Yevropa osmoni bo‘shab qolish arafasida: Sabab — yoqilg‘i tanqisligi

Xalqaro aviatsiya olami jiddiy xavotir ostida. Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi (IATA) bahorning so‘nggi oyi oxiriga borib, Yevropa bo‘ylab aviaqatnovlarning ommaviy bekor qilinish ehtimolidan ogohlantirdi. Mazkur kutilayotgan inqirozning asosiy sababi sifatida mintaqada aviasiyakerosini tanqisligi yuzaga kelishi ko‘rsatilmoqda.

Geopolitik keskinlik va ta’minot zanjiridagi uzilishlar

IATA rahbari Villi Uolshning ta’kidlashicha, yoqilg‘i yetishmovchiligi bevosita Eron atrofidagi harbiy-siyosiy mojarolarning keskinlashuvi bilan bog‘liq. Ekspertlarning fikricha, global logistikadagi muammolar allaqachon Osiyoning bir qator davlatlarida o‘z asoratini ko‘rsatishni boshlagan. Endilikda navbat Yevropaga yetib kelgan bo‘lishi mumkin. Yaqin haftalar ichida qit’ada ilk reyslar jadvaldan olib tashlanishi kutilmoqda.

Germaniya xotirjamlikka chaqirmoqda, sanoat esa xavotirda

Vaziyatga nisbatan munosabatlar turlicha. Germaniya iqtisodiyot vaziri Katarina Reyxe mamlakat ichki bozorida kerosin tanqisligi yo‘qligini ta’kidlab, rasmiy Berlinni tinchlantirishga urindi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Germaniya yoqilg‘i masalasida faqat importga tayanib qolmagan, mahalliy neftni qayta ishlash zavodlari ehtiyojni qoplash quvvatiga ega. Bu pozitsiyani Fuels und Energie sanoat uyushmasi ham qo‘llab-quvvatlab, hozircha ta’minotda uzilishlar kuzatilmayotganini tasdiqladi.

Biroq, Germaniya aviatsiya sanoati assotsiatsiyasi (BDL) masalaga ancha jiddiy va tanqidiy yondashmoqda. Tashkilot vakillari neft kompaniyalari hamda yoqilg‘i terminallarini mavjud zaxiralar haqidagi ma’lumotlarni ochiqlashga va shaffoflikni ta’minlashga chaqirdi. Ularning fikricha, vaziyat kutilganidan ko‘ra ancha murakkab bo‘lishi mumkin.

Aviakompaniyalar javobgarlikdan qochadimi?

Inqirozning eng bahsli jihati yo‘lovchilar huquqlari bilan bog‘liq bo‘lib turibdi. Aviatsiya assotsiatsiyalari havo hududining yopilishi, yo‘nalishlarning o‘zgarishi yoki majburiy qo‘shimcha yonilg‘i quyish ehtiyoji tufayli yuzaga keladigan kechikishlarni "favqulodda holat" deb tasniflashni taklif qilmoqda. Agar ushbu taklif qabul qilinsa, aviakompaniyalar reyslar bekor qilingan taqdirda yo‘lovchilarga to‘lanadigan majburiy kompensatsiyalardan ozod etilishi mumkin. Bu esa sayohatchilar uchun qo‘shimcha noqulayliklar va moddiy zararni anglatadi.

Tabiat injiqliklaridan so‘ng yangi sinov

Eslatib o‘tamiz, joriy yilning yanvar oyi ham Yevropa transport tizimi uchun oson kechmagan edi. Kuchli qor yog‘ishi va anomal sovuq oqibatida kamida olti kishi hayotdan ko‘z yumgan, aeroportlar faoliyati esa butunlay falaj holatiga kelib qolgandi. Endilikda tabiat injiqliklari o‘rnini geosiyosiy va iqtisodiy omillar egallamoqda.

Yevropa aviatsiya bozori may oyi oxiridagi ehtimoliy "qora kunlar"ga tayyorgarlik ko‘rar ekan, soha mutaxassislari vaziyatning barqarorlashishi xalqaro maydondagi siyosiy irodaga bog‘liqligini ta’kidlamoqda.