Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi Xitoy va Hindistonga qanday ta’sir qiladi?

Hormuz bo‘g‘ozi – bu dunyodagi eng muhim energetika nuqtalaridan biri hisoblanadi. Bu bo‘g‘oz orqali Osiya, Yevropa va boshqa mamlakatlarga neft va gaz yetkazib beriladi. Dunyo bo‘ylab har yili millionlab barrellar neft va gaz ushbu bo‘g‘ozdan o‘tib, global iqtisodiyotga tarqatiladi. Ushbu bo‘g‘ozning yopilishi neft narxining oshishi, siyosiy muammolar hamda jismoniy cheklovlar kabi muammolarni yuzaga keltiradi.

Bu joy orqali o‘tgan neft va kondensatning miqdori global energiya savdosida katta o‘rin tutadi. Shu bois, Hormuz bo‘g‘ozi nafaqat eksportchilar, balki import qiluvchi mamlakatlar uchun ham juda muhim. Hormuzda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan har qanday to‘siq yoki xatar global bozorga bevosita ta’sir qiladi.

Neftni eksport qilayotgan davlatlar

Hormuz bo‘g‘ozi orqali neft eksport qilayotgan davlatlar orasida Saudiya Arabistoni yetakchilik qilmoqda. Saudiya Arabistoni barcha eksport qilayotgan davlatlar ichida eng katta ulushni egallaydi, ya’ni 37,2% neft va kondensatni eksport qiladi. Iroq esa 22,8% bilan ikkinchi o‘rinda turadi. Bu ikki davlatning eksporti, asosan, neft va gazni yetkazib berishga muhim hissa qo‘shadi.

Shuningdek, BAA (12,9%), Eron (10,6%) va Quvayt (10,1%) ham katta eksportchilar sifatida o‘rin olgan. Bu beshta davlat Hormuz bo‘g‘ozidan o‘tadigan barcha neft va kondensatning 93,6%ini eksport qilishadi.

Neftni import qiluvchi davlatlar

Neft import qiluvchi mamlakatlar orasida Xitoy yetakchilik qilmoqda. Xitoy bu bo‘g‘ozdan o‘tgan neftning 37,7%ini oladi, bu esa Xitoyning energetik xavfsizligi uchun katta ahamiyatga ega. Hindiston esa bu hududdan o‘tgan neftning 14,7%ini import qiladi. Janubiy Koreya 12,0% va Yaponiya 10,9% import qiladi.

Bu raqamlar Osiyo mamlakatlari bu bo‘g‘ozga juda bog‘liq ekanligini ko‘rsatadi. Osiyodagi iqtisodiyotlar uchun bu bo‘g‘ozni yopish yoki uning ishlashini to‘xtatish katta iqtisodiy zararga olib keladi. Shunday qilib, Xitoy, Hindiston, Janubiy Koreya va Yaponiya kabi mamlakatlar uchun bu yo‘lning xavfsizligi juda muhimdir.

Xavf va ta’sir

Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi yoki uning ishlashidagi to‘siqlar global iqtisodiyotga katta ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Xitoy va Hindiston kabi yirik iqtisodiyotlar bu bo‘g‘oz orqali o‘tadigan neft va gazga juda bog‘liq. Agar bu bo‘g‘ozni yopib yoki undan o‘tish to‘xtatib qo‘yilsa, bunday holat Osiyo va global iqtisodiyotga sezilarli zarar yetkazadi. Bu esa nafaqat neft narxlarining o‘sishiga, balki iqtisodiy beqarorlikka ham olib kelishi mumkin. Shu sababli, Hormuz bo‘g‘ozining xavfsizligi va ochiq ishlashi, dunyo energetika bozorida mustahkam barqarorlikni ta’minlash uchun muhim ahamiyatga ega.