AQSh ishtirokisiz 35 ta davlat Hormuz uchun kurashadi

Dunyo neft ehtiyojining qariyb 20 foizi o‘tadigan strategik suv yo‘li — Hormuz bo‘g‘ozidagi blokadani yechish maqsadida xalqaro hamjamiyat Londonda favqulodda yig‘ildi.

Diplomatik front

Joriy yilning 2-aprel kuni Buyuk Britaniya poytaxti jahon iqtisodiyoti uchun hayotiy muhim hisoblangan Hormuz bo‘g‘ozi faoliyatini tiklashga bag‘ishlangan yirik xalqaro konferensiyaga mezbonlik qildi. Britaniya Tashqi ishlar vaziri Ivett Kuper raisligida o‘tdigan ushbu muzokaralarda 35 ga yaqin davlat, jumladan, Fransiya, Germaniya, Italiya, Kanada va Birlashgan Arab Amirliklari kabi asosiy geosiyosiy o‘yinchilar ishtirok etdi.

Mazkur yig‘ilishning eng e’tiborli jihati shundaki, unda AQSh vakillari qatnashmaydi. Bu esa Yevropa va Yaqin Sharq davlatlarining global inqirozni hal qilishda yangicha, mustaqil koalitsiya tuzishga intilayotganidan dalolat beradi.

Bo‘g‘oz nima uchun yopildi?

Eslatib o‘tamiz, fevral oyi oxirida Eron hukumati AQSh va Isroil tomonidan amalga oshirilgan harbiy zarbalarga javoban Hormuz bo‘g‘ozidan o‘tish yo‘llarini cheklab qo‘ygan edi. Global neft yetkazib berish zanjirining "arteriyasi" hisoblangan ushbu hududning falajlanishi jahon bozorida energetik xavfni yuzaga keltirdi. Shu sababli, bo‘g‘ozni qayta ochish bugungi kunda dunyo yetakchilari uchun kechiktirib bo‘lmas vazifaga aylandi.

Diplomatiyadan harbiy yechimgacha

Bosh vazir Kir Starmerning ta’kidlashicha, London uchrashuvi avvalo diplomatik va siyosiy muloqot orqali sulhga erishishni ko‘zlaydi. Bu yangi tuzilayotgan xalqaro koalitsiyaning ilk rasmiy qadami bo‘lib, unda kemalar qatnovini xavfsiz yo‘lga qo‘yish mexanizmlari ishlab chiqiladi.

Muzokaralarning keyingi bosqichida esa ishga harbiy mutaxassislar kirishishi rejalashtirilgan. Rejaning asosiy nuqtalari quyidagilardan iborat:

• Bo‘g‘oz akvatoriyasini minalardan to‘liq tozalash;
• Strategik muhim tankerlar harakati uchun xavfsizlik koridorini yaratish va ularni qo‘riqlash.

Vashingtonning pozitsiyasi va Trampning tahdidlari

Global tarqoqlik fonida AQShning sobiq prezidenti Donald Trampning bayonotlari vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda. Tramp Eron bilan nizoni bo‘g‘oz ochilmasdan turib ham hal qilish mumkinligini iddao qilmoqda. Shu bilan birga, u NATOga bosim o‘tkazish maqsadida Hormuz masalasini Ukraina mavzusi bilan bog‘lamoqda. Trampning fikricha, agar Alyans bo‘g‘ozda qat’iy choralar ko‘rmasa, Vashington Ukrainaga yordam berishni to‘xtatishi lozim.

Mazkur ziddiyatli sharoitda London mezbonligidagi uchrashuv nafaqat energetika, balki global siyosiy muvozanatni saqlab qolishda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lishi kutilmoqda.