Kutilgan ssenariy: Aviakompaniyalar parvozlar sonini keskin qisqartirmoqda

Aviakerosin narxining keskin ko‘tarilishi fonida jahon aviakompaniyalari parvozlar sonini qisqartirishga majbur bo‘lmoqda. Tashuvchilar zararlarni kamaytirish maqsadida ayrim yo‘nalishlarni yopmoqda va samolyotlarni ekspluatatsiyadan chiqarmoqda.

Bloomberg agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, yaqin oylar ichida vaziyat yanada yomonlashishi mumkin — bekor qilingan reyslar soni o‘sishda davom etadi.

Yirik aviatashuvchilar parvozlarni qisqartirmoqda

Inqiroz dunyoning yetakchi aviakompaniyalariga daxl qildi:

• KLM Amsterdamdan amalga oshiriladigan 80 ta reysni bekor qilmoqda;
• United Airlines, Lufthansa va Cathay Pacific yo‘nalishlar tarmog‘ini qisqartirmoqda;
• Qantas AQShga parvozlar sonini kamaytirmoqda;
• Air Canada va British Airways ayrim yo‘nalishlardan voz kechmoqda.

Shu bilan birga, Lufthansa hozirning o‘zida 27 ta samolyotni foydalanishdan to‘xtatdi.

Bozor pastga qarab ketmoqda

Cirium tahlilchilarining ma’lumotlariga ko‘ra, may oyida jahon aviatashuvlari hajmi taxminan 3% ga kamayadi. Avvalroq prognoz qilingan 4–6% lik o‘sish ko‘rsatkichlari hozirda qayta ko‘rib chiqilmoqda. Ekspertlarning ogohlantirishicha, agar joriy vaziyat saqlanib qolsa, bozor yanada jiddiyroq pasayishi mumkin va qo‘shimcha tushish ehtimoli ham istisno etilmayapti.

Yaqin Sharqdagi mojaro butun dunyoga zarba berdi

Eron atrofidagi keskinlik va Hormuz bo‘g‘ozidagi vaziyat global neft yetkazib berish zanjirini jiddiy ravishda izdan chiqardi. Harbiy harakatlar boshlangandan so‘ng, bozor ulkan hajmdagi xomashyodan mahrum bo‘ldi, qazib olishdagi uzilishlar esa sutkasiga 12 million barrelni tashkil etmoqda. Bu bevosita yoqilg‘i narxining sakrashiga sabab bo‘ldi.

Yevropaga yoqilg‘i taqchilligi tahdid solmoqda

Xalqaro energetika agentligi hisob-kitoblariga ko‘ra, Yevropadagi aviakerosin zaxiralari taxminan 6 haftaga yetadi. Yevropa Ittifoqida hozirning o‘zida favqulodda choralar, jumladan, zaxiralarni davlatlararo qayta taqsimlash masalasi muhokama qilinmoqda.

Aviakompaniyalar “omon qolish” rejimiga o‘tmoqda

Delta Air Lines rahbari Ed Bastian yoqilg‘i xarajatlari 2,5 milliard dollarga oshganini ma’lum qildi. Zarar keltirayotgan reyslar qayta ko‘rib chiqilmoqda va ular yopilishi mumkin. Tahlilchilarning fikricha, bu hali boshlanishi: agar yuqori narxlar saqlanib qolsa, ayrim marshrutlar vaqtincha g‘oyib bo‘lishi mumkin.

Tiklanish uchun oylar va hatto yillar talab etiladi

Hatto Hormuz bo‘g‘ozi to‘liq ochilgan taqdirda ham, neft yetkazib berishning tiklanishi sekin kechadi. Quvayt va Iroqdagi konlarning normal ish tartibiga qaytishi uchun 4–5 oy vaqt ketadi, Qatarning shikastlangan energetika infratuzilmasini tiklash esa yillarga cho‘zilishi mumkin.