Apple va Gucci Dubaydagi savdo markazlarini yopdi: Ko‘plab yirik brendlar ham faoliyatini cheklagan

Mintaqadagi keskinlik nafaqat siyosiy barqarorlikka, balki jahon iqtisodiyotining eng yirik savdo markazlariga ham jiddiy zarba bermoqda. Dubaydan Manamagacha bo‘lgan hududlarda yirik do‘konlar yopilib, logistika zanjirlari uzilmoqda.

Yaqin Sharqda avj olayotgan qurolli mojaro global biznes gigantlarini shoshilinch choralar ko‘rishga majbur qildi. Reuters xabariga ko‘ra, mintaqadagi beqarorlik savdo va sayyohlik sohasini falaj holatiga keltirib, Dubay kabi yirik iqtisodiy xablarda brendlarning faoliyatini cheklab qo‘ygan.

Yopiq eshiklar va to‘xtatilgan logistika

Mintaqaning eng yirik riteyleri — Chalhoub Group o‘zining Bahrayndagi barcha nuqtalarini yopishga majbur bo‘ldi. Kompaniya tasarrufidagi Versace, Jimmy Choo va Sephora kabi 900 ga yaqin do‘konlar BAA, Saudiya Arabistoni va Iordaniyada ochiq qolgan bo‘lsa-da, xodimlar xavfsizlik nuqtayi nazaridan faqat o‘z xohishiga ko‘ra ishga chiqmoqda.

Texnologiya va lyuks olami ham chetda qolgani yo‘q:

• Apple Dubaydagi savdo markazlarini kamida haftaning oxiriga qadar yopdi.
• Amazon Abu-Dabidagi yirik logistika markazi faoliyatini va yetkazib berish xizmatlarini to‘xtatdi.
• Kering guruhi (Gucci egasi) BAA, Quvayt, Bahrayn va Qatardagi do‘konlarini vaqtincha muzlatib, mintaqaga xizmat safarlarini bekor qildi.
• H&M Isroil va Bahrayndagi faoliyatini to‘xtatgan bo‘lsa, Reckitt kompaniyasi Bahrayndagi zavodini yopib, xodimlarni masofaviy ish tartibiga o‘tkazdi.

Vaziyat hatto uzoq muddatli rejalarga ham soya solmoqda. Masalan, Primark brendining shu bahorda Dubay bozoriga kirish bo‘yicha yirik strategiyasi noaniq muddatga kechiktirildi.

Birja reaksiyasi

Investorlarning xavotiri aksiyalar bozorida yaqqol aks etdi. 2-mart kungi savdolarda LVMH, Hermès va Richemont kabi lyuks gigantlarining aksiyalari 4 foizdan 5,7 foizgacha qiymat yo‘qotdi.

Garchi Yaqin Sharq bozori global lyuks savdosining bor-yo‘g‘i 5-10 foizini tashkil etsa-da, uning ahamiyati beqiyos. Bain & Company tahlilchilarining ta’kidlashicha, o‘tgan yili butun dunyoda qimmatbaho aksessuarlar savdosi pasaygan bir paytda, aynan Yaqin Sharq bozori eng yuqori o‘sish ko‘rsatkichlarini namoyish etgan edi. Endilikda ushbu "o‘sish nuqtasi" xavf ostida qolmoqda.

Turizmning inqirozi: Zanjirli reaksiya

Aeroportlarning yopilishi va besh yulduzli mehmonxonalarga, jumladan, Dubaydagi Fairmont Palm kabi maskanlarga yaqin hududlardagi raketa hujumlari sayyohlar oqimini keskin kamaytirdi. Ekspertlarning fikricha, bu faqat mintaqaviy muammo emas.

Kearney konsalting kompaniyasi hamkori Viktor Dijonning so‘zlariga ko‘ra, sayohat savdosi sohasida oyiga yuzlab million dollarlik zarar ko‘rilishi mumkin. Buning ortidan zanjirli reaksiya paydo bo‘ladi: agar Yaqin Sharqlik badavlat mijozlar Yevropaga ucha olmasalar, bu Parij va Milan kabi dunyo moda poytaxtlaridagi do‘konlar tushumiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Hozircha xalqaro korporatsiyalar uchun birinchi darajali vazifa foyda emas, balki xodimlarning xavfsizligini ta’minlash bo‘lib qolmoqda.