan boshqa jismoniy shaxsga naqd pul yoki cheklarsiz to‘g‘ridan to‘g‘ri o‘tkaziladigan P2P xizmatlarining jadal ommalashishi bir qancha amaliy afzalliklar bilan bog‘liq. Bu tendensiya zamonaviy raqamli to‘lov xizmatlarining qulayligi, mablag‘larni soniyalar ichida tezkor yetkazib berish imkoniyati va tranzaksiya xarajatlarining boshqa muqobil bank operatsiyalariga nisbatan sezilarli darajada arzonligi bilan izohlanadi.