Insoniylik imtihoni: O‘zbekistonda hayvonlar huquqlarini himoya qilishning yangi davri boshlanmoqda

Mamlakatimizda hayvonlarga nisbatan shafqatsizlik uchun jazo choralari keskinlashtirilishi va sohaga oid qonunchilik tubdan isloh qilinishi kutilmoqda.

So‘nggi vaqtlarda ijtimoiy tarmoqlarda hayvonlarga nisbatan ko‘rsatilayotgan g‘ayriinsoniy munosabatlar aks etgan videolar jamoatchilikning keskin e’tiroziga sabab bo‘lmoqda. Xususan, Toshkent viloyatining Bo‘stonliq tumanida mushuklarni ov miltig‘i bilan otgan va ularni azoblagan shaxslarning xatti-harakati fuqarolar o‘rtasida katta rezonans uyg‘otdi. Mazkur voqea yuzasidan sud 33 yoshli huquqbuzarga 15 sutkalik ma’muriy qamoq jazosini tayinlagan bo‘lsa-da, ko‘pchilik amaldagi choralar yetarli emas deb hisoblamoqda. Buni bir hafta ichida 15,5 mingdan ortiq kishi imzolagan onlayn petitsiya ham tasdiqlaydi.

Ushbu ijtimoiy talabdan kelib chiqib, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi O‘zbekiston Ekologik partiyasi fraksiyasi mutasaddi mutaxassislar bilan birgalikda “Hayvonlarni shafqatsiz munosabatdan himoya qilish to‘g‘risida”gi yangi qonun loyihasi ustida ish olib bormoqda.

Jarimalar miqdori va qamoq muddati oshadi

Garchi joriy yilning 25-martidan boshlab hayvonlarga nisbatan shafqatsizlik uchun javobgarlik kuchaytirilgan bo‘lsa-da (BHMning 15–25 baravari miqdorida jarima yoki 15 sutka qamoq), deputatlar muammoni faqat ma’muriy choralar bilan hal qilib bo‘lmasligini ta’kidlashmoqda.

Yangi qonun loyihasiga ko‘ra, jinoiy javobgarlikni yanada kuchaytirish taklif etilmoqda. Unga ko‘ra, hayvonlarga azob bergan shaxslar uchun jarima miqdori amaldagi 50 baravardan 200 baravargacha oshirilishi, ozodlikdan mahrum qilish muddati esa 1 yilgacha uzaytirilishi mumkin. Shuningdek, aybdor hayvonga yetkazilgan zarar uchun barcha veterinariya xarajatlarini, hatto bu summa hayvonning bozor qiymatidan baland bo‘lsa ham, to‘liq qoplashi shart etib belgilanadi.

Faqat jazo emas, balki madaniyat

Ekologik partiya vakillarining so‘zlariga ko‘ra, qonun loyihasi xalqaro tajriba asosida tayyorlanayotgan bo‘lib, u nafaqat jazolashni, balki jamiyatda jonivorlarga nisbatan insoniy muhit yaratishni ham ko‘zda tutadi. Hujjatda quyidagi muhim jihatlar aks etishi kutilmoqda:

• Aniq huquqiy ta’rif: Hayvonlarga nisbatan qaysi harakatlar shafqatsizlik deb hisoblanishi qonunan qat’iy belgilab qo‘yiladi.
• Pet-friendly infratuzilmasi: Jamoat joylarida hayvonlar bilan bo‘lish uchun qulay sharoitlar yaratish, ko‘zi ojizlar uchun yo‘lboshlovchi itlar va maxsus emotsional ko‘makchi hayvonlar bilan jamoat transportidan foydalanishda imtiyozlar berish.
• Mas’uliyatli egalik: Hayvon egalarining o‘z uy hayvonlarini o‘z vaqtida emlatish, boqish va qarovsiz qoldirmaslik bo‘yicha majburiyatlari mustahkamlanadi.
• Ma’rifiy ishlar: Maktablar va OAV orqali hayvonlarga mehr-shafqat ko‘rsatish madaniyatini targ‘ib qilish hamda shafqatsizlik aks etgan materiallarni tarqatishni taqiqlash.

Jamoatchilik fikri muhim

Ekologik partiya ushbu qonun loyihasini takomillashtirishda keng jamoatchilik ishtirokini muhim deb hisoblaydi.

Mazkur qonun loyihasining qabul qilinishi O‘zbekistonning nafaqat ekologik, balki insoniy qadriyatlarga sodiq davlat sifatidagi nufuzini oshirishga, jamiyatda zo‘ravonlikning har qanday ko‘rinishiga nisbatan murosasizlikni shakllantirishga xizmat qiladi.