14:06da miya “o‘chadi” — olimlar kunning eng samarasiz vaqtini aniqlashdi

AQShda Talker Research tadqiqot kompaniyasi tomonidan 2 ming nafar ofis xodimi o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rov natijalariga ko‘ra, aksariyat xodimlarda energiya darajasi taxminan soat 14:06 da eng past nuqtaga tushadi.

Aynan shu vaqtda odamlar eng kuchli charchoqni va diqqat jamlash qobiliyatining pasayishini his qiladilar. Respondentlarning aytishicha, kundalik vazifalarni bajarishda davom etish uchun ularga mavjud energiya darajasini kamida ikki baravar oshirish kerak bo‘ladi.

Gap subyektiv “dangasalikka” oid hissiyot haqida emas, balki mutaxassislar “tushdan keyingi energiya pasayishi” deb ataydigan tizimli hodisa haqida bormoqda.

Nega bunday bo‘ladi?

2017-yilda o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, uyg‘onganidan 7–8 soat o‘tgach, inson tanasining harorati tabiiy ravishda pasayadi.

Miya buni dam olish uchun signal sifatida qabul qiladi. Bu sutka davomida uyqu, uyg‘oqlik va energiya darajasini tartibga soluvchi biologik jarayonlar — sirkad ritmlarning bir qismidir.

Boshqacha aytganda, soat 14:00 atrofidagi pasayish iroda sustligi emas, balki fiziologik jarayondir.

Charchoq nafaqat ishga ta’sir qiladi

Tadqiqot natijalariga ko‘ra:

• 74% amerikaliklar energiya darajasi yuqoriroq bo‘lganida ko‘proq daromad topishlarini ta’kidlashgan;
• 71% o‘zlarini yanada baxtliroq his qilishlarini bildirgan;
• 56% energiya yetishmasligi kundalik ishlarini bajarishga xalaqit berishini tan olgan;
• 45% esa charchoq sababli o‘zlariga yoqadigan mashg‘ulotlar bilan shug‘ullana olmasliklarini aytgan.

Eng ko‘p zarar ko‘radigan sohalar:

• jismoniy faollik (44% sport bilan shug‘ullanishga kuch topa olmaydi);
• do‘stlar bilan uchrashuvlar (34%);
• ochiq havoda vaqt o‘tkazish (31%);
• uyda ovqat tayyorlash (29%).

Shu tariqa, energiya pasayishi nafaqat mehnat unumdorligiga, balki hayot sifatiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Odamlar ishni emas, yaqinlarini tanlaydi

Qiziqarli jihati shundaki, agar odamlarda “cheksiz energiya” bo‘lganida, ularning 18 foizi bu energiyani, avvalo, oila va do‘stlari bilan ko‘proq vaqt o‘tkazishga sarflagan bo‘lardi.

Bu eng ko‘p tanlangan javob bo‘ldi. Kasbiy yutuqlar shaxsiy munosabatlarga nisbatan kamroq ustuvorlikka ega ekani ma’lum bo‘ldi.

Shuningdek, respondentlarning 44 foizi energiya darajasi yosh o‘tishi bilan pasayishini qayd etgan.

Olimlar nima tavsiya qiladi?

Mutaxassislar tabiiy bioritmlarga qarshi kurashib, organizmni “majbur qilish” kerak emasligini ta’kidlaydi.

Tushdan keyingi energiya pasayishi davrida quyidagilar tavsiya etiladi:

— kamroq mas’uliyat talab qiladigan vazifalarni rejalashtirish;

— qisqa tanaffuslar qilish;

— ochiq havoga chiqish;

— qisqa muddatli dam olishga ruxsat berish.

Ehtimol, soat 14:06 da o‘zingizdan maksimal unumdorlikni talab qilish o‘rniga, organizm o‘z qonunlari asosida yashashini qabul qilish maqsadga muvofiqdir.