Mikroqarz berish bo‘yicha banklarga qo‘yiladigan talablar kuchaytirilishi mumkin

Markaziy bank mikroqarzlar berish bo‘yicha banklarga qo‘yiladigan talablarni kuchaytirishni rejalashtirmoqda. Bu haqda 25-fevral kuni bo‘lib o‘tgan media-muloqotda Kredit tashkilotlari faoliyatini tartibga solish metodologiyasi departamenti rahbari Sanjar Nosirov ma’lum qildi.

Banklar barqarorligi uchun salbiy oqibatlar

Regulyator ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilning birinchi yarmida mikroqarz olgan fuqarolar soni 2 mln.dan oshgan, o‘tgan yil oxirida esa bu ko‘rsatkich 2,5 mln. nafarga yaqinlashgan. Bir qarz oluvchiga o‘rtacha 1,6 ta mikroqarzdan to‘g‘ri keladi.

Bundan tashqari, banklarning kredit portfellari, xususan, avtokreditlar va mikroqarzlar segmentlarida aktivlar konsentratsiyasi ortib bormoqda. Markaziy bank aholiga ajratilgan avtokreditlar va mikroqarzlarning yuqori sur’atlarda o‘sishi, qarz oluvchilar daromadlaridagi uzilishlar, avtomobillarning bozor qiymatining pasayishini banklar barqarorligi uchun salbiy oqibatlar deb hisoblaydi.

Mikroqarzlar ulushi cheklanadi

“Shundan kelib chiqib, chakana kreditlash segmentida “qizib ketish”ning oldini olish va bank tizimi barqarorligini ta’minlash uchun makroprudensial choralar ko‘rish muhim ahamiyatga ega”, — dedi Sanjar Nosirov.

Xususan, Markaziy bank avtokreditlar kabi tijorat banklari kredit portfelida mikroqarzlar ulushini 25 foizgacha cheklamoqchi. Bunda regulyator Xitoy va Hindiston kabi davlatlar tajribasiga tayanadi.

Nosirovning so‘zlariga ko‘ra, hozirda beshta bankda mikroqarzlar 25% dan oshadi, ulardan uchtasi “yangi” banklardir, shuning uchun regulyator kredit portfeli o‘sishi bilan ularning ulushi pasayishini kutmoqda. Markaziy bank ikkita bank bilan muzokaralar olib borib, kredit mahsulotlarini o‘zgartirishga muhlat bergan.

Banklarning prudensial nazorati departamenti rahbari Nusratilla Fazilov regulyator cheklov joriy etilgandan so‘ng mikroqarzlar avtokreditlar kabi keskin kamayishini prognoz qilmayotganini ta’kidladi. Bunga ko‘plab banklarda mikroqarzlarning kredit portfelidagi ulushi 25% dan kam ekanligi yordam beradi, deya ta’kidladi u.