Kim Chen In yadroviy qurol ishlab chiqarishni 2 barobar oshirmoqchi

Shimoliy Koreya yetakchisi Kim Chen In yangi yadroviy materiallar ishlab chiqarish zavodini ko‘zdan kechirdi va mamlakat yadroviy kuchlarini “eksponensial” (shiddat bilan) sur’atda rivojlantirishga va’da berdi. Ushbu bayonot xalqaro hamjamiyatda jiddiy xavotir uyg‘otmoqda. So‘nggi kunlarda jahon matbuoti diqqat markazida Pxenyanning navbatdagi harbiy harakati turibdi.

Koreya Markaziy axborot agentligi (KCNA) xabariga ko‘ra, Shimoliy Koreya rahbari Kim Chen In yadro quroli uchun mo‘ljallangan materiallarni ishlab chiqaruvchi yangi yashirin obyektga tashrif buyurdi. Mazkur voqea mamlakatning yadroviy ambitsiyalari nafaqat to‘xtamaganini, balki yangi, yanada xavfliroq bosqichga ko‘chganini ko‘rsatadi.

Ishlab chiqarish markazida “yangi texnologiyalar”

Davlat ommaviy axborot vositalari tomonidan tarqatilgan suratlarda Kim Chen In markazlashtirilgan boshqaruv tizimlari va yuzlab sentrifugalar joylashgan katta zallarni ko‘zdan kechirayotganini ko‘rish mumkin. Tahlilchilarning ta’kidlashicha, ushbu obyektning o‘ziga xosligi shundaki, u tadqiqot maqsadlaridan ko‘ra, yadroviy qurol uchun zarur bo‘lgan boyitilgan uran va boshqa materiallarni keng ko‘lamda «ommaviy ishlab chiqarish»ga mo‘ljallangan. Kim Chen In tashrif davomida so‘nggi besh yil ichida mamlakatning qurol-yarog‘ darajasidagi yadroviy materiallar ishlab chiqarish salohiyati ikki baravardan ko‘proqqa oshganini faxr bilan ta’kidladi. U yadroviy olimlarni «besh yillik reja» maqsadlarini muvaffaqiyatli bajargani uchun maqtadi va qurol ishlab chiqarishni «eksponensial» — ya’ni keskin va ko‘p barobar oshirish bo‘yicha aniq ko‘rsatmalar berdi.

“Ashaddiy dushmanlar” va yadroviy himoya

Pxenyan ushbu qadamni “tashqi xavfsizlik tahdidlari” va “ashaddiy dushmanlar bilan uzoq muddatli qarama-qarshilik” bilan izohlamoqda. Kim Chen Inning so‘zlariga ko‘ra, Shimoliy Koreyaning yadroviy salohiyati “tasavvur qilib bo‘lmas darajaga”yetgan va bu davlatning yadroviy mudofaasini mustahkamlash uchun zarur.

Eslatib o‘tamiz, yadro qurolini ko‘paytirish bo‘yicha ushbu strategik yo‘nalish AQSh bilan “yadroviy qurolsizlantirish” bo‘yicha muzokaralar (jumladan, AQSh prezidenti Donald Tramp bilan o‘tkazilgan uchta uchrashuv) muvaffaqiyatsizlikka uchragach qabul qilingan besh yillik dasturning bir qismi hisoblanadi. Bugungi kunda Pxenyan uchun diplomatik yo‘llar deyarli yopilgan, mamlakat esa o‘z xavfsizligini faqat yadroviy qurol qudrati orqali ta’minlashga qaror qilgan ko‘rinadi. Seuldagi Milliy birlashuv instituti tahlilchilarining fikricha, ushbu tashrif Shimoliy Koreyaning yadroviy dasturi ilmiy-tadqiqot bosqichidan to‘liq sanoat ishlab chiqarishi bosqichiga o‘tganini anglatadi. Bu esa xalqaro sanksiyalarning samarasizligini va Pxenyan o‘z infrastrukturasi orqali yadroviy qurol zaxirasini barqaror ravishda oshirishga qodir ekanini yana bir bor isbotladi.\

Hozirda xalqaro ekspertlar Pxenyanning bu harakatini muzokaralar oldidan o‘z pozitsiyasini kuchaytirishga urinish yoki haqiqatan ham mintaqadagi vaziyatni keskinlashtiradigan “xavfli eskalatsiya” (jiddiylashuv) sifatida baholamoqda. Shimoliy Koreya o‘z yadroviy maqomini “o‘zgarmas” deb e’lon qilib bo‘lgan va bu mintaqaviy xavfsizlik arxitekturasi uchun jiddiy sinov bo‘lib qolmoqda.

Xulosa o‘rnida aytish kerakki, 2026-yilning iyun oyidagi bu voqea global geosiyosatda “yadroviy poyga” yangi bosqichga chiqqanidan dalolat beradi. Pxenyanning bayonotlari va yangi zavodning ishga tushirilishi AQSh, Janubiy Koreya va Yaponiya kabi mamlakatlarni o‘z xavfsizlik strategiyalarini qayta ko‘rib chiqishga majbur qilishi turgan gap. Dunyo esa ushbu mintaqadagi vaziyat qanday rivojlanishini katta xavotir bilan kuzatishda davom etmoqda