AQShning Eron urushidagi xarajatlari 25 milliard dollar. Aslida-chi?

Yaqin Sharq mintaqasida avj olayotgan qurolli nizolar nafaqat siyosiy xaritani, balki AQSh mudofaa budjetining poydevorini ham larzaga keltirmoqda. Shu haftada Vashingtonda bo‘lib o‘tgan Kongress eshituvlari Eron bilan davom etayotgan harbiy harakatlarning moliyaviy yuki kutilganidan ancha og‘ir ekanini ko‘rsatdi. Pentagon rasmiy ravishda 25 milliard dollar sarflanganini e’lon qilgan bo‘lsa-da, mustaqil tahlilchilar va CNN manbalari real yo‘qotishlar 40 dan 50 milliard dollargacha yetgan bo‘lishi mumkinligini taxmin qilmoqda.

Strategik obyektlarga berilgan zarba

Moajaro boshlangan ilk 48 soat ichida AQShning Fors ko‘rfazidagi harbiy infratuzilmasi jiddiy sinovga duch keldi. Eron tomonidan amalga oshirilgan aniq zarbalar oqibatida Bahrayn, Kuvayt, Iroq, BAA va Qatarda joylashgan kamida to‘qqizta strategik Amerika bazasi shikastlangan. Bu hujumlar nafaqat binolarga, balki Pentagonning mintaqadagi “ko‘zi va qulog‘i” hisoblangan yuqori texnologik tizimlarga ham qaratildi.

Xususan, Iordaniyadagi THAAD raketaga qarshi mudofaa tizimining radari hamda Birlashgan Arab Amirliklaridagi ikkita o‘ta muhim radiolokatsion bino butunlay vayron bo‘lgan. Eng yirik talafotlardan biri sifatida Saudiya Arabistonidagi aviabazada AQSh Harbiy-havo kuchlarining qimmatbaho E-3 Sentry rusumli uzoq masofali radiolokatsion aniqlash samolyoti yo‘q qilingani qayd etildi.

Pentagonning mavhum hisob-kitoblari

AQSh Kongressining Vakillar palatasidagi Qurolli kuchlar qo‘mitasi oldida hisobot bergan Pentagon vakili Jyuls Xerstning so‘zlariga ko‘ra, tilga olingan 25 milliard dollarning asosiy qismi faqatgina ochiq harbiy harakatlar va o‘q-dorilar sarfi uchun yo‘naltirilgan. Biroq, bu raqamlar ortida katta savol belgilari turibdi.

Mudofaa vaziri Pit Xegset bazalarni qayta tiklash va infratuzilmani ta’mirlash xarajatlari ushbu hisobotga kiritilganmi yoki yo‘q degan so‘rovga aniq javob berishdan tiyildi. Shu bilan birga, Jyuls Xerst vazirlik xorijdagi harbiy obyektlarga yetkazilgan zararning yakuniy qiymatini hali hisoblab chiqmaganini tan oldi. Bu esa ta’mirlash xarajatlari Pentagonning 2027-moliya yili uchun rejalashtirilgan 1,5 trillion dollarlik rekord darajadagi budjet loyihasiga ham kiritilmaganini anglatadi.

Kongressdagi e’tirozlar va moliyaviy bosim

Pentagonning hisobotlari qonunchilar orasida keskin tanqidlarga sabab bo‘ldi. Demokrat Ro Xanna keltirilgan raqamlarni “mutlaqo xato” deb atab, hukumatni xarajatlarni kamaytirib ko‘rsatishda aybladi. Shubhalar asossiz emas: urushning dastlabki olti kunidayoq 11 milliard dollar sarflangan edi. O‘tgan oyda Oq uy harbiy operatsiyalarni davom ettirish uchun Kongressdan qo‘shimcha 200 milliard dollar so‘ragani ham vaziyatning qanchalik jiddiyligini ko‘rsatadi.

Hozirda AQSh harbiy rahbariyati vayron bo‘lgan bazalarni qayta tiklash yoki ulardan butunlay voz kechish masalasida ikkilanmoqda. Bu esa Yaqin Sharqdagi harbiy kampaniyaning yakuniy bahosi hali bir necha barobar ortishi mumkinligidan dalolat beradi. Mazkur vaziyat Vashingtonni nafaqat harbiy, balki chuqur iqtisodiy inqiroz yoqasiga surib qo‘yishi mumkin.