Qozog‘istonda go‘sht qimmatligiga O‘zbekiston sababchimi?

Qozog‘iston ichki bozorida go‘sht narxlarining keskin ko‘tarilishi bugungi kunda ham iste’molchilar, ham iqtisodiy tahlilchilar diqqat markazida bo‘lib turibdi. Mazkur tendensiyaning asosiy sabablari va qo‘shni davlatlar bilan savdo aloqalari borasida Qozog‘iston Qishloq xo‘jaligi vaziri o‘rinbosari Yerbol Tasjurekov muhim ma’lumotlarni ochiqladi.

Eksport salmog‘i va narxlar muvozanati

Vazir o‘rinbosarining ta’kidlashicha, mamlakatda go‘sht mahsulotlari tanqisligi kuzatilayotgani yo‘q. Qozog‘iston yiliga o‘rtacha 430 ming tonna go‘sht yetishtiradi, bu esa ichki bozorning 400 ming tonnalik ehtiyojidan sezilarli darajada ko‘pdir. Biroq, ishlab chiqarilgan mahsulotning katta qismi tashqi bozorga, xususan, O‘zbekistonga yo‘naltirilayotgani ichki narxlarning yuqori darajada saqlanib qolishiga sabab bo‘lmoqda.

Tasjurekovning so‘zlariga ko‘ra, qo‘shni davlatlarda qozoq go‘shtiga bo‘lgan talabning yuqoriligi eksport hajmining ortishiga xizmat qilmoqda. Shuningdek, hukumat kelgusi uch yil ichida chorvachilikni yangi bosqichga olib chiqishni ko‘zda tutuvchi kompleks rejani amalga oshirishni rejalashtirgan.

O‘zbekiston — asosiy savdo hamkori

Raqamlarga murojaat qilsak, 2025-yil davomida O‘zbekiston Qozog‘iston go‘shtining eng yirik xaridori maqomini saqlab qolgan. O‘tgan yili mamlakatimiz Qozog‘istondan jami 189,9 million dollar qiymatiga teng 66,1 tonna muzlatilgan va sovitilgan go‘sht import qildi.

E’tiborli jihati shundaki, 2024-yil bilan solishtirganda, eksport hajmi miqdor jihatidan 1,8 baravarga, pul qiymatida esa 1,5 baravarga o‘sgan. Narxlar masalasida esa o‘zbekistonlik tadbirkorlar uchun o‘rtacha bir kilogramm go‘sht narxi 2,87 dollarni (taxminan 36 ming so‘m) tashkil etdi. Bu 2024-yildagi ko‘rsatkichdan ($3,32) biroz arzonroqdir.

Taqqoslash uchun, Qozog‘iston o‘z mahsulotlarini Birlashgan Arab Amirliklariga ancha qimmatroq, ya’ni kilogrammini 7,7 dollardan sotgan. Ammo BAA bozoriga yetkazib berilgan umumiy hajm (830,2 tonna) O‘zbekistonga nisbatan ancha kam bo‘lib qolmoqda. Qozog‘iston shu davrda O‘zbekistonga jami $213,6 millionga yoki kilogrammi uchun $2,91 ga teng 73,3 ming tonna goʻsht eksport qilgan.

Inflyatsiya va ichki bozordagi vaziyat

Eksportning jadal o‘sishi fonida Qozog‘istonning ichki bozorida inflyatsion bosim sezilmoqda. 2026-yilning 1-yanvar holatiga ko‘ra, mamlakatda yillik inflyatsiya 12,3 foizni tashkil etdi. Eng katta narx o‘sishi aynan oziq-ovqat mahsulotlarida kuzatilib, bu ko‘rsatkich 13,5 foizga yetdi.

Xususan, 2025-yilning ikkinchi yarmidan boshlab chakana savdoda mol go‘shti narxi 32,1 foizga, qo‘y go‘shti esa 28,8 foizga qimmatlashgan. Bu vaziyat hukumatning eksport va ichki iste’mol o‘rtasidagi oltin o‘rtalikni topish zarurligini ko‘rsatmoqda.