Jazirma sabab respublikaning ayrim hududlarida elektr ta’minotida uzulishlar bo‘ladi — ro‘yxat

O‘zbekistonda kuzatilayotgan g‘ayritabiiy issiq ob-havo sharoiti mamlakatning yagona energetika tizimiga misli ko‘rilmagan og‘irlik olib keldi. Havo haroratining keskin ko‘tarilishi tufayli elektr energiyasiga bo‘lgan talab rekord darajaga yetdi. Bunday murakkab sharoitda tizim barqarorligini saqlab qolish va yirik talofatlarning oldini olish soha mutaxassislaridan kechiktirib bo‘lmaydigan, qat’iy choralarni talab etmoqda.

Iyul oyi o‘rtalaridagi tarixiy ko‘rsatkichlar

Joriy yilning iyul oyi o‘rtalari energetika sohasi tarixiga statistik ko‘rsatkichlarning keskin yuqorilashi bilan muhrlanmoqda. Xususan, 16-iyul kuni mamlakat energetika tizimida yozgi mavsum uchun butunlay yangi sutkalik iste’mol ko‘rsatkichi qayd etilib, u 291 million kilovatt-soatni tashkil etdi. Bu raqam o‘tgan yilgi yozgi mavsumning eng yuqori cho‘qqisidan 18,4 million kilovatt-soatga yoki 6,7 foizga ko‘proqdir.

Ayni vaqtda energetika quvvatlarini safarbar etish va ishlab chiqarish hajmini oshirish ishlari ham maksimal darajada olib borilmoqda. Aynan o‘sha kuni, ya’ni 16-iyulda elektr energiyasini ishlab chiqarish miqdori 295,4 million kilovatt-soatga yetkazilib, yangi yuqori ko‘rsatkich o‘rnatildi. Ushbu hajm bir kun oldingi, ya’ni 15-iyuldagi ishlab chiqarish darajasidan (291,4 million kilovatt-soat) 4 million kilovatt-soatga yoki 1,37 foizga ko‘p demakdir.

Ikki tomonlama issiqlik bosimi va uning oqibatlari

Elektr tarmoqlari hamda uskunalarining bunday o‘ta yuqori og‘irlik bilan ishlashiga o‘ziga xos ikki tomonlama issiqlik omili sabab bo‘lmoqda. Bir tomondan, ochiq havoda turgan elektr uzatish tarmoqlari va maxsus qurilmalar to‘g‘ridan-to‘g‘ri tushayotgan quyosh nurlari ostida me’yoriy ish haroratidan ancha yuqori darajada qizib ketmoqda. Ikkinchi tomondan esa, jazirama sababli respublika bo‘ylab millionlab konditsionerlar, sovitish uskunari va boshqa maishiy texnika vositalarining bir vaqtda va uzluksiz ishlatilishi tizimni ichki tomondan ham qizdirmoqda.

Bunday tashqi va ichki bosim kuchaygan vaziyatda kabellar hamda transformatorlarning butunlay ishdan chiqishi, yirik tizimli avariyalar yoki yong‘inlar kelib chiqish xavfi juda yuqori hisoblanadi. Agar bunday jiddiy nosozliklar yuzaga kelsa, ularni qayta tiklash ishlari oddiy holatdagidan ancha ko‘p vaqtni olib, kunlab davom etishi mumkin.

Favqulodda choralar va hududlardagi vaqtinchalik cheklovlar

Energetika tizimida butun mamlakat miqyosidagi keng ko‘lamli halokatli uzilishlarning oldini olish maqsadida dispetcherlik xizmatlari tarmqdagi og‘irlikni kamaytirishga qaratilgan vaqtinchalik choralarni qo‘llashga majbur bo‘lmoqda. Tizimdagi og‘irlik kritik, ya’ni eng xavfli nuqtaga yetganda, qimmatbaho uskunalar va tarmoqni asrab qolish uchun ayrim hududlarni qisqa muddatga tarmoqdan uzib turish amaliyoti qo‘llanilmoqda.

Shu maqsadda, muayyan hududlarda kelib chiqishi mumkin bo‘lgan yirik texnogen nosozliklarning oldini olish uchun ikki soatlik majburiy cheklovlar joriy etildi. Mazkur rejaviy chora doirasida quyidagi hududlardagi iste’molchilar elektr ta’minotidan vaqtinchalik uzildi:

• Qashqadaryo viloyatining Ko‘kdala va Chiroqchi tumanlarida jami 1750 ta iste’molchi;
• Jizzax viloyatining Sharof Rashidov va Zomin tumanlarida jami 1200 ta iste’molchi;
• Xorazm viloyatining Shovot, Gurlan va Qo‘shko‘pir tumanlarida jami 1300 ta iste’molchi;
• Toshkent viloyatining Toshkent va Zangiota tumanlarida jami 1000 ta iste’molchi qisqa muddatli cheklovga duch keldi.

Hozirgi murakkab sharoitda yuzaga kelayotgan har qanday tezkor nosozliklarni zudlik bilan bartaraf etish maqsadida joylarda kecha-yu kunduz ishlaydigan maxsus avariya brigadalari safarbar etilgan bo‘lib, ular muammolarni eng qisqa fursatda hal etish choralarini ko‘rmoqda. Shu bilan birga, soha mutaxassislari barcha aholidan energetika tizimiga yordam berish maqsadida elektr energiyasidan oqilona, tejamkor foydalanishni hamda zarurat bo‘lmagan vaziyatlarda ortiqcha elektr jihozlarini tarmoqdan o‘chirib qo‘yishni so‘rab qoladi.