O‘zbekistonda bir milliard kVt/soat “yashil” energiya ishlab chiqarish 24 kunga tushdi

O‘zbekistonning energetika mustaqilligini ta’minlash va ekologik barqarorlikka erishish yo‘lidagi sa’y-harakatlari o‘zining ijobiy natijalarini bermoqda. Energetika vazirligi matbuot xizmatining so‘nggi ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yil boshidan buyon mamlakatimizda quyosh va shamol elektr stansiyalari orqali ishlab chiqarilgan "yashil" elektr energiyasi hajmi 5 milliard kVt·soatlik marrani zabt etdi. Ushbu ko‘rsatkichga 8-iyun kuni soat 13:00 holatida erishilgan bo‘lib, navbatdagi milliardlik natijani qayd etish uchun bor-yo‘g‘i 25 kun vaqt sarflandi. Ta’kidlash joizki, avvalgi rekord ko‘rsatkich 14-may kuni qayd etilgan va o‘shanda bir milliard kVt·soat energiya ishlab chiqarish uchun 24 kun talab etilgan edi.

Qayta tiklanuvchi energiya manbalarining jadal o‘sish sur’atlari

Mamlakatimizda qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish samaradorligi yil sayin ortib bormoqda. Buni raqamlar ham tasdiqlaydi: 2026-yilning o‘tgan davri mobaynida ishlab chiqarilgan energiya hajmi 2025-yilning mos davriga nisbatan 1,1 milliard kVt·soatga yoki 28 foizga o‘sgan. Ma’lumot uchun, 2025-yilda 5 milliard kVt·soatlik "yashil" energiya olish uchun 187 kun kerak bo‘lgan bo‘lsa, joriy yilda ushbu ko‘rsatkichga ancha qisqa muddatlarda erishildi. Umumiy ishlab chiqarish tarkibida quyosh fotoelektr stansiyalari 3 milliard 48 million kVt·soat, shamol elektr stansiyalari esa 1 milliard 952 million kVt·soat hissa qo‘shgan.

Ekologik samaradorlik

"Yashil" energetika tarmog‘ining kengayishi nafaqat energiya xavfsizligini ta’minlash, balki tabiiy resurslarni asrashda ham muhim rol o‘ynamoqda. Faqatgina quyosh va shamol stansiyalari faoliyati natijasida 1,3 milliard kub metr tabiiy gaz tejalishiga erishildi. Shu bilan birga, atmosferaga 2,9 million tonnadan ortiq zararli moddalar chiqarilishining oldi olindi. Agar ushbu ko‘rsatkichlarga gidroelektr stansiyalari tomonidan ishlab chiqarilgan energiyani ham qo‘shadigan bo‘lsak, yil boshidan buyon qayta tiklanuvchi manbalar hisobidan jami 8 milliard 120 million kVt·soat elektr energiyasi olindi. Bu esa umumiy hisobda 2,1 milliard kub metr gaz tejalishini va atmosferaga 3,3 million tonnadan ziyod zaharli chiqindilar chiqmasligini ta’minladi.

Aholi iste’moliga ta’siri

Energetika vazirligi taqdim etgan tahlillarga ko‘ra, hozirda ishlab chiqarilayotgan "yashil" energiya hajmi mamlakatimizdagi 6,6 million xonadonning o‘rtacha to‘rt yarim oylik ehtiyojini qondirishga qodir. Yillik hisobda olganda esa, ushbu energiya miqdori 3,3 million xonadonni bir yil davomida uzluksiz elektr energiyasi bilan ta’minlash uchun yetarli hisoblanadi. Bu ko‘rsatkichlar qayta tiklanuvchi energiya manbalarining aholi turmush farovonligini oshirishdagi strategik ahamiyatini yaqqol ko‘rsatib beradi.

Sohaga oid umumiy statistik tahlillar

O‘tgan 2025-yil yakunlari bo‘yicha O‘zbekistonda jami elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmi 6,38 foizga o‘sib, 86,7 milliard kVt/soatni tashkil etgan edi. Iste’molchilarga yetkazib berish ko‘rsatkichi esa 14 foizlik o‘sish bilan 77 milliard kVt/soatdan oshdi. O‘tgan yili gidroenergetika sohasini ham qamrab olgan "yashil" generatsiya jami 16,8 milliard kVt/soatga yetib, 29 foizlik o‘sishni ko‘rsatdi. Xususan, quyosh va shamol elektr stansiyalarida energiya ishlab chiqarish 2,1 barobarga ko‘payib, ilk bor 10,5 milliard kVt/soatlik dovondan o‘tdi. Buning natijasida 2025-yil davomida 3,2 milliard kub metr gaz tejalib, 4,7 million tonna zararli moddalarning havoga tarqalishiga yo‘l qo‘yilmadi.