O‘zbekistonning “Osmon saltanati” bilan diplomatik aloqasi: Lesoto qanday davlat?

27-mart kuni jahon siyosatining markazi sanalgan Nyu-York shahri O‘zbekiston diplomatiyasi uchun muhim voqeaga mezbonlik qildi. Shu kuni O‘zbekiston Respublikasi hamda Lesoto Qirolligi o‘rtasida diplomatik munosabatlar o‘rnatish to‘g‘risidagi Qo‘shma kommyunike imzolandi. “Dunyo” axborot agentligining ma’lum qilishicha, ushbu qadam bilan Lesoto O‘zbekiston bilan rasmiy aloqalarni yo‘lga qo‘ygan dunyodagi 166-davlatga aylandi.

Hamkorlikning huquqiy asosi

Ikki mamlakat hukumatlari vakolat bergan oliy darajadagi vakillar — O‘zbekistonning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi doimiy vakili Ulug‘bek Lapasov hamda Lesotoning BMTdagi missiyasi rahbari Matete Nena mazkur hujjatga imzo chekdilar. Ushbu marosim nafaqat ramziy ma’noga ega, balki ikki davlat o‘rtasidagi istiqbolli aloqalarning huquqiy poydevorini ham yaratdi.

Strategik maqsadlar

Hujjatni imzolash asnosida bo‘lib o‘tgan muloqotda tomonlar global miqyosdagi hamkorlik masalalarini atroflicha muhokama qildilar. Xususan, BMT va uning ixtisoslashgan tuzilmalari doirasida o‘zaro qo‘llab-quvvatlash hamda xalqaro tashkilotlardagi faoliyatni muvofiqlashtirish ustuvor vazifa sifatida belgilandi.

Diplomatlar suhbat davomida ikki tomonlama munosabatlarning kelajakdagi arxitekturasini ham ko‘rib chiqdilar. Kelishuvga ko‘ra, endilikda Toshkent va Maseru o‘rtasida siyosiy muloqotni jadallashtirish, savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish hamda madaniy-gumanitar sohalarda yangi nuqtalarni topish bo‘yicha tizimli ishlar olib boriladi. Bu, o‘z navbatida, har ikki davlat uchun yangi bozorlar va imkoniyatlar eshigini ochadi.

Afrika bilan yaqinlashuv strategiyasi

Lesoto bilan diplomatik aloqalarning o‘rnatilishi tasodifiy voqea emas, balki O‘zbekistonning Afrika qit’asi mamlakatlari bilan hamkorlikni kengaytirish borasidagi izchil va ko‘p qirrali tashqi siyosatining mantiqiy davomidir. So‘nggi yillarda O‘zbekiston “qora qit’a” davlatlari bilan aloqalarni diversifikatsiya qilish orqali o‘zining xalqaro maydondagi nufuzini va iqtisodiy manfaatlarini mustahkamlab bormoqda.

Lesoto qanday davlat?

O‘zbekiston bilan yangi diplomatik aloqalar o‘rnatgan Lesoto Qirolligi o‘zining geografik joylashuvi va siyosiy tuzilishi bilan jahon xaritasida alohida ajralib turadi. Bu davlat nafaqat o‘ziga xos tabiati, balki o‘ziga xos “davlat ichidagi davlat” maqomi bilan ham mashhurdir.

“Tog‘lar qirolligi”

Lesoto — dunyodagi kam sonli anklav davlatlardan biri bo‘lib, u har tomondan faqat bitta mamlakat — Janubiy Afrika Respublikasi (JAR) bilan chegaradosh. Uning umumiy yer maydoni taxminan 30 355 kvadrat kilometrni tashkil etadi. Mamlakatning eng o‘ziga xos jihati shundaki, uning butun hududi dengiz sathidan 1000 metr balandlikda joylashgan. Shu sababli Lesotoni ko‘pincha “Osmon saltanati” deb atashadi, chunki u dunyoda o‘z hududining hech bir qismi 1400 metrdan pastda bo‘lmagan yagona mamlakatdir.

Aholi va ijtimoiy manzara

Bugungi kunda Lesotoda 2,3 milliondan ortiq aholi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismini “basoto” xalqi tashkil etadi va mamlakatda sesoto hamda ingliz tillari rasmiy maqomga ega. Poytaxti Maseru shahri bo‘lib, u mamlakatning eng yirik iqtisodiy va madaniy markazi sanaladi. Aholi asosan qishloq xo‘jaligi va chorvachilik bilan shug‘ullansa-da, so‘nggi yillarda urbanizatsiya jarayonlari ham sezilarli darajada faollashgan.

“Moviy oltin” va to‘qimachilik sanoati

Lesoto iqtisodiyoti o‘zining cheklangan resurslariga qaramay, bir necha strategik yo‘nalishlarga tayanadi. Mamlakatning eng katta boyligi — bu suv resurslaridir. “Moviy oltin” deb ataluvchi ushbu tabiiy boylik yirik gidroenergetika loyihalari orqali qo‘shni JARga eksport qilinadi va bu davlat g‘aznasiga katta daromad keltiradi.

Shuningdek, Lesoto Afrika qit’asidagi eng yirik kiyim-kechak eksport qiluvchilardan biri hisoblanadi. Mamlakatdagi to‘qimachilik korxonalari AQSh va Yevropa bozorlari uchun mahsulot tayyorlab, minglab mahalliy aholini ish bilan ta’minlamoqda. Tog‘-kon sanoatida esa olmos qazib olish alohida o‘rin tutadi — ayniqsa, bu yerda dunyodagi eng noyob va yirik oq olmoslar topilishi bilan Lesoto jahon bozorida o‘z nufuziga ega.

Turizm va ekologik joziba

Mamlakatning tog‘li relefi va qishda qor yog‘ishi Afrikaning boshqa davlatlari uchun kamyob hodisadir. Bu esa Lesotoni ekoturizm va hatto tog‘-chang‘i sporti uchun jozibador manzilga aylantiradi. Milliy an’analarning saqlanib qolganligi, ayniqsa mashhur “basoto yopinchiqlari” va an’anaviy bosh kiyimlar mamlakatning o‘ziga xos tashrif qog‘ozi sanaladi.

O‘zbekiston uchun Lesoto bilan aloqalar o‘rnatilishi nafaqat Janubiy Afrika bozoriga kirish, balki suv resurslarini boshqarish, to‘qimachilik va tog‘-kon sanoati kabi sohalarda tajriba almashish uchun yangi imkoniyatlar yaratadi.